શું ભીખારી પાકિસ્તાન ફરી ‘લોન’ પર નિર્ભર? શા માટે IMF એ બિલિયન ડોલરનું સંજીવની પેકેજ આપી રહ્યું છે

ગરીબ પાકિસ્તાનને આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) તરફથી વધુ એક જીવનરેખા મળી છે. IMF એ બે અલગ અલગ ચાલુ નાણાકીય વ્યવસ્થા હેઠળ પાકિસ્તાન માટે US$1.2 બિલિયન મંજૂર કર્યા. ફંડ સપ્ટેમ્બર 2024 માં વિસ્તૃત ભંડોળ સુવિધા (EFF) હેઠળ 37 મહિનાના સમયગાળામાં US$7 બિલિયન અને સ્થિતિસ્થાપકતા અને ટકાઉપણું સુવિધા (RSF) હેઠળ US$1.4 બિલિયન પ્રદાન કરવા સંમત થયું.

IMF ના એક્ઝિક્યુટિવ બોર્ડે પાકિસ્તાનને EFF હેઠળ આશરે US$1 બિલિયન અને RSF હેઠળ આશરે US$210 મિલિયન પ્રદાન કરવા સંમતિ આપી. પાકિસ્તાનને અત્યાર સુધીમાં IMF તરફથી US$4.5 બિલિયન લોન મળી છે, જેમાંથી કુલ US$8.4 બિલિયન છે.

સ્થિરીકરણના માર્ગ પર રહેવાનું વચન આપ્યું

વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત વધશે. એક્સપ્રેસ ટ્રિબ્યુન અખબારે અહેવાલ આપ્યો છે કે આ રકમ આવતા અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં રિલીઝ કરવામાં આવશે, જેનાથી સેન્ટ્રલ બેંકનો અનામત US$17 બિલિયનથી વધુ થઈ જશે. જોકે, સરકારે તેના અગાઉના નાણાકીય અને નાણાકીય લક્ષ્યોને વળગી રહેવું પડ્યું અને આ નીતિઓનો સખત વિરોધ હોવા છતાં, સ્થિરીકરણના માર્ગ પર રહેવાનું વચન આપ્યું, જેના કારણે બેરોજગારી, ગરીબી અને આવક અસમાનતામાં વધારો થયો છે. સરકારે નાણાકીય અને નાણાકીય લક્ષ્યો સામે મજબૂત પ્રદર્શન દર્શાવ્યા પછી IMF ની મંજૂરી આવી, પરંતુ નાણાકીય વર્ષના બીજા ભાગમાં આ માર્ગ પર અલગ અલગ મંતવ્યો હતા.

સંજીવની પેકેજની ત્રીજી સમીક્ષાનો સમાવેશ થાય છે

IMF મિશનએ જુલાઈ-ડિસેમ્બર 2025 ના સમયગાળા માટે પાકિસ્તાનના અર્થતંત્રના પ્રદર્શનની સમીક્ષા કરી. જેમાં 7 બિલિયન યુએસ ડોલરના સંજીવની પેકેજની ત્રીજી સમીક્ષાનો સમાવેશ થાય છે.

પાકિસ્તાને ડિસેમ્બર 2025 ના અંત સુધીમાં તમામ માત્રાત્મક કામગીરી માપદંડો પૂર્ણ કર્યા અને ચોખ્ખા આંતરરાષ્ટ્રીય અનામત માટેના ફ્લોરને વટાવી દીધું, જ્યારે સરકારના પ્રાથમિક સંતુલન લક્ષ્યને આરામથી પ્રાપ્ત કર્યું.

પાકિસ્તાને IMFને ખાતરી આપી

સરકારે ડિસેમ્બર 2025 ના અંત સુધીમાં આઠ સૂચક લક્ષ્યોમાંથી છ પૂર્ણ કર્યા, પરંતુ ફેડરલ બોર્ડ ઓફ રેવન્યુ (FBR) સૌથી નબળી કડી રહી. તે ફેડરલ બોર્ડ ઓફ રેવન્યુ દ્વારા એકત્રિત કરાયેલ ચોખ્ખી કર આવક અને રિટેલરો પાસેથી આવકવેરાની આવકના લક્ષ્યોને ચૂકી ગયું, જે બંને IMF લક્ષ્યોથી ઓછા રહ્યા. જોકે સરકારે IMFને ખાતરી આપી કે તે નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં આ ખાધ ઘટાડવા માટે મહેસૂલ વહીવટી સુધારાઓ લાગુ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

થોડી પ્રગતિ કરી

IMF લક્ષ્યો પર મહેસૂલ ખાધની અસર ઘટાડવા માટે, સરકારે પેટ્રોલિયમ લેવી દરમાં વધારો કર્યો. સરકારે માળખાકીય સુધારાઓ પર પણ થોડી પ્રગતિ કરી, શાસન, સામાજિક સહાય, ગેસ ક્ષેત્રની ટકાઉપણું અને ચોક્કસ ટેક ક્ષેત્રોના ક્ષેત્રોમાં સમયસર ચાર માળખાકીય લક્ષ્યો પૂર્ણ કર્યા. US$1.2 બિલિયન ક્લાઇમેટ ફેસિલિટી હેઠળની શરતોના ભાગ રૂપે, સરકારે “ગ્રીન ટેક્સોનોમી” અપનાવી અને આબોહવા સંબંધિત નાણાકીય જોખમોનું સંચાલન કરવા અને લિસ્ટેડ કંપનીઓ દ્વારા આબોહવા સંબંધિત જોખમો અને તકોના ખુલાસા પર માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી.

પાકિસ્તાનના નાણામંત્રીનું નિવેદન

નાણામંત્રી મુહમ્મદ ઔરંગઝેબે IMF ને ખાતરી આપી કે દેશ પાકિસ્તાનને લાંબા ગાળાના, ટકાઉ અને સમાવિષ્ટ વિકાસના માર્ગ પર લાવવા માટે મજબૂત અને સમજદાર મેક્રો ઇકોનોમિક નીતિઓ અને માળખાકીય અને સંસ્થાકીય સુધારાઓ ચાલુ રાખવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. નવી ખાતરીઓનો હેતુ મધ્ય પૂર્વ યુદ્ધની અસર સહિત આંચકાઓ સામે સ્થિતિસ્થાપકતા માટે પાયો નાખવાનો પણ છે.

પરામર્શ કરીને તૈયાર કરવામાં આવશે

પાકિસ્તાને હવે આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) ને ખાતરી આપી છે કે તે મધ્ય પૂર્વ યુદ્ધ શરૂ થયા પહેલા સંમત થયેલા નાણાકીય માર્ગથી ભટકી જશે નહીં અને 3.4 ટ્રિલિયન રૂપિયાના પ્રાથમિક બજેટ સરપ્લસના લક્ષ્યને પૂર્ણ કરશે. અહેવાલ મુજબ, બીજી પ્રતિબદ્ધતામાં, નવું બજેટ IMF સાથે પરામર્શ કરીને તૈયાર કરવામાં આવશે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે તે નાણાકીય રીતે કડક છે અને સરકાર ઉચ્ચ આર્થિક વૃદ્ધિને અનુસરતી નથી.

બંગાળમાં આજથી શુભેન્દુની સરકાર, PMથી લઈને 21 રાજ્યોના CM રાજ્યાભિષેકમાં ભાગ લેશે