Breaking News : “કેબલ કનેક્શન હોવું પૂરતું નથી!” હોટલમાં વાગતા સંગીત અને ટીવી માટે કૉપિરાઇટ લાઇસન્સ ફરજિયાત: કલકત્તા HC

કલકત્તા હાઇકોર્ટે તાજેતરમાં મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપ્યો છે કે હોટલના રૂમમાં કેબલ ટીવીની સુવિધા આપતી હોટલો માત્ર એટલા આધારે કૉપિરાઇટ રોયલ્ટી ચૂકવવાની જવાબદારીમાંથી બચી શકતી નથી કે કેબલ ઑપરેટરે કૉપિરાઇટ ધારક પાસેથી પહેલેથી લાઇસન્સ લીધું છે. 4 ઓગસ્ટે જસ્ટિસ દેવાંગુસ બસાક અને જસ્ટિસ એમ.ડી. શબ્બર રશીદીની બેન્ચે ચુકાદો આપતાં જણાવ્યું કે હોટલના રૂમમાં કેબલ ટીવી આપવી એ એક વ્યાવસાયિક સુવિધા છે અને Copyright Act, 1957 હેઠળ તેને Communication to the Public ગણવામાં આવે છે.

ઇન્ડિયન પર્ફોર્મિંગ રાઈટ સોસાયટી લિમિટેડ (IPRS) દ્વારા હોટેલ એપોલો એન્ડ ટુર્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ સામે દાખલ કરાયેલી અપીલને મંજૂરી આપતી વખતે કોર્ટે આ ચુકાદો આપ્યો હતો. કોર્ટે કહ્યું કે પ્રતિવાદી તરફથી કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી ચોક્કસપણે અપીલકર્તાના સભ્યોની માલિકીની સાહિત્યિક અને સંગીતમય કૃતિઓના વાણિજ્યિક શોષણનામાં (Commercial Exploitation) આવે છે.

IPRSએ હોટલ સામે કેમ કરી હતી કાર્યવાહી?

IPRS એ હોટેલ પર દાવો કર્યો હતો કે તેના સભ્યોની કોપીરાઈટેડ સાહિત્યિક અને સંગીતમય કૃતિઓ લાઇસન્સ અથવા રોયલ્ટીની ચુકવણી વિના હોટલના રૂમમાં સ્થાપિત ટેલિવિઝન સેટ દ્વારા મહેમાનો સુધી પહોંચાડવામાં આવી રહી છે. IPRS એ 2023માં દાર્જિલિંગ ખાતે જિલ્લા ન્યાયાધીશનો સંપર્ક કર્યો હતો જેથી હોટેલને લાઇસન્સ વિના તેના કોપીરાઈટેડ કૃતિઓનો ઉપયોગ કરવાથી રોકવામાં આવે. સપ્ટેમ્બર 2024માં કોર્ટે વચગાળાની રાહતનો ઇનકાર કર્યા પછી, IPRS એ અપીલમાં હાઇકોર્ટમાં અરજી કરી હતી. હોટેલે દલીલ કરી હતી કે તેણે કેબલ ઓપરેટરને સબ્સ્ક્રિપ્શન ચાર્જ ચૂકવી દીધો છે. જેની પાસે જરૂરી પ્રસારણ અધિકારો છે. તેથી તેણે દલીલ કરી હતી કે તેને IPRS અલગથી ચૂકવવાની જરૂર ન પડી શકે.

