Diabetes Complications : આંખથી લઈને કિડની સુધી શરીરના અનેક અંગોને થશે નુકસાન, ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસના આ લક્ષણોને ભૂલથી પણ ઇગ્નોર ન કરતાં
આજના સમયમાં ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસ આંખો, કિડની, હૃદય અને ચેતાતંત્ર જેવી ગંભીર ગૂંચવણોનું કારણ બની શકે છે. શરૂઆતમાં લક્ષણો ન દેખાતા હોવાથી સમયસર તપાસ અને નિયમિત સંભાળ ખૂબ જરૂરી છે.

આજના સમયમાં ડાયાબિટીસ એક સામાન્ય પરંતુ ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા બની રહી છે. ખાસ કરીને ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસ શરીરના અનેક અંગો પર ધીમે-ધીમે અસર કરી શકે છે. સામાન્ય રીતે ડાયાબિટીસની વાત આવે ત્યારે લોકો બ્લડ શુગર, HbA1c રિપોર્ટ, દવાઓ અને ખાણીપીણી પર જ ધ્યાન આપે છે. જોકે, હકીકત એ છે કે લાંબા સમય સુધી બ્લડ શુગરનું પ્રમાણ વધેલું રહે તો આંખો, કિડની, હૃદય, ચેતા, પગ તેમજ દાંત અને પેઢાંને પણ નુકસાન પહોંચી શકે છે. ચિંતાની વાત એ છે કે આમાંથી ઘણી સમસ્યાઓ શરૂઆતમાં કોઈ ખાસ લક્ષણો બતાવતી નથી.
USV દ્વારા આયોજિત આરોગ્ય જાગૃતિ સત્રમાં ત્રણ તબીબી નિષ્ણાતોએ ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસથી થતી ગૂંચવણો અને તેના જોખમને ઘટાડવા અંગે મહત્વપૂર્ણ માહિતી આપી હતી. પુણેના કન્સલ્ટિંગ ફિઝિશિયન અને ડાયાબિટોલોજિસ્ટ ડૉ. સંજય પી. ગાંધી, ભોપાલના ડાયાબિટોલોજિસ્ટ ડૉ. સચિન કે. ગુપ્તા અને બેંગલુરુની ડાયકોન હોસ્પિટલના ડિરેક્ટર ડૉ. એસ.આર. અરવિંદે દર્દીઓને શરીરમાં દેખાતા નાના ફેરફારોને પણ ગંભીરતાથી લેવાની સલાહ આપી હતી.
ડૉ. સંજય ગાંધીના જણાવ્યા અનુસાર, ડાયાબિટીસ માત્ર બ્લડ શુગર વધવાની બીમારી નથી, પરંતુ તે શરીરની નાની-મોટી રક્તવાહિનીઓ અને ચેતાતંત્રને અસર કરી શકે છે. ઘણી વખત ડાયાબિટીસનું નિદાન થાય તે પહેલાં જ શરીરમાં તેની ગૂંચવણો શરૂ થઈ ચૂકી હોય છે. તેથી સમયસર તપાસ અને યોગ્ય સારવાર ખૂબ જરૂરી છે.
આંખોની દ્રષ્ટિ સામાન્ય હોય તો પણ કરાવો તપાસ
ડાયાબિટીસની સીધી અસર આંખોની રેટિના પર થઈ શકે છે, જેને ડાયાબિટીક રેટિનોપેથી કહેવામાં આવે છે. ડૉ. સચિન ગુપ્તા જણાવે છે કે ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસનું નિદાન થાય ત્યારથી જ દર્દીએ આંખોની વિગતવાર ફંડસ તપાસ કરાવવી જોઈએ. દ્રષ્ટિ સામાન્ય હોવા છતાં દર વર્ષે આંખોની તપાસ કરાવવી જરૂરી છે. ઝાંખું દેખાવું, દ્રષ્ટિ ઓછી થવી, આંખોમાં દુખાવો અથવા બેવડું દેખાવું જેવા લક્ષણો જણાય તો તાત્કાલિક નિષ્ણાતનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
કિડનીની તપાસમાં માત્ર ક્રિએટિનિન પૂરતું નથી
ડાયાબિટીસ કિડનીની કાર્યક્ષમતાને પણ ધીમે-ધીમે ઘટાડી શકે છે. ડૉ. એસ.આર. અરવિંદના જણાવ્યા અનુસાર, ક્રિએટિનિનનું પ્રમાણ સામાન્ય હોવાનો અર્થ એ નથી કે કિડની સંપૂર્ણ સ્વસ્થ છે. કિડનીની સ્થિતિ જાણવા માટે eGFR અને UACR જેવા ટેસ્ટ કરાવવા જોઈએ. આ તપાસ કિડનીની ફિલ્ટર કરવાની ક્ષમતા અને પેશાબમાં પ્રોટીન લીકેજ વિશે માહિતી આપે છે. સામાન્ય રીતે દર વર્ષે આ તપાસ કરાવવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
પગમાં કળતર અને બળતરાને ન કરો અવગણના
ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ પગમાં વારંવાર કળતર, સુન્નપણું કે બળતરા થતી હોય તો તેને સામાન્ય સમસ્યા સમજીને અવગણવી જોઈએ નહીં. આ ડાયાબિટીક ન્યુરોપથીનાં લક્ષણો હોઈ શકે છે. આ ઉપરાંત પગમાં પડેલા નાના કાપા, ફોલ્લા કે ઘા પર પણ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે, કારણ કે ડાયાબિટીસમાં ઘા રૂઝાવાની પ્રક્રિયા ધીમી પડી શકે છે.
ડાયાબિટીસમાં સાવચેતી જ સૌથી મોટું રક્ષણ
નિષ્ણાતોના મતે, ડાયાબિટીસને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે માત્ર દવાઓ લેવી પૂરતી નથી. નિયમિત બ્લડ શુગર અને HbA1c તપાસ, સંતુલિત આહાર, શારીરિક કસરત, સમયસર આંખો અને કિડનીની તપાસ તેમજ પગની યોગ્ય સંભાળ રાખવી જરૂરી છે. શરીરમાં દેખાતા નાના ફેરફારોને પણ અવગણ્યા વિના સમયસર ડૉક્ટરની સલાહ લેવાથી ગંભીર ગૂંચવણોનું જોખમ ઘટાડી શકાય છે.
શિયાળામાં મળતું આ નાનકડું ફળ છે ગુણોનો ખજાનો! ખાવાના ફાયદા જાણીને ચોંકી જશો
