જેલમાં જન્મેલા બાળકનો ઉછેર કેવી રીતે થાય છે, જાણો જેલમાં કેવું હોય છે ‘શિશુ ગૃહ’

તમે મુસ્કાન રસ્તોગીથી પરિચિત હશો, જેણે પોતાના પતિના મૃતદેહને સિમેન્ટથી ભરેલા વાદળી ડ્રમમાં દફનાવી દીધો હતો. હકીકતમાં બ્લુ ડ્રમ કેસની મુખ્ય આરોપી મુસ્કાન રસ્તોગી જે હાલમાં મેરઠ જેલમાં છે, તેણે 24 નવેમ્બર, 2025ના રોજ સાંજે એક પુત્રીને જન્મ આપ્યો છે. જેલ પ્રશાસનના જણાવ્યા અનુસાર, ડોકટરોએ મુસ્કાન પર સામાન્ય ડિલિવરી કરી હતી. માતા અને બાળક બંને સ્વસ્થ છે.

જોકે એવું પણ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે મુસ્કાનની પુત્રીના જન્મ માટે પરિવારનો કોઈ સભ્ય હોસ્પિટલમાં હાજર રહ્યો ન હતો. જેલમાં જન્મ આપવાના આ કિસ્સાએ ફરી એકવાર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે કે જેલમાં જન્મેલા બાળકોનો ઉછેર કેવી રીતે થાય છે. આજે અમે તમને જણાવીશું કે જેલમાં જન્મેલા બાળકનો ઉછેર કેવી રીતે થાય છે અને જેલમાં શિશુ ગૃહ કેવું હોય છે.

જેલમાં જન્મેલા બાળકની સંભાળ કેવી રીતે રાખવામાં આવે છે?

ભારતની મોટાભાગની જેલો હવે જેલમાં પ્રસૂતિની મંજૂરી આપતી નથી. ગર્ભાવસ્થાના અંતિમ તબક્કા દરમિયાન સ્ત્રી કેદીઓને સામાન્ય રીતે હોસ્પિટલમાં લઈ જવામાં આવે છે. પ્રસૂતિના થોડા અઠવાડિયા પછી માતા અને બાળકને જેલમાં પાછા લાવવામાં આવે છે અને મહિલા વોર્ડમાં રાખવામાં આવે છે. વધુમાં જો કોઈ મહિલા કેદી પાસે પહેલેથી જ બાળક હોય, તો તે છ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકને જેલમાં પોતાની સાથે રાખી શકે છે.

આવા બાળકોને માતાના સેલમાં અથવા મહિલા વોર્ડના અલગ વિભાગમાં રાખવામાં આવે છે. દિલ્હીની તિહાર અને મંડોલી જેલોમાં પણ હાલમાં છ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના ઘણા બાળકો રહે છે. આ બાળકોને દૈનિક સંભાળ, તબીબી સંભાળ અને શિક્ષણ મળે છે.

ઘોડિયાઘર અને શિક્ષણ સુવિધાઓ

મોટાભાગની મોટી જેલો બાળકો માટે ઘોડિયાઘર ચલાવે છે, જે પૂર્વ-પ્રાથમિક શિક્ષણ પૂરું પાડે છે. બાળકો તેમના સામાન્ય વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રમતગમત, ચિત્રકામ અને સંગીત જેવી પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લે છે. ઘણી NGO ઘોડિયાઘર માટે શિક્ષકો પૂરા પાડે છે.

કેટલીકવાર શિક્ષિત મહિલા કેદીઓને પણ તાલીમ આપવામાં આવે છે અને આ જવાબદારી સોંપવામાં આવે છે. વધુમાં જેલમાં એક પ્રમાણિત રસીકરણ કેન્દ્ર બાળકોને BCG, પોલિયો, હેપેટાઇટિસ, DPT અને ટિટનેસ જેવી આવશ્યક રસીઓ પૂરી પાડે છે. માતા અને બાળક બંને સમયાંતરે તબીબી તપાસ કરાવે છે.

બાળકો માટે પોષણ

જેલમાં જન્મેલા અથવા તેમની માતા સાથે રહેતા બાળકોને દરરોજ દૂધ અને ફળ આપવામાં આવે છે. જેલમાં જન્મદિવસ ઉજવવામાં આવે છે. તેમને રમકડાં, કપડાં અને સ્વચ્છતા કીટ પણ આપવામાં આવે છે. કાયદા અનુસાર, બાળક છ વર્ષની ઉંમર સુધી જેલમાં તેની માતા સાથે જ રહી શકે છે. તે પછી, જેલ વહીવટીતંત્ર તેમના સંબંધીઓનો સંપર્ક કરે છે. જો કે જો કોઈ સંબંધી બાળકને લઈ જવા માંગતા ન હોય, તો તેમને બાળ સંભાળ ગૃહ અથવા અનાથાશ્રમમાં મોકલવામાં આવે છે. જ્યાં તેમના ભવિષ્ય માટે વધુ વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે.

જનરલ નોલેજમાં ઇતિહાસ, ભૂગોળ, વિજ્ઞાન, સાહિત્ય, વર્તમાન બાબતો સહિતના વિષયોનો સમાવેશ થાય છે. જનરલ નોલેજની સારી સમજ હોવી જરૂરી છે, કારણ કે તે તમને વિશ્વની ઘટનાઓથી અપડેટ રાખે છે. અહીંયા દરરોજ અવનવી બાબતોની સ્ટોરી તમને જાણવા મળશે. તમારૂ નોલેજ વધારવા માટે જનરલ નોલેજના ટોપિકને ફોલો કરતા રહો.