પૃથ્વી પરનું સૌથી વિશાળકાય જીવંત વૃક્ષ, જાણો 2200 વર્ષ જૂના ‘જનરલ શેરમેન’ વૃક્ષનું રહસ્ય

કેલિફોર્નિયાના સીએરા નેવાડા પર્વતોમાં સ્થિત સેકોઈયા નેશનલ પાર્ક (Sequoia National Park) એક એવી જગ્યા છે જ્યાં સમય જાણે થંભી ગયો હોય તેવું લાગે છે. આ પાર્કના ‘જાયન્ટ ફોરેસ્ટ’ (Giant Forest) માં દુનિયાનું સૌથી મોટું જીવંત અજાયબ અડીખમ ઉભું છે, જેનું નામ છે ‘જનરલ શેરમેન’ (General Sherman). આ વૃક્ષ માત્ર એક વનસ્પતિ નથી, પરંતુ પૃથ્વીના બદલાતા ઇતિહાસનું મૌન સાક્ષી છે.

કદ અને ભૌતિક વિશેષતાઓ

વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ, જનરલ શેરમેન ‘જાયન્ટ સેકોઈયા’ (Sequoiadendron giganteum) પ્રજાતિનું વૃક્ષ છે. જોકે તે વિશ્વનું સૌથી ‘ઊંચું’ વૃક્ષ નથી (તે ખિતાબ કોસ્ટલ રેડવુડ પાસે છે), પરંતુ ઘનફળ (Volume) ની દ્રષ્ટિએ તે પૃથ્વી પરનું સૌથી મોટું જીવંત વૃક્ષ છે. તેની ઊંચાઈ અંદાજે 275 ફૂટ (83.8 મીટર) છે. જો તમે તેની સરખામણી કરો, તો તે 25 માળની ઇમારત જેટલું ઊંચું છે. જમીન પર તેના થડનો ઘેરાવો 102.6 ફૂટ (31.3 મીટર) છે, જેનો અર્થ એ છે કે તેના પાયા પાસે ઉભા રહીને તમે તેના થડની આસપાસ હાથ ફેલાવો તો પણ તેને આખું કવર કરી શકતા નથી. તેનું વજન અંદાજે 27 લાખ પાઉન્ડ માનવામાં આવે છે, જે સાત બ્લુ વ્હેલ માછલીઓના સંયુક્ત વજન જેટલું પ્રચંડ છે.

સમયની સરહદો ઓળંગી ચૂકેલો ઇતિહાસ

આ વૃક્ષનો ઇતિહાસ સાંભળીને કોઈપણ આશ્ચર્યચકિત થઈ શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ વૃક્ષ અંદાજે 2,200 વર્ષ જૂનું છે. જ્યારે માનવ સભ્યતામાં રોમન સામ્રાજ્ય હજુ પાંગરી રહ્યું હતું અને એશિયામાં મૌર્ય વંશનો પ્રભાવ હતો, ત્યારથી આ વૃક્ષ ધરતી પર અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આ વૃક્ષનું નામ અમેરિકન સિવિલ વોરના પ્રખ્યાત યુનિયન જનરલ વિલિયમ ટેકુમસેહ શેરમેનના માનમાં રાખવામાં આવ્યું હતું. સદીઓ વીતી ગઈ, સામ્રાજ્યો બન્યા અને ભૂંસાઈ ગયા, પરંતુ આ વૃક્ષ પર્વતની જેમ મક્કમ રહ્યું છે.

અદભૂત સંરક્ષણ પ્રણાલી

કુદરતે આ વૃક્ષને એક અનોખું રક્ષણ આપ્યું છે. તેની છાલ લાલ-ભૂરા રંગની અને અત્યંત જાડી તથા સ્પંજી (પોચી) હોય છે. આ છાલ ‘ટેનિન’ નામના રસાયણથી ભરપૂર હોય છે, જે તેને જંતુઓ અને સડવા સામે રક્ષણ આપે છે. સૌથી મોટી ખૂબી એ છે કે તેની છાલ અગ્નિરોધક (Fire-resistant) હોય છે. જંગલોમાં લાગતી કુદરતી આગ મોટાભાગના વૃક્ષોને નષ્ટ કરી નાખે છે, પરંતુ સેકોઈયા વૃક્ષો માટે આ આગ વરદાન રૂપ બને છે, કારણ કે તે જમીનને સાફ કરે છે અને વૃક્ષના શંકુ આકારના બીજ (Cones) ખુલવામાં મદદ કરે છે.

પર્યાવરણ અને ક્લાઈમેટ ચેન્જ

જનરલ શેરમેન પર્યાવરણ માટે એક શક્તિશાળી ‘કાર્બન સિંક’ છે. તે વાતાવરણમાંથી ટનબંધ કાર્બન ડાયોક્સાઈડ શોષી લે છે, જે ગ્લોબલ વોર્મિંગ સામેની લડાઈમાં મહત્વનું છે. તેના પર અનેક પ્રકારના પક્ષીઓ, ખિસકોલીઓ અને દુર્લભ જીવજંતુઓ વસે છે. જોકે, વર્તમાન સમયમાં ક્લાઈમેટ ચેન્જ, વધતી ગરમી અને ભયાનક દુષ્કાળ આ પ્રાચીન વિરાસત માટે જોખમ ઊભું કરી રહ્યા છે. તાજેતરના વર્ષોમાં જંગલની વિકરાળ આગ દરમિયાન, આ વિશાળ વૃક્ષને બચાવવા માટે ફાયર ફાઈટર્સ દ્વારા તેના પાયામાં એલ્યુમિનિયમ ફોઈલ લપેટવી પડી હતી, જે દર્શાવે છે કે આ કુદરતી વારસો કેટલો કિંમતી છે.

આજે, જનરલ શેરમેન માત્ર એક પર્યટન સ્થળ નથી, પરંતુ તે માનવજાતને એ શીખવે છે કે કુદરતની શક્તિ અનંત છે અને તેનું રક્ષણ કરવું એ આપણી પવિત્ર ફરજ છે.

અટલ પેન્શન યોજના : દર મહિને ₹210 બચાવો અને નિવૃત્તિ પછી મેળવો 60,000 નું વાર્ષિક પેન્શન, વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો