ઈરાન નાકાબંધીનું ત્રીજું અઠવાડિયું, તેલ ક્ષેત્રો પર ખતરો, શું મધ્ય પૂર્વમાં મોટો સંઘર્ષ ફાટી નીકળશે?

ઈરાન પર અમેરિકાની નૌકાદળની નાકાબંધી હવે ત્રીજા અઠવાડિયામાં પ્રવેશી ગઈ છે. અમેરિકાએ આ નાકાબંધીને “આર્થિક પ્રકોપ” નામ આપ્યું છે, જેનો હેતુ ઈરાનના તેલ ઉદ્યોગને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરવાનો છે. નિષ્ણાતોના મતે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલવાની શક્યતા હાલમાં ખૂબ ઓછી છે, અને આ તણાવે સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં મોટા યુદ્ધનું જોખમ વધારી દીધું છે. એવી આશંકા છે કે ઓમાનનો અખાત, જ્યાં અમેરિકાના યુદ્ધ જહાજો પહેલાથી જ તૈનાત છે, તે આ સંઘર્ષનું કેન્દ્ર બની શકે છે.

તેલ કુવાઓનું રક્ષણ કરવાનું યુદ્ધ જેવું કાર્ય છે

વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં ઈરાન બે મોરચા પર યુદ્ધનો સામનો કરી રહ્યું છે. પહેલું મોરચે ખાદ્યપદાર્થોની અછત અને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓનો પુરવઠો અટકાવવાનું છે, જ્યારે બીજું, અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ, તેના તેલ કુવાઓનું રક્ષણ કરવાનું યુદ્ધ જેવું કાર્ય છે. જો ઈરાન તેલ ઉત્પાદન બંધ કરે છે, તો તેની તેલ ક્ષમતાને કાયમી ધોરણે નુકસાન થઈ શકે છે.

કેસ્પિયન માર્ગ રાહતની આશા આપે છે

કેસ્પિયન સમુદ્ર જમીનથી ઘેરાયેલો છે, તેથી યુએસ સૈન્ય નાકાબંધી લાદી શકતું નથી. રશિયા ઈરાનને મદદ કરવા માટે આ માર્ગનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. રશિયાના આસ્ટ્રાખાન અને મખાચકલા બંદરો અને ઈરાનના બંદર અંઝાલી અને અમીરાબાદ બંદરો વચ્ચે જહાજોની અવરજવર વધી છે. જ્યારે આ માર્ગો પર અગાઉ શસ્ત્રો અને ડ્રોનનો ઉપયોગ થતો હતો, ત્યારે રશિયા હવે ઘઉં, જવ, મકાઈ, ધાતુઓ, લાકડું અને રસાયણો ઈરાનમાં મોકલી રહ્યું છે. આનાથી અનાજ અને દૈનિક જરૂરિયાતોની અછત અમુક અંશે દૂર થઈ શકે છે, પરંતુ તે તેલ ક્ષેત્રોને નાશ થતા અટકાવી શકતું નથી.

તેલનો ભંડાર ખતમ થવાના આરે છે

અહેવાલો અનુસાર, ઈરાન હાલમાં દરરોજ લગભગ 2 મિલિયન બેરલ તેલનું ઉત્પાદન કરી રહ્યું છે, પરંતુ તેની કુલ સંગ્રહ ક્ષમતા ફક્ત 120 મિલિયન બેરલ છે. આ ક્ષમતા 29 એપ્રિલ સુધીમાં સંપૂર્ણપણે ભરાઈ જવાની ધારણા છે. ઈરાને તેના બધા મોટા ટેન્કરો પણ લોડ કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે, પરંતુ તે પણ લગભગ ભરાઈ ગયા છે. તેલથી ભરેલા ટેન્કરો પર્સિયન ગલ્ફમાં તરતા રહે છે.

યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસન્ટે એક પોસ્ટમાં કહ્યું, “બાકીના IRGC નેતાઓ ગટરના પાઈપોમાં ફસાયેલા ઉંદરોની જેમ મરી રહ્યા છે.” તેમણે દાવો કર્યો હતો કે યુએસ નાકાબંધીને કારણે ઈરાનનો તેલ ઉદ્યોગ ઉત્પાદન બંધ કરવાની આરે છે અને ટૂંક સમયમાં ગેસોલિનની અછત સર્જાશે.

ઈરાન ઉત્પાદન કેમ બંધ ન કરી શકે?

ઈરાન માટે, તેલ ઉત્પાદન સંપૂર્ણપણે બંધ કરવું એ એક મહત્વપૂર્ણ પડકાર છે. તેના બે કારણો છે:

પાઈપલાઈન અને પમ્પિંગ સ્ટેશનો માટે જોખમ: ઈરાનનું મોટાભાગનું તેલ ખાટા ક્રૂડમાં હોય છે. જ્યારે તેલ પાઈપલાઈનમાં અટવાઈ જાય છે, ત્યારે તે પાણી અને વાયુઓ સાથે મળીને એસિડ બનાવે છે, જેનાથી પાઇપલાઇન અને પમ્પિંગ સ્ટેશનના ઘટકોના ઝડપી કાટ અને કાટ લાગવાનું જોખમ વધે છે. જો ભવિષ્યમાં પંપ ફરીથી શરૂ કરવામાં આવે તો તેમને નુકસાન થવાનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધારે હશે.

ખડકો એકબીજા સાથે ચોંટી શકે છે

તેલના કુવાઓને કાયમી નુકસાન: ઈરાનના જૂના તેલના કુવાઓમાં તેલની નીચે પાણીનો સ્તર હોય છે. પમ્પિંગ બંધ કરવાથી નીચેનું પાણી ઉપર આવી શકે છે અને ખડકોમાં ઘૂસી શકે છે, જેનાથી તેલ કાયમ માટે ફસાઈ શકે છે. વધુમાં, દબાણ ઘટવાથી ખડકો એકબીજા સાથે ચોંટી શકે છે અથવા તૂટી શકે છે, જેના કારણે ભવિષ્યમાં તેલ નિષ્કર્ષણ મુશ્કેલ બને છે. એવો અંદાજ છે કે આનાથી ઈરાનની ભાવિ ઉત્પાદન ક્ષમતાના 20 થી 30 ટકા કાયમી ધોરણે ગુમાવી શકે છે.

શું સંપૂર્ણ યુદ્ધનો વિકલ્પ બાકી છે?

અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તે કરાર વિના નાકાબંધી હટાવશે નહીં. ઈરાન પાસે તેના તેલ ક્ષેત્રોને સુરક્ષિત રાખવા માટે સખત લડાઈ લડવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ નથી. એવી આશંકા છે કે ઈરાન નાની બોટ અથવા કન્ટેનર જહાજોનો ઉપયોગ કરીને ડ્રોન હુમલા કરીને યુએસ નેવી યુદ્ધ જહાજોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. જો આવું થાય, તો તે યુદ્ધનો બીજો અને વધુ ખતરનાક તબક્કો શરૂ કરશે, જે સમગ્ર મધ્ય પૂર્વને ઘેરી શકે છે.

દેવુ ચુકવવા પાકિસ્તાને કર્યો રોલ, સાઉદી પાસેથી પૈસા લઈને ચુકવી UAEની તગડી લોન, કસમ ખાઈને કહ્યુ હવે મિત્ર દેશો પાસે નહીં માગે કર્ઝ