હાઇકોર્ટે દલીલને ફગાવી

હોટલે દલીલ કરી હતી કે તેણે કેબલ ઑપરેટરને સબ્સ્ક્રિપ્શન ચાર્જ ચૂકવ્યા છે. કેબલ ઑપરેટર પાસે જરૂરી બ્રોડકાસ્ટિંગ રાઇટ્સ પણ છે. તેથી IPRSને અલગથી રોયલ્ટી ચૂકવવાની જરૂર નથી. પરંતુ હાઇકોર્ટે આ દલીલ સ્વીકારી નહીં. કોર્ટે Cable Television Networks (Regulation) Actની કલમ 2(i)નો ઉલ્લેખ કર્યો. જેમાં સબ્સ્ક્રાઇબરની વ્યાખ્યા એવી વ્યક્તિ તરીકે કરવામાં આવી છે જે ચોક્કસ સ્થળે કેબલ ટીવી સિગ્નલ મેળવે અને તેને અન્ય કોઈ વ્યક્તિ સુધી આગળ ટ્રાન્સમિટ ન કરે. હાઇકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે હોટલમાં રોકાયેલા મહેમાનોને આ જોગવાઈ હેઠળ સબ્સ્ક્રાઇબર ગણી શકાય નહીં. કોર્ટે કહ્યું કે હોટલના રૂમમાં આપવામાં આવતી ટીવી સુવિધા મહેમાનો માટેની એક વ્યાવસાયિક સુવિધા છે અને તેને માત્ર કેબલ ઑપરેટરના સબ્સ્ક્રિપ્શનના આધારે કૉપિરાઇટ રોયલ્ટીથી મુક્ત કરી શકાય નહીં.

મહેમાનો માટે વધારાની સુવિધા

મહત્વપૂર્ણ રીતે હાઇકોર્ટે જણાવ્યું કે હોટલ મહેમાનો પાસેથી ટીવી જોવા માટે અલગથી કોઈ ચાર્જ લે છે કે નહીં, તે બાબત નિર્ણાયક નથી. કોર્ટે કહ્યું કે હોટલ ભલે ટીવીની સુવિધા માટે અલગથી પૈસા વસૂલતી નહીં હોય પરંતુ આ સુવિધા મહેમાનો માટે વધારાની સુવિધા છે અને તે હોટલના વ્યવસાયિક મૂલ્યમાં વધારો કરે છે.

હોટલને કૉપિરાઇટ કાયદાની છૂટ નહીં મળે

કોર્ટે Copyright Act ની Section 2(ff) નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. આ જોગવાઈ મુજબ કેબલ અથવા સેટેલાઇટ દ્વારા એકથી વધુ ઘરો અથવા રહેણાંક સ્થળો સુધી રચનાઓનું સંચાર કરવું Communication to the Public ગણાય છે. તેમાં હોટલ અને હોસ્ટેલના રહેણાંક રૂમનો પણ સમાવેશ થાય છે. કોર્ટે વધુમાં કહ્યું કે Section 52(1)(k) હેઠળ રહેણાંક પરિસરમાં કૉપિરાઇટેડ રેકોર્ડિંગના કેટલાક ઉપયોગને છૂટ આપવામાં આવી છે. પરંતુ આ છૂટમાં હોટલ અને અન્ય વ્યાવસાયિક સંસ્થાઓને ખાસ રીતે બહાર રાખવામાં આવી છે.

હાઇકોર્ટે જિલ્લા કોર્ટનો આદેશ કર્યો રદ

કલકત્તા હાઇકોર્ટે સપ્ટેમ્બર 2024માં જિલ્લા કોર્ટે IPRS ને વચગાળાની રાહત આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો તે આદેશને રદ કરી દીધો. હાઇકોર્ટે માન્યું કે IPRS એ પ્રથમ દ્રષ્ટિએ મજબૂત કેસ રજૂ કર્યો છે. કૉપિરાઇટેડ રચનાઓના અનધિકૃત ઉપયોગથી IPRSને ભરપાઈ ન થઈ શકે તેવું નુકસાન થઈ શકે છે. આથી કોર્ટે હોટલને IPRSના રેપર્ટરીમાં સામેલ રચનાઓનું લાઇસન્સ વિના સંચાર અથવા જાહેર પ્રદર્શન કરવા પર રોક લગાવી છે. સાથે જ લાગુ પડતી કાયદેસરની રોયલ્ટી ચૂકવવાની પણ જોગવાઈ કરી છે. IPRS તરફથી એડવોકેટ સૌમ્યા રોયચૌધરી, સમીના ખાનમ, ગૌતિ ખન્ના અને રિદ્ધિમા શર્માએ રજૂઆત કરી હતી. હોટલ તરફથી સિનિયર એડવોકેટ પ્રોબલ કુમાર મુખર્જી સાથે એડવોકેટ સુહૃદ સૂર અને એસ. રોયે દલીલો કરી હતી.

આ પણ વાંચો, Breaking News : 2020થી $73.9 બિલિયન FDI સાથે ગુજરાત દેશનું નંબર 1 રાજ્ય બન્યું !