ફાટેલી નોટ ક્યાં બદલાવી ? નોટ જેટલી તૂટેલી હશે, એટલા જ ઓછા મળશે રૂપિયા? જાણો કઈ નોટ બદલાશે અને કઈ નહીં

જો તમારી પાસે પણ ફાટેલી-તુટેલી નોટ છે. તો તેને બદલવા માટે ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક આરબીઆઈ (Reserve Bank of India)ની જરુરત નથી. કારણ કે, નિયમો મુજબ બેંક શાખાઓમાં પણ નોટ બદલી શકાય છે.

Image Credit source: AI

Nirupa Duva | Updated on: Oct 15, 2026 | 12:03 PM

આપણને ગુજરાન ચલાવવા માટે પૈસાની જરૂર હોય છે. ક્યારેક, આપણને ફાટેલી નોટો મળે છે, અથવા આપણે પોતે જ ફાડી નાખીએ છીએ, અથવા સતત ઉપયોગને કારણે તે ગંદા અથવા ફાટી જાય છે.ભારતમાં રિઝર્વ બેંક ઑફ ઇન્ડિયા (RBI)ના નિયમ મુજબ, તૂટેલી, ફાટેલી કે અડધી કપાયેલી નોટના બદલામાં પૂરા રૂપિયા, અડધા રૂપિયા અથવા ક્યારેક કશું જ મળતું નથી. તે નોટની કિંમત, કેટલો ભાગ બચ્યો છે અને નોટની સ્થિતિ પર આધાર રાખે છે.

1. કઈ નોટના કેટલા રૂપિયા મળે? તેમજ ભારતીય ચલણી નોટ માટેના મુખ્ય નિયમો નીચે મુજબ છે.

નોટની કિંમત નોટની સ્થિતિ કેટલા રૂપિયા મળે?

10 અથવા 20 નોટનો અડધાથી વધુ ભાગ સલામત હોય પૂરા 10 અથવા 20
10 અથવા 20 અડધો કે તેનાથી ઓછો ભાગ હોય સામાન્ય રીતે કંઈ નહીં
50 નોટનો પૂરતો મોટો ભાગ હોય પૂરા 50
50 નોટનો મધ્યમ ભાગ બચ્યો હોય 25
100 નોટનો પૂરતો મોટો ભાગ હોય પૂરા 100
100 નોટનો મધ્યમ ભાગ બચ્યો હોય 50
200 નોટનો પૂરતો મોટો ભાગ હોય પૂરા 200
200 નોટનો મધ્યમ ભાગ બચ્યો હોય 100
500 નોટનો પૂરતો મોટો ભાગ હોય પૂરા 500
500 નોટનો મધ્યમ ભાગ બચ્યો હોય 250

RBIના નિયમ મુજબ, 50 અને તેથી વધુ કિંમતની નોટ માટે આ માપદંડ લાગુ પડે છે.

નોટનો બચેલો ભાગ	50ની નોટ	100ની નોટ	200ની નોટ	500ની નોટ

80% કરતાં વધુ	50	100	200	500

40%થી 80% સુધી	25	50	100	250

40%થી ઓછો	0	0	0	0

અહીં ટકાવારી નોટના એક જ સૌથી મોટા, જોડાયેલા ટુકડાના ક્ષેત્રફળની છે. જોકે એક જ નોટના બે ટુકડા હોય અને બંને ટુકડાનું ક્ષેત્રફળ અલગથી નોટના કુલ ક્ષેત્રફળના ઓછામાં ઓછા 40% જેટલું હોય, તો અમુક શરતો હેઠળ પૂરી કિંમત મળી શકે છે

ફાટેલી નોટ બદલવા ક્યાં જવું?

તમારી નજીકની સામાન્ય બેંક શાખામાં જઈ શકો છો. નોટ બદલવા માટે એ બેંકમાં તમારું ખાતું હોવું જરૂરી નથી.

તમે કેટલા પૈસા કે નોટો બદલી શકો છો?

જો તમારી પાસે એક દિવસમાં વધુમાં વધુ 20 ગંદી નોટો હોય, અને તેમની કુલ કિંમત 5,000 સુધી હોય, તો બેંક તેમને કાઉન્ટર પર બદલી શકે છે. આ કિસ્સામાં, બેંકે આ સેવા મફતમાં પૂરી પાડવી જરૂરી છે.