ઈરાન ઈઝરાયેલ યુદ્ધનો આજે 16મી માર્ચના રોજ સતરમો દિવસ છે. આ 17 દિવસમાં ઈરાન અને ઈઝરાયેલ કે અમેરિકા હુમલાઓ બંધ કરવાનું નામ નથી લેતા. યુદ્ધમાં અવનવી નીતિ અપનાવીને એકબીજા પર ડ્રોન અને મિસાઈલો નાખવાની સાથેસાથે વાકપ્રહારો પણ કરી રહ્યાં છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસથી ઈરાને યુદ્ધનીતિમાં ફેરફાર કર્યો છે. જેના કારણે અમેરિકા ચિંતામાં આવ્યું હોવાના અહેવાલ સામે આવ્યા છે. ખાસ કરીને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈચ્છે છે કે ઈરાન ઝડપથી ઘૂંટણીએ પડે જેથી યુદ્ધનો અંત આવે. આ માટે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હવે નાટો દેશોનો પણ સાથ ઈચ્છે છે. જો કે ટ્રમ્પે કરેલ અપીલનો કોઈ યોગ્ય પ્રતિસાદ નાટો દેશ તરફથી મળ્યો નથી. તો બીજી તરફ જે તે દેશની સુરક્ષા કરવાનું કહીને આર્મી બેઝ કેમ્પ સ્થાપ્યા હતા તે દેશને ઈરાને હવે નિશાન બનાવ્યા છે. અમેરિકાના આર્મી બેઝ કેમ્પના નામે જે તે દેશ ઉપર પણ આડા અવળા હુમલાઓ કરીને ઈરાન એક પ્રકારે ઉશ્કેરણી કરી રહ્યું છે.

ઈરાને તાજેતરમાં જ જાહેર કર્યું છે કે, તેમની દુશ્મની તો ઈઝરાયેલ સાથે છે. જો ઈઝરાયેલ માટે થઈને અમેરિકા તેના સૈનિકોનો ખાત્મો બોલાવવા માંગતું હોય તો અમને કોઈ વાંધો નથી. અમેરિકાને પણ પાઠ ભણાવવામાં આવશે. આ નિવેદન અનુસાર જ ઈરાન હવે આજુબાજુના દેશમાં યુએસએ એમ્બેસી, યુએસએ બિઝનેશ, યુએસએ આર્મી બેઝ કેમ્પ પર હુમલાની માત્રા વધારી દીધી છે. સાથોસાથ ઈરાનની વાતથી અમેરિકા વિચારતું પણ થયું હોવાના અહેવાલ સામે આવી રહ્યાં છે. તેથી જ અમેરિકા હવે ઈઝરાયેલની સાથે આવવા માટે નાટો દેશને પણ આહવાન કરી રહ્યું છે. તો હાર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સલામત આવન જાવનના નામે અન્ય દેશને પણ દરિયાઈ સુરક્ષા આપવા માટે અમેરિકા અને ટ્રમ્પે કહેણ મોકલ્યું છે. જો કે આમ છતા ટ્રમ્પની કારી હજુ સુધી ફાવી નથી.

સંઘર્ષના પહેલા અને બીજા દિવસોમાં, ઈરાન પર ભારે બોમ્બમારો થયો. અમેરિકા અને ઈઝરાયલ દ્વારા કરવામાં આવેલા આ હુમલાઓમાં ઈરાનના 40 ટોચના કમાન્ડરો માર્યા ગયા – જેમાં તેના સર્વોચ્ચ નેતા, આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીનો પણ સમાવેશ થાય છે – છતાં ઈરાન ત્યારબાદ યુદ્ધનો પાયો ફેરવવામાં સફળ રહ્યું. પાંચ વ્યૂહાત્મક ચાલ દ્વારા, તેણે ઉપરનો હાથ પકડ્યો. બરાબર કેવી રીતે? ચાલો વિગતો શોધીએ…

28 ફેબ્રુઆરી, 2025 ના રોજ યુદ્ધ શરૂ થતાંની સાથે જ, ઈરાનની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી સંપૂર્ણપણે તોડી પાડવામાં આવી. એક ઝડપી અને નિર્ણાયક કાર્યવાહીમાં, યુએસ અને ઇઝરાયલી વાયુસેનાએ અસંખ્ય ઈરાની લશ્કરી અને રાજકીય સ્થાપનોને તબાહ કરી દીધા. તે જ દિવસે – 28 ફેબ્રુઆરી – ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા, આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીની હત્યા કરવામાં આવી. તેમના ચાલીસ ટોચના કમાન્ડરો પણ માર્યા ગયા; તેમાં ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) ના વડા મોહમ્મદ પાકપુર અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અલી શામખાનીનો સમાવેશ થાય છે. જો કે, હવે – યુદ્ધના 15મા દિવસે – પરિણામ ઈરાનની તરફેણમાં આવી રહ્યું હોય તેવું લાગે છે.

એક તરફ, અવિરત હવાઈ હુમલાઓ શરૂ કરવા છતાં, અમેરિકા ઈરાનમાં શાસન પરિવર્તનનું આયોજન કરવામાં નિષ્ફળ ગયું છે. બીજી તરફ, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ હવે ઈરાનને પંગુ બનાવવાના પ્રયાસમાં હરીફ રાષ્ટ્ર ચીન – તેમજ તેમના નાટો સાથીઓ પાસેથી મદદ માંગી રહ્યા છે. હવે પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે: ઈરાને આ 15 દિવસોમાં બરાબર શું કર્યું જેના કારણે અમેરિકા જેવી મહાસત્તાને પાછળ પડી ગઈ?

