Breaking News: અરવલ્લી પર્વતમાળા પર સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો આદેશ, ખનન પર સંપૂર્ણ રોક લાગતા માફિયાઓમાં ફફડાટ

જ્યારે પણ કુદરતી સંસાધનો અને માઇનિંગ (ખનન) વચ્ચે વિવાદ થાય છે, ત્યારે વહીવટી તંત્રની ઢીલી નીતિઓ સામે સવાલો ઉઠતા હોય છે. પરંતુ આ વખતે સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે જ્યાં સુધી પર્વતમાળાની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત નહીં થાય, ત્યાં સુધી કોઈ વચગાળાની રાહત આપવામાં નહીં આવે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્યા બાગચીની ખંડપીઠે શુક્રવારે સુનાવણી દરમિયાન કડક શબ્દોમાં કહ્યું કે, “અમે આ મામલાની ટુકડાઓમાં સુનાવણી નહીં કરીએ. જ્યાં સુધી અમે સંપૂર્ણ સંતુષ્ટ ન થઈએ, ત્યાં સુધી એક ઈંચ હિસ્સામાં પણ ખનનની મંજૂરી નહીં મળે.”

શા માટે કોર્ટે આટલું કડક વલણ અપનાવ્યું?

સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે જાતે જ સંજ્ઞાન (Suo Motu) લીધું છે. ચીફ જસ્ટિસે ચિંતા વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે અરવલ્લી વિસ્તારમાં જે કંઈ પણ થઈ રહ્યું છે અને ત્યાંથી જે અહેવાલો મળી રહ્યા છે તે ખૂબ જ ચિંતાજનક છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલમાં માઇનિંગ લીઝ ધરાવતા લોકોના પક્ષમાં કોઈ આદેશ આપવામાં આવશે નહીં, કારણ કે આ એક ખૂબ જ સંવેદનશીલ બાબત છે અને તેમાં ઉતાવળ કરવી યોગ્ય નથી.

શું હતો સમગ્ર વિવાદ? સમિતિની એ વ્યાખ્યા જેની પર વિરોધ થયો

અગાઉ 20 નવેમ્બર 2025 ના રોજ કોર્ટે મંત્રાલયની સમિતિની ભલામણો સ્વીકારીને દિલ્હી, હરિયાણા, રાજસ્થાન અને ગુજરાતમાં નવા ખનન પટ્ટા (લીઝ) આપવા પર રોક લગાવી દીધી હતી. સમિતિએ એવી વ્યાખ્યા આપી હતી કે, જે ભૂ-આકૃતિની ઊંચાઈ સ્થાનિક જમીન સ્તરથી 100 મીટર કે તેથી વધુ હોય તેને જ ‘અરવલ્લી ટેકરી’ ગણવી અને જો આવી બે ટેકરીઓ 500 મીટરની અંદર હોય તો તેને પર્વતમાળા ગણવી.

પરંતુ 29 ડિસેમ્બરે આ વ્યાખ્યા સામે ભારે વિરોધ ઉઠતા સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના જ આદેશને સ્થગિત કરી દીધો હતો. કોર્ટને આશંકા હતી કે 100 મીટરની ઊંચાઈ અને 500 મીટરના અંતરનો આ માપદંડ ક્યાંક પર્વતમાળાના ખૂબ મોટા હિસ્સાને પર્યાવરણીય સંરક્ષણથી વંચિત ન કરી દે. આ ગંભીર અસ્પષ્ટતાઓને દૂર કરવા માટે હવે એક નવી નિષ્ણાત સમિતિની રચના કરવામાં આવી છે.

ભવિષ્યની દિશા શું છે?

હવે જ્યાં સુધી આ નવી સ્પેશિયલ કમિટી અરવલ્લી પર્વતમાળાની નવી અને સચોટ વ્યાખ્યા નક્કી નહીં કરે, ત્યાં સુધી ચારેય રાજ્યોમાં ખનન પ્રવૃત્તિઓ સંપૂર્ણપણે ઠપ્પ રહેશે. જો કોઈની લીઝ રદ કરવામાં આવી હોય તો તે તેને કાનૂની પડકાર આપી શકે છે, પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટ આ પર્યાવરણીય ધરોહરને બચાવવા માટે કોઈ જ બાંધછોડ કરવાના મૂડમાં નથી.

સુપ્રીમ કોર્ટનો આ નિર્ણય એ વાતનો મજબૂત પુરાવો છે કે દેશની પ્રાકૃતિક સંપત્તિનું રક્ષણ એ કોઈપણ આર્થિક પ્રવૃત્તિ કરતાં ઘણું વધારે મહત્વનું છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે નિષ્ણાતોની સમિતિ અરવલ્લીને બચાવવા માટે કેવા નવા માપદંડો સામે લાવે છે.

શું 3,450 મીટર સમુદ્રના પેટાળમાં છુપાયેલું છે ભારતની ઊર્જા સુરક્ષાનું ભવિષ્ય? જાણો ₹40,000 કરોડનો આ સિક્રેટ પ્લાન