Heart Attack : તમને હાર્ટ એટેક આવશે કે નહીં ? આ સરળ ‘ઘરેલું તપાસ’ કરીને જાણો

ડૉ. મહેશ વાધવાણી (કાર્ડિયોથોરેસિક અને વેસ્ક્યુલર સર્જન) એ માહિતી આપી છે કે કેવી રીતે ઘરે બેઠા, માત્ર બ્લડ પ્રેશર (BP) માપવાના મશીનનો ઉપયોગ કરીને, આગામી 5 વર્ષમાં હાર્ટ એટેક કે સ્ટ્રોકનું જોખમ છે કે નહીં તે જાણી શકાય છે.

યુવાનોમાં હાર્ટ એટેકનું વધતું જોખમ: ડૉક્ટર જણાવે છે કે છેલ્લા 5 વર્ષમાં 40 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના લોકોમાં હાર્ટ એટેકના કેસોમાં 50% થી વધુનો વધારો થયો છે.

સંપૂર્ણપણે નવી તપાસ (ABI): 40 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના લોકોમાં હાર્ટ એટેકનું જોખમ પરંપરાગત ટેસ્ટ જેમ કે સિટી એન્જિયોગ્રાફી કે કેલ્શિયમ સ્કોરમાં પણ જલ્દી દેખાતું નથી. આ માટે એન્કલ બ્રેકિઅલ ઇન્ડેક્સ (Ankle Brachial Index – ABI) નામની એક સરળ પદ્ધતિ ઉપયોગી છે.

ABI શું છે?

ABI એટલે પગના ઘૂંટી (Ankle) પર માપેલા બ્લડ પ્રેશર અને હાથ (Arm) પર માપેલા બ્લડ પ્રેશરનો ગુણોત્તર. આ ટેસ્ટથી શરીરની લાંબી ધમનીઓ (Arteries) ની લવચીકતા (Elasticity) અને સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન થાય છે.

પદ્ધતિ:

• તમારા હાથ (બંને હાથ) પર બ્લડ પ્રેશર માપો.
• પગની ઘૂંટી પાસે કફ બાંધીને રક્ત દબાણ તપાસો.
• ABI ની ગણતરી (ABI = ઘૂંટીનું BP / હાથનું BP) કરો.

ABI નોર્મલ રેન્જ:

• નોર્મલ (સ્વસ્થ) ABI 1.0 થી 1.4 ની વચ્ચે હોય છે.
• જો ABI 1.4 થી વધુ હોય, તો તે સૂચવે છે કે તમારી નસો ખૂબ સખત (Stiff) થઈ ગઈ છે, અને તેમાં લવચીકતા (Elasticity) સમાપ્ત થઈ ગઈ છે. આ પણ હૃદય માટે ગંભીર જોખમ છે.
• જો ABI 0.9 થી ઓછો હોય, તો તે પગની નસોમાં ગંભીર અવરોધ (બ્લોકેજ) સૂચવે છે. 0.5 થી ઓછો ABI હોય તો તેને ગંભીર પેરિફેરલ વેસ્ક્યુલર ડિસીઝ ગણવામાં આવે છે.
• ગંભીર જોખમ (Severe Risk): જે લોકોને ગંભીર પેરિફેરલ વેસ્ક્યુલર ડિસીઝ હોય (ABI 0.5 જેટલો ઓછો) તેમાંથી લગભગ 70% લોકોમાં હૃદયની સમસ્યાઓ પણ હોય છે, અને તેમને આગામી 5 વર્ષમાં હાર્ટ એટેક આવવાની શક્યતા લગભગ 90-95% હોય છે.

કોના માટે આ ટેસ્ટ શ્રેષ્ઠ છે?

આ ટેસ્ટ ખાસ કરીને 30 થી 50 વર્ષની વયના લોકો માટે ખૂબ જ સારો માર્કર છે, જેમના અન્ય પરંપરાગત રિપોર્ટ્સ સામાન્ય હોય છે.

 વીડિયો થકી માહિતી પ્રાપ્ત કરો