હવે તમારે UPI માં PIN યાદ રાખવાની જરુર રહેશે નહીં, ફેસ અથવા ફિંગરપ્રિન્ટથી પેમેન્ટ કરી શકશો

ભારતના ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમમાં એક મોટો ફેરફાર થવાનો છે. લાખો ભારતીયો દ્વારા દરરોજ ઉપયોગમાં લેવાતું યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) ચુકવણી કરવાની રીત બદલવાનું છે. ચુકવણી કરતી વખતે તમારે હવે 4- અથવા 6-અંકનો PIN યાદ રાખવાની કે દાખલ કરવાની જરૂર રહેશે નહીં. ઇકોનોમિક ટાઇમ્સના એક અહેવાલ મુજબ, 8 ઓક્ટોબરથી, વપરાશકર્તાઓ તેમના ચહેરા અથવા ફિંગરપ્રિન્ટનો ઉપયોગ કરીને UPI ચુકવણીઓને મંજૂરી આપી શકશે. આ પગલાથી ચુકવણી પ્રક્રિયા ફક્ત ઝડપી અને સરળ જ નહીં, પણ તેને પહેલા કરતા વધુ સુરક્ષિત પણ બનાવી શકાશે.

નિષ્ણાતો કહે છે કે આ ભારતની ડિજિટલ યાત્રામાં એક સીમાચિહ્નરૂપ બનશે, જ્યાં તમારી ઓળખ તમારો પાસવર્ડ બની જશે. નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI), જે UPI નેટવર્કનું સંચાલન કરે છે, તે મુંબઈમાં ચાલી રહેલા ગ્લોબલ ફિનટેક ફેસ્ટિવલમાં આ અદ્યતન સુવિધા પ્રદર્શિત કરવાની યોજના ધરાવે છે. જ્યારે NPCI એ હજુ સુધી આ બાબતે કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી, સૂત્રો કહે છે કે આ નવી ટેકનોલોજીને લાગુ કરવા માટેની તમામ તૈયારીઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે.

આ નવી ટેકનોલોજી કેવી રીતે કાર્ય કરશે?

આ નવી સિસ્ટમમાં તમારું આધાર કાર્ડ મહત્વનું રહેશે. જ્યારે તમે ચહેરો અથવા ફિંગરપ્રિન્ટથી પેમેન્ટ કરશો, ત્યારે તમારી ઓળખ આધાર ડેટા સાથે તપાસવામાં આવશે. એટલે કે, જેનું બેંક ખાતું અને UPI આધાર સાથે જોડાયેલ છે, એ જ વ્યક્તિ પેમેન્ટ કરી શકશે.

આ પ્રક્રિયા અત્યંત સરળ હશે. પેમેન્ટ કરતી વખતે, વપરાશકર્તાએ PIN દાખલ કરવાને બદલે બાયોમેટ્રિક વિકલ્પ પસંદ કરવો પડશે. આ ફોનના કેમેરા અથવા ફિંગરપ્રિન્ટ સ્કેનરને સક્રિય કરશે. સ્કેન કર્યા પછી, ડેટા સુરક્ષિત રીતે આધાર સર્વર પર ચકાસણી માટે મોકલવામાં આવશે, અને ચકાસણી પછી, પેમેન્ટ થશે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા થોડીક સેકંડમાં પૂર્ણ થશે, જેનાથી ચુકવણીનો અનુભવ સરળ અને મુશ્કેલીમુક્ત બનશે. આ પગલું ખાસ કરીને તે લોકો માટે ફાયદાકારક રહેશે જેમને પોતાનો પિન યાદ રાખવામાં મુશ્કેલી પડે છે અથવા સુરક્ષા પ્રત્યે વધુ સતર્ક છે.

આ ફેરફાર શા માટે જરૂરી હતો?

UPI માં બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણનો સમાવેશ કરવાનું પગલું અચાનક નથી. તે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા જારી કરાયેલા તાજેતરના માર્ગદર્શિકાનું સીધું પરિણામ છે. RBI એ ચુકવણી પ્રણાલીઓમાં સુરક્ષા અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વૈકલ્પિક પ્રમાણીકરણ પદ્ધતિઓને મંજૂરી આપી છે. કેન્દ્રીય બેંકનો ઉદ્દેશ્ય ડિજિટલ ચુકવણીઓને વધુ વપરાશકર્તા-મૈત્રીપૂર્ણ અને સુરક્ષિત બનાવવાનો છે, જે વધુ અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે.

હાલની પિન-આધારિત સિસ્ટમ, વાજબી રીતે સુરક્ષિત હોવા છતાં, હજુ પણ કેટલીક નબળાઈઓ ધરાવે છે, જેમ કે કોઈ તમારો પિન જોઈ શકે છે અથવા ફિશિંગ દ્વારા તેને ચોરી શકે છે. બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણ વર્ચ્યુઅલ રીતે આ જોખમોને દૂર કરે છે, કારણ કે દરેક વ્યક્તિની ફિંગરપ્રિન્ટ અને ચહેરો અનન્ય છે.