Strait Of Hormuz Toll: શું જહાજોએ દરિયામાં ટોલ ચૂકવવો પડે છે? હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં આ કર કોણ લાદે છે?

Strait Of Hormuz Toll: ઈરાને તાજેતરમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સુરક્ષા ફી વસૂલવાનું શરૂ કર્યું છે. ચાલો જોઈએ કે શું જહાજોને દરિયામાં ટોલ ચૂકવવો પડે છે.

Meera Kansagara | Updated on: Mar 22, 2026 | 11:08 AM

Strait Of Hormuz Toll: ઈરાન, ઇઝરાયલ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચે તણાવ વધતાં વૈશ્વિક વેપાર માર્ગોમાં એક નવું પરિમાણ ઉભરી રહ્યું છે. એક આશ્ચર્યજનક પગલામાં ઈરાને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં એક સુરક્ષિત શિપિંગ કોરિડોર બનાવ્યો છે અને તેમાંથી પસાર થવા માટે જહાજો પાસેથી ભારે ફી વસૂલ કરી રહ્યું છે. આનાથી વિશ્વભરમાં ચર્ચા શરૂ થઈ છે. શું જહાજોને ખરેખર ખુલ્લા સમુદ્રમાં ટોલ ચૂકવવો પડે છે? ચાલો શોધી કાઢીએ.

સમુદ્રમાં ટોલનો નિયમ

આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ કાયદા હેઠળ ખુલ્લા સમુદ્રમાં મુસાફરી કરતી વખતે જહાજોને કોઈ ટોલ ચૂકવવાની જરૂર નથી. મહાસાગરોને વૈશ્વિક સામાન્ય સંસાધન માનવામાં આવે છે. આનો અર્થ એ છે કે કોઈપણ દેશ ફક્ત આંતરરાષ્ટ્રીય પાણીમાંથી પસાર થવા માટે ફી વસૂલ કરી શકતો નથી. આ સિદ્ધાંત સરળ વૈશ્વિક વેપાર સુનિશ્ચિત કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઈરાનનો સુરક્ષા ફી

જોકે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં પરિસ્થિતિ વધુને વધુ મુશ્કેલ બની રહી છે. અહેવાલો સૂચવે છે કે ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સે એક નિયંત્રિત માર્ગ સ્થાપિત કર્યો છે અને કેટલાક જહાજો પાસેથી સુરક્ષા ફી વસૂલ કરી રહી છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, આ ફી પ્રતિ જહાજ $2 મિલિયન જેટલી ઊંચી હોવાનું જાણવા મળે છે. લોયડ્સ લિસ્ટ ઇન્ટેલિજન્સ અનુસાર, સુરક્ષિત કોરિડોરમાંથી પસાર થવા માટે ઓછામાં ઓછા એક જહાજ પાસેથી $2 મિલિયન વસૂલવામાં આવ્યા હતા.

ઈરાન આ ફી કેમ વસૂલ કરી રહ્યું છે?

ઈરાન દલીલ કરે છે કે તે સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારમાં સુરક્ષા અને સલામત માર્ગ પૂરો પાડી રહ્યું છે. તેથી જહાજોએ આ ખર્ચમાં ફાળો આપવો જોઈએ. કાયદા ઘડનારાઓએ આ ફીને વાજબી ઠેરવવા માટે ઔપચારિક કાયદાનો પ્રસ્તાવ પણ મૂક્યો છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો શું કહે છે?

સમુદ્રના કાયદા પર સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંમેલન અનુસાર બધા દેશોના જહાજોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાનો અધિકાર છે. આનો અર્થ એ છે કે દરિયાકાંઠાના દેશો ફક્ત પસાર થવા માટે જહાજો પર કર અથવા ટોલ લાદી શકતા નથી.

જહાજો સામાન્ય રીતે ક્યાં ટોલ ચૂકવે છે?

જોકે કુદરતી દરિયાઈ માર્ગો સામાન્ય રીતે ટોલ-ફ્રી હોય છે, તેમ છતાં જહાજો નહેરો જેવા માનવસર્જિત જળમાર્ગો પર નોંધપાત્ર ફી ચૂકવે છે. વધુમાં બંદરો અથવા પ્રાદેશિક પાણીમાં પ્રવેશ કરતી વખતે, જહાજોએ બંદર ફી, પાઇલોટેજ ફી અને લાઇટ ચાર્જ ચૂકવવા પડે છે.

દરિયાઈ ચાર્જની ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?

રોડ ટોલથી વિપરીત, જે જહાજના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે, દરિયાઈ ચાર્જની ગણતરી જહાજના કુલ ટનેજ, જહાજના પ્રકાર અને જહાજ કાર્ગો વહન કરી રહ્યું છે કે ખાલી ચાલી રહ્યું છે તેના આધારે કરવામાં આવે છે. આ ખાતરી કરે છે કે મોટા અને ભારે જહાજોને વધુ ફી મળે છે.