Organ Donation : ઘરે મૃત્યુ થાય તો કયા અંગોનું દાન થઈ શકે? મોટાભાગના લોકો નથી જાણતા આ મહત્વની વાત!

વ્યક્તિના મૃત્યુ પછી જરૂરિયાતમંદ દર્દીને નવું જીવન આપવા માટે અંગદાન એક મુખ્ય માર્ગ છે. જોકે ઘણા લોકો ઘરે વ્યક્તિના મૃત્યુ પછી અંગદાન વિશે ઘણી ગેરમાન્યતાઓ ધરાવે છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે ઘરે સામાન્ય અથવા કુદરતી મૃત્યુ પછી બધા અંગોનું ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરી શકાતું નથી. TV9 એ ડૉ. ગૌતમ કુમાર (કન્સલ્ટન્ટ – HPB અને લિવર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ સર્વિસીસ, સ્પર્શ હોસ્પિટલ, યશવંતપુર, બેંગલુરુ) સાથે ખાસ વાત કરી.

આજે પણ ભારતમાં અંગદાન અંગે ઘણી મૂંઝવણ છે. કેટલાક લોકોને અંગદાન કરવું ગમતું નથી, પરંતુ આ પગલું કોઈના જીવનમાં એક નવો માર્ગ ખોલી શકે છે. જો ઘરે મૃત્યુ થાય છે, તો કયા અંગોનું દાન કરી શકાય છે અને કયા નહીં? નિષ્ણાત પાસેથી જાણે…

નિષ્ણાતે શું કહ્યું?

1. બ્રેન-સ્ટેમ ડેથમાં અંગદાન : જો હોસ્પિટલમાં બ્રેન-સ્ટેમ ડેથ જાહેર કરવામાં આવે છે તો હૃદય, ફેફસાં, લીવર, કિડની, સ્વાદુપિંડ અને નાના આંતરડા જેવા મહત્વપૂર્ણ અંગોનું દાન શક્ય છે. આ માટે, તબીબી ટીમની દેખરેખ હેઠળ અંગોને સુરક્ષિત રીતે દૂર કરવામાં આવે છે અને નિર્ધારિત સમયમાં ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવામાં આવે છે.
2. સામાન્ય અથવા કુદરતી મૃત્યુમાં : ઘરે સામાન્ય અથવા કુદરતી મૃત્યુ પછી મહત્વપૂર્ણ અંગોનું દાન સામાન્ય રીતે શક્ય નથી. આનું કારણ એ છે કે મૃત્યુ પછી શરીરમાં રક્ત અને ઓક્સિજનનો પુરવઠો બંધ થઈ જાય છે. જેના કારણે ઘણા અંગો ટ્રાન્સપ્લાન્ટ માટે અયોગ્ય બની જાય છે.
3. કોર્નિયાનું દાન છે સંભવ : આંખના કોર્નિયાનું મુખ્યત્વે દાન કરી શકાય છે. આનો ઉપયોગ જરૂરિયાતમંદ દર્દીને દ્રષ્ટિ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે થઈ શકે છે. કોર્નિયા દાન માટે મૃત્યુના થોડા કલાકોમાં જ આઈ બેંક અથવા અધિકૃત અંગ દાન કેન્દ્રને સૂચના આપવી પડે છે.
4. કેટલાક ટિશ્યૂનું પણ દાન થઈ શકે છે : કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં, ત્વચા, હાડકા, કંડરા અને હૃદયના વાલ્વ જેવા ટિશ્યૂનું પણ દાન કરી શકાય છે. જો કે, પાત્રતા તબીબી તપાસ અને સંબંધિત ટીશ્યુ બેંકની પ્રક્રિયાઓ પર આધાર રાખે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ અંગદાનની ઇચ્છા વ્યક્ત કરે છે, તો પરિવારે મૃત્યુ પછી તાત્કાલિક નજીકની હોસ્પિટલ, આઈ બેંક અથવા અધિકૃત અંગદાન કેન્દ્રનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. દાન માટે સમય ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ હોય છે, તેથી વિલંબ કરવો નહીં.
5. અંગદાનથી મૃતદેહને નુકસાન નહીં : દાનની પ્રક્રિયા તબીબી નિષ્ણાતોની દેખરેખ હેઠળ હાથ ધરવામાં આવે છે. શરીર સાથે આદરપૂર્વક વ્યવહાર કરવામાં આવે છે અને પછી અંતિમ સંસ્કાર સામાન્ય રીતે કરી શકાય છે. દાન કરતા પહેલા, ડોકટરો એ પણ તપાસે છે કે અંગો અથવા ટિશ્યૂઓ સલામત અને ઉપયોગી છે કે નહીં.

નોંધ : અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી રિપોર્ટ્સ પર આધારિત છે. TV9 ગુજરાતી કોઈપણ પ્રકારની માહિતીને સમર્થન આપતું નથી.

આ પણ વાંચો, દૃષ્ટિહીન લોકોને દિવસ-રાત થવાનો સંકેત કેવી રીતે મળે છે ? જાણો વિજ્ઞાન