Solar Coach: હાઈડ્રોજન ટ્રેન બાદ હવે રેલવેના ડબ્બા પર લાગશે સોલાર પેનલ, જાણો કેવી રીતે કરશે કામ

ભારતીય રેલવે સતત આધુનિક અને પર્યાવરણને અનુકૂળ ટેક્નોલોજી અપનાવી રહી છે. હાઇડ્રોજન સંચાલિત ટ્રેનના સફળ પ્રયોગ બાદ હવે ઉત્તર મધ્ય રેલવેના પ્રયાગરાજ વિભાગે સોલાર-સહાયિત કોચ વિકસાવ્યો છે. આ ખાસ કોચની છત પર હાઇ-એફિશિયન્સી સોલાર પેનલ લગાવવામાં આવ્યા છે, જે ટ્રેન ઊભી હોય ત્યારે પણ વીજળી ઉત્પન્ન કરી શકે છે.

આ નવી ટેક્નોલોજીનો મુખ્ય હેતુ કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો કરવો અને રેલવેને વધુ પર્યાવરણમૈત્રી બનાવવાનો છે. જો આ ટ્રાયલ સફળ રહેશે, તો ભવિષ્યમાં દેશભરની અનેક ટ્રેનોમાં સોલાર પેનલથી સજ્જ કોચ જોવા મળી શકે છે, જે ટ્રેનની વીજળીની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો પૂરો કરવામાં મદદરૂપ બનશે.

સોલાર કોચ કેવી રીતે કામ કરે છે?

આ ટ્રાયલ હેઠળ કોચની છત પર 7 kWp ક્ષમતાવાળા ફોટોવોલ્ટેઇક (PV) સોલાર પેનલ લગાવવામાં આવ્યા છે. આ પેનલ સૂર્યપ્રકાશમાંથી વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે અને તે ઊર્જા સતત ટ્રેનની બેટરી બેંકમાં સંગ્રહિત થાય છે.

આ બેટરી દ્વારા કોચની અંદર લગાવવામાં આવેલી લાઇટ, પંખા અને મુસાફરો માટેના મોબાઇલ ચાર્જિંગ પોઇન્ટને વીજ પુરવઠો આપવામાં આવે છે. ખાસ વાત એ છે કે આ સિસ્ટમ હાલની ઇલેક્ટ્રિકલ વ્યવસ્થાને બદલતી નથી, પરંતુ તેની સાથે મળીને કાર્ય કરે છે, જેથી સમગ્ર સિસ્ટમ વધુ કાર્યક્ષમ બને છે.

સામાન્ય કોચ કરતાં કેવી રીતે અલગ છે?

સામાન્ય ટ્રેન કોચમાં વીજળી એક્સલ સાથે જોડાયેલા અલ્ટરનેટર દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. એટલે કે ટ્રેનના પૈડાં ફરતા હોય ત્યારે જ વીજળીનું ઉત્પાદન થાય છે. ટ્રેન સ્ટેશન અથવા યાર્ડમાં ઊભી રહે ત્યારે વીજ ઉત્પાદન થતું નથી અને કોચ સંપૂર્ણપણે બેટરી પર નિર્ભર રહે છે.

જ્યારે સોલાર કોચમાં છત પર લગાવવામાં આવેલા સોલાર પેનલ ટ્રેન સ્થિર હોય ત્યારે પણ સૂર્યપ્રકાશમાંથી વીજળી ઉત્પન્ન કરતા રહે છે. પરિણામે બેટરી સતત ચાર્જ રહે છે અને કોચની અંદર લાઇટ, પંખા તથા ચાર્જિંગ સોકેટ માટે વીજળીની ઉપલબ્ધતા જળવાઈ રહે છે.

મુસાફરોને શું ફાયદો થશે?

સોલાર કોચના ઉપયોગથી કોચની અંદર વીજ પુરવઠો વધુ સ્થિર રહેશે. લાંબા સમય સુધી ટ્રેન સ્ટેશન પર ઊભી રહે ત્યારે પણ લાઇટ અને પંખા બંધ થવાની શક્યતા ઓછી રહેશે. સાથે જ પરંપરાગત ઊર્જા પરનો આધાર ઘટશે, જેના કારણે ઇંધણની બચત થશે અને કાર્બન ઉત્સર્જનમાં પણ ઘટાડો થશે.

ભારતીય રેલવેનો આ પ્રયાસ ગ્રીન એનર્જી તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. જો આ ટેક્નોલોજી સફળ સાબિત થશે, તો આગામી વર્ષોમાં વધુ ટ્રેનોમાં સોલાર કોચનો સમાવેશ કરવામાં આવી શકે છે, જે દેશની રેલ વ્યવસ્થાને વધુ આધુનિક અને પર્યાવરણમૈત્રી બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.

1 ઓગસ્ટથી તત્કાલ ટિકિટ બુકિંગમાં મોટો ફેરફાર, હવે લાગુ થશે નવી ટોકન સિસ્ટમ, જાણો સંપૂર્ણ માહિતી