‘One Nation, One Syllabus’ તરફ સરકારનું મોટું પગલું, તમામ બોર્ડ માટે એકસરખો અભ્યાસક્રમ!

કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રાલયની નવ સભ્યોની સમિતિએ મેડિકલ અને એન્જિનિયરિંગમાં પ્રવેશ માટે NEET-JEE ના સ્કોર્સ તેમજ 12મા ધોરણના ગુણને મહત્વ આપવાની ભલામણ કરી છે. આ સંદર્ભમાં દેશભરની શાળાઓ માટે અભ્યાસક્રમને એકીકૃત કરવાના પ્રયાસો શરૂ થઈ ગયા છે.

One Nation One Syllabus

Meera Kansagara | Updated on: Jul 08, 2026 | 9:52 AM

NEET-JEE New Pattern: દેશભરની શાળાઓમાં એક સમાન અભ્યાસક્રમ હશે. કેન્દ્ર સરકારે આ માટેની તૈયારીઓ પૂર્ણ કરી લીધી છે. આ સંદર્ભમાં કેન્દ્ર સરકાર તમામ શિક્ષણ બોર્ડને એક સમાન પ્રણાલી હેઠળ લાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ સમગ્ર કવાયત અગાઉ પણ એક વખત પ્રયાસ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તે સફળ થઈ શકી ન હતી.

તાજેતરમાં કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રાલયની એક સમિતિએ મેડિકલ અને એન્જિનિયરિંગ અભ્યાસક્રમોમાં પ્રવેશ માટે 12મા ધોરણના ગુણ, રાષ્ટ્રીય પાત્રતા કમ પ્રવેશ પરીક્ષા (NEET) UG અને સંયુક્ત પ્રવેશ પરીક્ષા (JEE) ના સ્કોરને 50 ટકા વેઇટેજ આપવાની ભલામણ કરી હતી. આ પછી દેશભરની શાળાઓમાં એક સમાન અભ્યાસક્રમ અંગે ચર્ચાઓ તેજ બની છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકાર પણ સક્રિય થઈ ગઈ છે.

અભ્યાસક્રમને એકીકૃત કરવાનો પ્રયાસ

ચાલો આ સમગ્ર મુદ્દાને વિગતવાર સમજીએ. ચાલો જાણીએ કે દેશમાં કેટલા શિક્ષણ બોર્ડ અસ્તિત્વમાં છે અને તેમના અભ્યાસક્રમમાં કયા તફાવતો છે. ચાલો જાણીએ કે દેશભરમાં શાળા અભ્યાસક્રમને એકીકૃત કરવાનો પ્રયાસ ક્યારે શરૂ થયો. ચાલો જાણીએ કે શિક્ષણ મંત્રાલય આ સંદર્ભમાં શું પગલાં લઈ રહ્યું છે.

દેશભરમાં 66 શિક્ષણ બોર્ડ

હાલમાં દેશભરમાં કુલ 66 શિક્ષણ બોર્ડ છે. આ બોર્ડ 10મા અને 12મા ધોરણની પરીક્ષાઓનું આયોજન કરે છે. સૌથી મોટું બોર્ડ ઉત્તર પ્રદેશ માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ (યુપી બોર્ડ) છે. સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE) બીજા ક્રમે છે. આ ઉપરાંત, રાજસ્થાન બોર્ડ, એમપી બોર્ડ, બિહાર બોર્ડ, કર્ણાટક બોર્ડ, તેલંગાણા બોર્ડ અને કેરળ બોર્ડ સહિત 66 અન્ય શિક્ષણ બોર્ડ છે, જે નાના અને મોટા બંને છે.

1 કરોડથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ ભાગ લે છે

આંકડા મુજબ દર વર્ષે આ શિક્ષણ બોર્ડ દ્વારા લેવામાં આવતી 12મા ધોરણની બોર્ડ પરીક્ષામાં 1 કરોડથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ ભાગ લે છે. જો કે, આ બોર્ડ ઘણી વિવિધતાઓ પ્રદાન કરે છે, જેમાં વિવિધ અભ્યાસક્રમો, પરીક્ષા પ્રણાલીઓ અને મૂલ્યાંકન પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે. આનાથી બોર્ડમાં અસંખ્ય અસમાનતાઓ જોવા મળે છે.

2017માં એક સમાન અભ્યાસક્રમ માટે પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો હતો

દેશભરની શાળાઓ માટે અભ્યાસક્રમને એકીકૃત કરવાના પ્રયાસો પહેલા પણ કરવામાં આવ્યા છે. હકીકતમાં, 2017 માં, સેન્ટ્રલ એડવાઇઝરી બોર્ડ ઓફ એજ્યુકેશન (CAB) ની બેઠકમાં દેશભરના શિક્ષણ બોર્ડ માટે એક સમાન સિસ્ટમ લાગુ કરવા માટે એક પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ દરખાસ્તને અનેક રાજ્ય સરકારો દ્વારા નકારી કાઢવામાં આવી હતી.

જોકે તે સંમત થયું હતું કે તમામ શિક્ષણ બોર્ડ રાષ્ટ્રીય સ્તરે 12મા ધોરણના ગુણમાં સંતુલન અને ન્યાયીતા જાળવવા માટે મધ્યસ્થતા નીતિ લાગુ કરશે, કેરળ અને તમિલનાડુ સહિત ઘણા શિક્ષણ બોર્ડે હજુ સુધી મધ્યસ્થતા નીતિ લાગુ કરી નથી.

એક રાષ્ટ્ર, એક અભ્યાસક્રમ… આ રીતે તેનો અમલ કરવામાં આવશે

દેશભરની શાળાઓ માટે એકસમાન અભ્યાસક્રમ વિકસાવવાનો પ્રયાસ ફરી શરૂ થયો છે અને આને એક રાષ્ટ્ર, એક અભ્યાસક્રમ પહેલ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. NCERT પરીક્ષા (રાષ્ટ્રીય મૂલ્યાંકન કેન્દ્ર) દ્વારા દેશભરના તમામ શિક્ષણ બોર્ડ માટે અભ્યાસક્રમને એકીકૃત કરવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. આનાથી દેશભરના વિદ્યાર્થીઓને એકસમાન અભ્યાસક્રમ મળશે, સાથે સાથે પરીક્ષાઓનું એકસમાન મૂલ્યાંકન પણ સુનિશ્ચિત થશે.

12મા ધોરણના ગુણના આધારે એન્જિનિયરિંગ અને મેડિકલ અભ્યાસક્રમોમાં પ્રવેશ

નેશનલ એલિજિબિલિટી કમ એન્ટ્રન્સ ટેસ્ટ (NEET) UG 2026 પેપર લીક થવાને કારણે સમાચારમાં છે. જોકે 21 જૂને NEETની પુનઃપરીક્ષા લેવામાં આવી હતી, અને પરિણામો હજુ પણ આવવાના બાકી છે. આ દરમિયાન NEET અને જોઈન્ટ એન્ટ્રન્સ એક્ઝામિનેશન (JEE) ની પેટર્નમાં સંભવિત ફેરફારોની ચર્ચા થઈ રહી છે, જે મેડિકલ અને એન્જિનિયરિંગ અભ્યાસક્રમોમાં પ્રવેશ માટે NEET-JEE પર સંપૂર્ણ નિર્ભરતાને દૂર કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે.

આ દરખાસ્ત અંતિમ મેરિટ માટે NEET-JEE સ્કોર્સને 50% વેઇટેજ આપશે, તેમજ 12મા ધોરણના ગુણ પણ આપશે. આ દેશભરમાં શાળા અભ્યાસક્રમને એકીકૃત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે.