India Gold Reserve: સમગ્ર વિશ્વમાં સૌથી વધુ 8,000 ટન સોનું અમેરિકા પાસે, જાણો ભારત પાસે કેટલુ સોનું

આજકાલ સોના-ચાંદીના વધતા ભાવ સતત સમાચારોમાં છે. સોના-ચાંદીના ભાવ વધવાના ઘણા કારણો છે. અમેરિકા વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી દેશોમાંનો એક છે. કોઈ દેશ જ્યારે તેની આર્થિક સ્થિતિ સુધરે છે ત્યારે તે શક્તિશાળી બને છે. સોનાનો ભંડાર, એટલે કે સોનું, આમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. અમેરિકા પાસે વિશ્વમાં સૌથી મોટો સોનાનો ભંડાર છે. આ ભંડાર 10 કે 20 વર્ષમાં એકઠો થયો નથી. હવે પ્રશ્ન એ છે કે અમેરિકાએ આટલો સોનાનો ભંડાર કેવી રીતે મેળવ્યો? ભારત પાસે કેટલું સોનું છે? કોઈ દેશને તેના સોનાના ભંડારનો કેવી રીતે ફાયદો થાય છે?

આજકાલ અમેરિકન ગુંડાગીરી હેડલાઇન્સમાં છે. વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિનું તેમના ઘરમાંથી અપહરણ કરીને કેદ કરવામાં આવ્યું હતું. તેણે બળજબરીથી ગ્રીનલેન્ડ પર દાવો કર્યો હતો. પરિણામે, તેણે નાટો દેશોને સીધી ધમકી આપી. તેણે ઈરાનમાં ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનોને વેગ આપ્યો. તેણે ઈરાની નેતાને પણ ધમકી આપી. અમેરિકાના આ પગલાંએ ઘણા દેશોને ડરાવી દીધા છે. આનો અર્થ એ છે કે અમેરિકા અને રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ગમે ત્યારે, ગમે ત્યાં બોલવા અને પગલાં લેવા માટે મુક્ત અનુભવે છે. તેઓ નિયમો અને નિયમોનું પાલન કરવા પણ તૈયાર નથી.

આ ત્યારે જ બને છે જ્યારે કોઈ દેશ ખરેખર શક્તિશાળી હોય. તેની આર્થિક સ્થિતિ મજબૂત હોય, તેનું લશ્કર મજબૂત હોય અને તેનું ચલણ સારી સ્થિતિમાં હોય. અને આજે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પાસે આ બધું છે. વિશ્વનો સૌથી મોટો સોનાનો ભંડાર, 8,000 ટનથી વધુ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને અપાર શક્તિ આપે છે.

કોઈ દેશ પાસે મોટો સોનાનો ભંડાર હોવાનો અર્થ શું છે? તે દેશને કેવી રીતે મદદ કરે છે? યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે આટલો મોટો સોનાનો ભંડાર કેવી રીતે મેળવ્યો? ભારત પાસે કેટલું સોનું છે? આ પ્રશ્નોના જવાબો શોધો.

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પાસે આટલું બધું સોનું ક્યાંથી આવ્યું?

વિશ્વ જાણે છે કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વિશ્વનું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર છે. આજે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પાસે 8,100 ટનથી વધુ સોનું છે, જે ફોર્ટ નોક્સ, ન્યુ યોર્ક ફેડરલ રિઝર્વ તિજોરીઓ અને અન્ય ઘણા અનામત સ્થળોએ સંગ્રહિત છે. આ સોનું અચાનક આવ્યું નથી; તે લગભગ 100 વર્ષો દરમિયાન વિવિધ તબક્કામાં એકઠું થયું હતું.

 1. સોનાનો ધસારો અને પ્રારંભિક ખાણકામ

19મી સદીમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં સોનાનો ધસારો જોવા મળ્યો, જેમ કે કેલિફોર્નિયા ગોલ્ડ રશ (1848). સ્થાનિક ખાણોમાંથી મોટી માત્રામાં સોનું કાઢવામાં આવ્યું અને ધીમે ધીમે સરકારી ભંડારમાં જમા થયું.

2. પ્રથમ અને બીજા વિશ્વયુદ્ધો

બંને વિશ્વયુદ્ધો દરમિયાન, યુરોપ અને અન્ય દેશોએ સુરક્ષા અને ચુકવણી માટે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં સોનું મોકલ્યું. યુદ્ધ દરમિયાન, દેશોને શસ્ત્રો, અનાજ, તેલ અને અન્ય પુરવઠાની જરૂર હતી. ઘણા દેશોએ ડોલર અથવા સોનામાં ચૂકવણી કરી. કારણ કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પ્રમાણમાં સુરક્ષિત હતું, ઘણા દેશોએ તેમના સોનાના ભંડારને અમેરિકન તિજોરીઓમાં પણ ખસેડ્યા.

