Breaking News : ઓઈલ માર્કેટમાં ‘ભૂકંપ’! UAE એ OPEC સાથે સંબંધો તોડ્યા, ઈરાન સંકટ વચ્ચે અમેરિકાને કેવી રીતે મળશે ફાયદો?

સંયુક્ત અરબ અમીરાત (UAE) દ્વારા OPEC અને OPEC+ માંથી બહાર નીકળવાના નિર્ણયથી વૈશ્વિક ઊર્જા બજારોમાં ખળભળાટ મચી છે. આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ઈરાન યુદ્ધે પહેલેથી જ સપ્લાય ચેઇનને અસર કરી છે. વર્ષોથી તેલ ઉત્પાદક દેશોનો આ ગઠબંધન ઉત્પાદનને અસર કરવા અને કિંમતોને સ્થિર રાખવા માટે શક્તિશાળી રીતે કાર્યરત રહ્યો છે.

આ ઉથલપાથલ વચ્ચે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને એક રાજકીય ફાયદો મળ્યો છે. UAEના બહાર નીકળવાથી દુનિયાના સૌથી મોટા ઓઈલ કાર્ટેલમાં નબળાઈ આવી શકે છે. જે ટ્રમ્પ લાંબા સમયથી ઇચ્છતા હતા. OPECના આ વિખરાવથી ગ્લોબલ ઓઈલ માર્કેટનું નવું સ્વરૂપ ઉભું થઈ શકે છે. જેમાં અમેરિકાની સ્થિતિને વધુ મજબૂત બની શકે છે.

શું ક્રૂડ ઓઈલ સસ્તું થઈ શકે છે?

નબળા OPECને ઉત્પાદન કાપને અસરકારક રીતે લાગુ કરવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે. જો સભ્ય દેશો સ્વતંત્ર રીતે કાર્ય કરવાનું શરૂ કરે છે, તો વૈશ્વિક પુરવઠો વધી શકે છે અથવા ઓછામાં ઓછું તેના પર નિયંત્રણ ગુમાવી શકે છે. આનાથી તેલના ભાવ પરનો ઉપરનો દબાણ ઓછો થઈ શકે છે. ઓછી અથવા સ્થિર કિંમતો ટ્રમ્પ માટે રાજકીય રીતે ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે, ખાસ કરીને મોંઘવારી અને આર્થિક સ્થિરતા અંગેની ચિંતાઓ વચ્ચે.

OPEC શું છે?

સપ્ટેમ્બર 1960માં ઇરાકના બગદાદમાં એક પરિષદમાં સ્થાપના કરાયેલ, OPECની રચના મૂળ પાંચ સ્થાપક સભ્યો – ઈરાન, કુવૈત, ઇરાક, સાઉદી અરેબિયા અને વેનેઝુએલા દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેની રચના પહેલાં પશ્ચિમી બહુરાષ્ટ્રીય તેલ કંપનીઓ (મુખ્યત્વે તેલ ઉત્પાદક દેશ) ભાવ નક્કી કરતી હતી. આ વર્ચસ્વનો સામનો કરવા માટે બનાવવામાં આવેલું હતું. OPECનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય તેના સભ્ય દેશોની પેટ્રોલિયમ નીતિઓનું સંકલન કરવાનો હતો. જેનાથી તેમના ઉત્પાદનો માટે સ્થિર અને વાજબી વળતર સુનિશ્ચિત થાય. UAE ઔપચારિક રીતે 1967માં જોડાણમાં જોડાયું.

UAE પાસે તેલનો ભંડાર કેટલો છે?

ઓપેક (ઓર્ગેનાઈઝેશન ઓફ ધ પેટ્રોલિયમ એક્સપોર્ટિંગ કન્ટ્રીઝ) અને ઓપેક+ માંથી UAE નું બહાર નીકળવું તેલ બજારમાં નોંધપાત્ર મહત્વ ધરાવે છે. UAE હાલમાં નોંધપાત્ર તેલ ભંડાર ધરાવે છે. અબુ ધાબી નેશનલ ઓઇલ કંપની (ADNOC) અનુસાર, UAE પાસે 120 અબજ બેરલનો સાબિત થયેલો ભંડાર છે. જે વૈશ્વિક સ્તરે છઠ્ઠા ક્રમે છે. દેશ OPECમાં ત્રીજો સૌથી મોટો ઉત્પાદક પણ છે. ઈરાન યુદ્ધ શરૂ થયા પહેલા ફેબ્રુઆરીના OPEC ડેટા અનુસાર, UAE દરરોજ આશરે 3.4 મિલિયન બેરલ તેલનું ઉત્પાદન કરી રહ્યું હતું. જે વૈશ્વિક ઉત્પાદનના આશરે 4% નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ત્યારબાદ યુદ્ધના પહેલા મહિનામાં એટલે કે માર્ચમાં તે ઉત્પાદન ઘટીને 1.9 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ થઈ ગયું.

ઈરાન નાકાબંધીનું ત્રીજું અઠવાડિયું, તેલ ક્ષેત્રો પર ખતરો, શું મધ્ય પૂર્વમાં મોટો સંઘર્ષ ફાટી નીકળશે?