ઈરાને કેવી રીતે પરિસ્થિતિ પલટી?

1. ઈરાને સંઘર્ષને લંબાવવાનું પસંદ કર્યું. યુદ્ધમાં સીધી રીતે તો જીત મળી શકે તેમ નથી, આથી જીત હાંસલ કરવા માટે, ઈરાને સૈન્ય શક્તિનું વિકેન્દ્રીકરણ કર્યું – એક વ્યૂહરચનાના ભાગરૂપે “મોઝેઇક ફોર્મ્યુલા” કહેવામાં આવે છે. આ માળખા હેઠળ, દરેક લશ્કરી એકમને સ્વતંત્ર નિર્ણયો લેવાની સત્તા આપવામાં આવી છે. આ વ્યૂહરચનાનો તાત્કાલિક પ્રભાવ પણ પડ્યો છે. ઈરાનમાં સૈન્ય માળખાના વ્યાપક વિનાશ છતાં, ઈરાને યુએસ સાથીઓ સામે હુમલા કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. ઈરાને નાના ડ્રોનનો વ્યાપક ઉપયોગ કરીને આરબ રાષ્ટ્રોને નિશાન બનાવવાનું શરૂ કર્યું; તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય યુદ્ધને લંબાવવાનુ છે.
2. ઈરાને આર્થિક નાકાબંધી માટે એક યોજના ઘડી. આ વ્યૂહરચનાના ભાગ રૂપે, ઈરાને અસરકારક રીતે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની નાકાબંધી કરી નાખી. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે, ક્રુડ-ગેસ ભરેલ જહાજોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખાલી કરવા માટે વિનંતી કરી કે તરત જ ઈરાને તેના રડાર પર એક થાઈ કાર્ગો જહાજને ફૂંકી માર્યું. પરિણામે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતો આખો માર્ગ બંધ થઈ ગયો. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના દરિયાઈ પાણીની નીચે સુરંગ પણ પાથરી દીધી છે. તેની ઈચ્છા વીના એક પણ જહાજ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર નહીં કરી શકે.
3. અમેરિકન હુમલાઓની વાસ્તવિકતા ઉજાગર કરવા માટે, ઈરાને તેહરાનમાં અમેરિકન મીડિયા CNN ને પ્રવેશ આપ્યો. ત્યાંથી, CNN એ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર અને સરકાર બંનેની ટીકા કરતા વ્યાપક અહેવાલો પ્રસારીત કર્યા છે. આ અહેવાલોમાં ઈરાની શાળામાં માર્યા ગયેલી વિદ્યાર્થીનીઓના કવરેજનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ હુમલો અમેરિકાએ જ કર્યો હોવાના પુરાવા ટાંકીને, CNN એ સ્થાપિત કર્યું કે મીનાબ સ્કૂલના બાળકો ખરેખર અમેરિકન હુમલાના સીધા પરિણામે માર્યા ગયા હતા. આ બાળકોમાં મૃત્યુઆંક 160 થી વધુ હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. આ ઘટનાએ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર માટે નોંધપાત્ર વૈશ્વિક શરમનું કારણ બન્યું.
4. ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અમેરિકન મીડિયાને દૈનિક ધોરણે ઇન્ટરવ્યુ આપી રહ્યા છે – ખાસ કરીને ઈરાનનો વ્યૂહાત્મક ઉદ્દેશ્ય સિદ્ધ કરવા માટે આ રણનીતિ ખુબ કામ આવી છે. ઈરાને યુદ્ધને ઈઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષ તરીકે રજૂ કરીને અમેરિકા ખોટી રીતે કુદયુ હોવાનું જણાવ્યુ છે. અબ્બાસ વારંવાર આ જ વ્યૂહરચનાનો ઉલ્લેખ કરે છે. એક મુલાકાતમાં, અબ્બાસે કહ્યું: “જો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઇઝરાયલ માટે તેના સૈનિકોનું બલિદાન આપવા માંગે છે, તો અમે તેમને શું કહી શકીએ? અમે તો ફક્ત અમારો બચાવ કરી રહ્યા છીએ.” આવા સંદેશાઓ દ્વારા, ઈરાન અસરકારક રીતે તેની વ્યૂહાત્મક સ્થિતિને મજબૂત બનાવી રહ્યું છે.
5. આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીની હત્યા પછી, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇઝરાયલે ધાર્યું હતું કે સામાન્ય ઈરાની નાગરિકો વિરોધમાં રસ્તાઓ પર ઉતરશે. જોકે, આ ધારણામાં અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ બન્ને નિષ્ફળ ગયા. તેવી જ રીતે, ઈરાનને અસ્થિર કરવાના પ્રયાસમાં, યુ.એસ.એ કુર્દ્સ સુધી પહોંચ્યું, પરંતુ ઈરાને આ યોજનાને પણ સફળતાપૂર્વક નિષ્ફળ બનાવી દીધી. હવે, યુ.એસ. નાટો જેવી સંસ્થાઓ અને ચીન જેવા દેશો પાસેથી મદદ માંગી રહ્યું છે.

Breaking News : જો ઈરાન પર હુમલો ના કર્યો હોત તો ભવિષ્યમાં ભારતને પણ ભોગવવું પડત – ઈઝરાયેલના રાજદૂત