AQI
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

12મા ધોરણ પછી મર્ચન્ટ નેવીમાં નોકરી કેવી રીતે મેળવવી, તેમાં કરિયર કેવી રીતે બનાવવી?

આ બધા માલસામાનની સલામત અને સમયસર ડિલિવરી માટે મર્ચન્ટ નેવી જવાબદાર છે. ભારત જેવા દેશ માટે દરિયાઈ વેપાર મહત્વપૂર્ણ છે. ભારતમાં ઘણા મોટા અને નાના બંદરો છે.

12મા ધોરણ પછી મર્ચન્ટ નેવીમાં નોકરી કેવી રીતે મેળવવી, તેમાં કરિયર કેવી રીતે બનાવવી?
How to Join Merchant Navy After 12th
| Updated on: Mar 05, 2026 | 12:03 PM
Share

સમુદ્ર ફક્ત મનોરંજન કે રજાઓ ગાળવાનું સ્થળ નથી. તે વિશ્વ વેપાર પાછળનું સૌથી મોટું બળ છે. વિશ્વનો લગભગ 90 ટકા માલ એક દેશથી બીજા દેશમાં સમુદ્ર દ્વારા પરિવહન થાય છે, પછી ભલે તે ક્રૂડ તેલ, વાહનો, અનાજ કે રોજિંદા વસ્તુઓ હોય. મર્ચન્ટ નેવી આ બધા માલસામાનની સલામત અને સમયસર ડિલિવરી માટે જવાબદાર છે. ભારત જેવા દેશ માટે દરિયાઈ વેપાર મહત્વપૂર્ણ છે. ભારતમાં ઘણા મોટા અને નાના બંદરો છે, જેના દ્વારા દરરોજ કરોડો રૂપિયાની આયાત અને નિકાસ થાય છે.

આ કારણોસર મર્ચન્ટ નેવી આજના યુવાનો માટે એક આકર્ષક અને ઉચ્ચ પગાર ધરાવતો કારકિર્દી વિકલ્પ બની ગયો છે. જો તમે 12મા ધોરણ પછી એક અલગ, રોમાંચક અને આદરણીય કારકિર્દી બનાવવા માંગતા હો, તો મર્ચન્ટ નેવી તમારા માટે એક ઉત્તમ વિકલ્પ બની શકે છે. તો ચાલો જાણીએ કે મર્ચન્ટ નેવીમાં નોકરી કેવી રીતે મેળવવી અને 12મા ધોરણ પછી તેમાં કરિયર કેવી રીતે બનાવવી.

મર્ચન્ટ નેવી શું છે?

મર્ચન્ટ નેવી એક એવી સેવા છે જે સમુદ્ર માર્ગે એક દેશથી બીજા દેશમાં માલ અને મુસાફરોનું પરિવહન કરે છે. તે સૈન્યનો ભાગ નથી. તે ઘણીવાર ભારતીય નૌકાદળ સાથે સંકળાયેલું હોય છે, પરંતુ બંને અલગ અલગ છે. ભારતીય નૌકાદળ દેશનું રક્ષણ કરવાનું કામ કરે છે. મર્ચન્ટ નેવીનું કામ વેપારી જહાજો દ્વારા માલનું પરિવહન કરવાનું છે. મર્ચન્ટ નેવી સંપૂર્ણપણે વાણિજ્યિક ક્ષેત્ર છે. જ્યાં પગાર, પ્રમોશન અને તકો ખાનગી કંપનીઓ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.

મર્ચન્ટ નેવીમાં નોકરી કેવી રીતે મેળવવી

મર્ચન્ટ નેવીમાં નોકરી મેળવવા માટે તમારે Directorate General of Shipping દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત સંસ્થામાં 10મું કે 12મું ધોરણ પૂર્ણ કર્યા પછી તમારી પસંદગીનો ડેક, એન્જિન અથવા GP રેટિંગ કોર્સ પૂર્ણ કરવો આવશ્યક છે. ડિગ્રી કોર્સ માટે તમારે સામાન્ય રીતે ndian Maritime Universityમાં પ્રવેશ પરીક્ષા પાસ કરવાની જરૂર છે. કોર્સ પૂર્ણ કર્યા પછી અને મેડિકલ ફિટનેસ મેળવ્યા પછી, તમે CDC (Continuous Discharge Certificate) મેળવો છો. ત્યારબાદ શિપિંગ કંપનીઓ અથવા કેમ્પસ પ્લેસમેન્ટમાં અરજીઓ દ્વારા પસંદગી કરવામાં આવે છે, ત્યારબાદ તમે જહાજ પર તાલીમાર્થી અથવા કેડેટ તરીકે તમારી કારકિર્દી શરૂ કરો છો.