 3. બ્રેટન વુડ્સ સિસ્ટમ દ્વારા મજબૂત

૧૯૪૪માં બ્રેટન વુડ્સ કરાર પછી, ડોલર વિશ્વનું સંદર્ભ ચલણ બન્યું અને તેને સોના સાથે જોડવામાં આવ્યું. તે સમયે, ૧ ઔંસ સોનું ૩૫ યુએસ ડોલર નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું. અન્ય દેશોએ તેમના ચલણોને ડોલર સાથે અને ડોલરને સોના સાથે જોડ્યા. જેમની પાસે મોટી નિકાસ સરપ્લસ હતી તેઓ વધુ ડોલર મેળવતા હતા અને ડોલર માટે સોનાનું વિનિમય કરી શકતા હતા, પરંતુ વાસ્તવિક શક્તિ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પાસે રહી. આ સિસ્ટમમાં, વિશ્વનો મોટાભાગનો ભાગ તેના સોનાના ભંડાર, વેપાર સરપ્લસ અને સુરક્ષા માટે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પર નિર્ભર બન્યો, જેના કારણે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને સોના અને ડોલર બંનેની શક્તિ મળી.

1971 પછી પણ આટલું બધું સોનું કેમ રહ્યું?

1971 માં, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ડોલર અને સોના વચ્ચેની નિશ્ચિત કડી (નિકસન શોક) તોડી નાખી, જેનો અર્થ એ થયો કે ડોલર હવે સીધા સોનામાં રૂપાંતરિત થતો નહોતો. આ હોવા છતાં, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે તેના સોનાના ભંડારના નોંધપાત્ર ભાગને વેચવાને બદલે તેને પકડી રાખ્યો, જેનાથી કટોકટીના સમયમાં ડોલર અને અંતિમ બેકઅપ સંપત્તિમાં વૈશ્વિક વિશ્વાસ સુનિશ્ચિત થયો.

સોનાથી દેશને કેવી રીતે ફાયદો થાય છે?

આજના ડિજિટલ અને ક્રિપ્ટો-સંચાલિત વિશ્વમાં પણ, સોનાને કેન્દ્રીય બેંકો માટે સૌથી વિશ્વસનીય સંપત્તિ માનવામાં આવે છે. આના ઘણા કારણો છે.

ચલણ અને ફુગાવાથી રક્ષણ: જ્યારે ચલણના મૂલ્યોમાં ઘટાડો થઈ શકે છે, ત્યારે સોનાનું આંતરિક મૂલ્ય હજારો વર્ષોથી સ્થિર રહ્યું છે. જ્યારે ફુગાવો વધે છે અથવા ચલણ નબળું પડે છે, ત્યારે સોનાની કિંમત સામાન્ય રીતે વધે છે. આ સેન્ટ્રલ બેંકના અનામતનું કુલ મૂલ્ય સ્થિર રાખે છે.

અનામતનું વૈવિધ્યકરણ: મોટાભાગના દેશોના વિદેશી અનામતમાં ડોલર, યુરો, બોન્ડ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. ફક્ત કાગળની સંપત્તિ પર આધાર રાખવો જોખમી છે, તેથી સોનાનો એક ભાગ રાખવાથી અનામત સંતુલિત અને મજબૂત બને છે. ડોલર અથવા યુરોથી વિપરીત, સોનું કોઈ એક દેશની નીતિઓ પર આધારિત નથી.

ભૌગોલિક રાજકીય અને પ્રતિબંધના જોખમોનું રક્ષણ: રશિયા જેવા દેશોએ તાજેતરના વર્ષોમાં પશ્ચિમી પ્રતિબંધોની અસરને ઘટાડવા માટે સતત સોનું ખરીદ્યું છે. આ ડોલરની નિર્ભરતા ઘટાડે છે, અને જો જરૂરી હોય તો સોનાનું વેચાણ અથવા સ્વેપ કરીને આયાત માટે ચૂકવણી કરી શકાય છે.

વિશ્વાસ અને વિશ્વસનીયતા: દેશનો અનામત (સોનું + વિદેશી ચલણ) જેટલો મજબૂત હશે, તેના ચલણ પર તેટલો વધુ વિશ્વાસ હશે. તે વૈશ્વિક બોન્ડ બજારમાં ઓછા વ્યાજ દરે ઉધાર લઈ શકશે. રોકાણકારોને વિશ્વાસ હશે કે દેશ કટોકટીમાં પણ ડિફોલ્ટ નહીં થાય.

સોનાના સંદર્ભમાં ભારતનું સ્થાન શું છે?

ભંડાર: વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ અનુસાર, ભારત પાસે આશરે 880 ટન સોનું છે, જે તેને વિશ્વનો આઠમો સૌથી મોટો સત્તાવાર ગોલ્ડ રિઝર્વ ધારક બનાવે છે. ભારતના કુલ વિદેશી ચલણ ભંડાર (ડોલર, યુરો, બોન્ડ અને સોનું) માં સોનું આશરે 78% હિસ્સો ધરાવે છે. સમય જતાં આ આંકડામાં થોડો ફેરફાર થઈ શકે છે. સોનાની સાંસ્કૃતિક મૂડી: સોનું અહીં માત્ર રોકાણ નથી, તે ભાવના અને પરંપરાનું પ્રતીક છે. લગ્ન, તહેવારો, ધનતેરસ અને અક્ષય તૃતીયા સહિત દરેક પ્રસંગે સોનું ખરીદવું શુભ માનવામાં આવે છે. મંદિરો અને ઘરના લોકરમાં સંગ્રહિત સોનું સત્તાવાર આંકડામાં શામેલ નથી.

ભારતના દરેક ઘરમાં સોનું અને ચાંદી અવશ્ય જોવા મળે છે લોકોનો સોના-ચાંદીને ઘરના દરેક શુભ પ્રસંગે ખરીદતા હોય છે, ત્યારે રોજનો સોના-ચાંદીનો ભાવ જાણવા અહીં ક્લિક કરો