12મા ધોરણ પછી મર્ચન્ટ નેવીમાં કરિયર કેવી રીતે બનાવવી?

  • જીપી રેટિંગ કોર્સ – જો તમે કારકિર્દી વહેલી શરૂ કરવા માંગતા હો, તો જીપી રેટિંગ કોર્સ એક એન્ટ્રી-લેવલ વિકલ્પ છે, જે લગભગ 6 મહિના ચાલે છે અને 10મા કે 12મા ધોરણ પછી પૂર્ણ કરી શકાય છે. આ કોર્સ પૂર્ણ કર્યા પછી તમે જહાજના ડેક અથવા એન્જિન વિભાગમાં મદદગાર તરીકે કામ શરૂ કરી શકો છો.
  • ડેક વિભાગ – જો તમને શિપ હેન્ડલિંગ અને નેવિગેશનમાં રસ હોય તો તમે ડેક વિભાગમાં જઈ શકો છો, જેના માટે નોટિકલ સાયન્સ (1 વર્ષ) માં ડિપ્લોમા અથવા નોટિકલ સાયન્સ (3 વર્ષ) માં બી.એસસી. કરવાની જરૂર છે. આ ક્ષેત્રમાં કારકિર્દી ડેક કેડેટથી શરૂ થાય છે અને અનુભવ અને પરીક્ષાઓના આધારે તમે થર્ડ ઓફિસર, સેકન્ડ ઓફિસર અને પછી કેપ્ટન પણ બની શકો છો.
  • એન્જિન વિભાગ – જો તમને મશીનો, એન્જિન અને ટેકનિકલ કાર્યમાં રસ હોય તો એન્જિન વિભાગ, જેને મરીન એન્જિનિયરિંગ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે તમારા માટે એક સારો વિકલ્પ છે.

તમે મરીન એન્જિનિયરિંગમાં 4 વર્ષનો બી.ટેક કરી શકો છો અથવા જો તમારી પાસે પહેલાથી જ એન્જિનિયરિંગ ડિગ્રી હોય, તો 1 વર્ષનો ગ્રેજ્યુએટ મરીન એન્જિનિયરિંગ (GME) કોર્સ કરી શકો છો. આ વિભાગમાં તમે જુનિયર એન્જિનિયર તરીકે શરૂઆત કરી શકો છો અને અનુભવ અને પ્રમોશન દ્વારા, ચીફ એન્જિનિયરના પદ પર આગળ વધી શકો છો.

  • ઇલેક્ટ્રો ટેકનિકલ ઓફિસર – જો તમે ઇલેક્ટ્રિકલ અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક્સનો અભ્યાસ કર્યો હોય તો તમે ETO કોર્સ કરીને જહાજ પર ઇલેક્ટ્રોનિક સિસ્ટમ્સનો હવાલો સંભાળી શકો છો.

પગાર કેટલો છે?

મર્ચન્ટ નેવીને ઉચ્ચ પગાર આપનાર કારકિર્દી વિકલ્પ માનવામાં આવે છે, પરંતુ પગાર પદ, અનુભવ અને જહાજના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે. શરૂઆતમાં જ્યારે ઉમેદવાર ડેક કેડેટ, જીપી રેટિંગ અથવા જુનિયર એન્જિનિયર તરીકે જોડાય છે, ત્યારે તેમનો પગાર સામાન્ય રીતે દર મહિને ₹30,000 થી ₹60,000 સુધીનો હોય છે.

જેમ-જેમ અનુભવ વધે છે અને વ્યક્તિ ઓફિસર રેન્ક સુધી પહોંચે છે. તેમ-તેમ પગાર દર મહિને ₹1 લાખ થી ₹3 લાખ સુધીનો હોઈ શકે છે. જો કોઈ કેપ્ટન અથવા ચીફ એન્જિનિયર જેવા ઉચ્ચ પદ પર પહોંચે છે, તો તેમની માસિક આવક ₹8 લાખ થી ₹15 લાખ અથવા તેનાથી વધુ હોઈ શકે છે.

કરિયરની વધારે ન્યૂઝ જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો. કરિયર સામાન્ય રીતે તે પ્રવૃત્તિઓનો સંદર્ભ આપે છે જે રોજગાર મેળવવામાં મદદ કરે છે. નોકરી કે વ્યવસાયો શિક્ષક, ડૉક્ટર, એન્જિનિયર, મેનેજર, જર્નાલિસ્ટ, વકીલ, મજૂર, કલાકાર વગેરે છે. કોઈ પણ પ્રવૃતિ જે તમને ઘર ચલાવવામાં મદદ કરે છે તેને કરિયર કહેવામાં આવે છે.

g clip-path="url(#clip0_868_265)">