NPS સ્કીમ પસંદ કરવી હવે બનશે વધુ સરળ ; PFRDA એ કર્યા મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો, નવા નિયમો 1 ડિસેમ્બરથી લાગુ થશે

પેન્શન ફંડ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (PFRDA) એ નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) હેઠળ આવતી સ્કીમોમાં ફેરફારની જાહેરાત કરી છે. આ અંતર્ગત નામ રાખવા અને તેને પ્રદર્શિત કરવાની પદ્ધતિમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. વાસ્તવમાં, આનો હેતુ એ છે કે સબસ્ક્રાઇબર્સ કોઈપણ સ્કીમ પસંદ કરતા પહેલા રોકાણના વિકલ્પોની સરળતાથી સરખામણી કરી શકે. એટલે કે હવે પેન્શન ફંડ્સે તેમના ‘મલ્ટિપલ સ્કીમ ફ્રેમવર્ક’ હેઠળ આવતી સ્કીમોના નામોમાં A, B, C, D અને E જેવા કેટેગરી કોડ સામેલ કરવાની જરૂર રહેશે નહીં.

જોકે, તેમણે સ્કીમના નામ સાથે તેનાથી જોડાયેલી ગ્રોથ કેટેગરી અને રિસ્ક લેવલ (જોખમનું સ્તર) ની માહિતી આપવી ફરજિયાત રહેશે. રેગ્યુલેટરે ‘પોઇન્ટ ઓફ પ્રેઝન્સ’ (PoP) પ્લેટફોર્મ્સ માટે પણ નિયમો કડક બનાવ્યા છે, જે સબસ્ક્રાઇબર્સને ઓનબોર્ડ કરતી વખતે પેન્શન ફંડ સ્કીમો દર્શાવે છે. હવે આ પ્લેટફોર્મ્સે સબસ્ક્રાઇબર દ્વારા પસંદ કરાયેલ કેટેગરી હેઠળ આવતા તમામ પેન્શન ફંડ્સની સ્કીમો દર્શાવવી પડશે, નહીં કે માત્ર કેટલીક પસંદગીની ફંડ્સની. આ ફેરફારો 2 નવેમ્બરે બહાર પાડવામાં આવેલા એક પરિપત્ર દ્વારા કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં 28 ઓગસ્ટે લાગુ કરાયેલા ફ્રેમવર્કમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. તમામ મધ્યસ્થીઓએ 1 ડિસેમ્બર, 2026 સુધીમાં આ ફેરફારો લાગુ કરવાના રહેશે.

NPS સ્કીમના નામોમાં શું ફેરફાર થયા છે?

પહેલાના માળખા હેઠળ, MSF સ્કીમના નામોમાં પેન્શન ફંડનું સંક્ષિપ્ત નામ, NPS ઓળખકર્તા (આઇડેન્ટિફાયર), કેટેગરી કોડ અને સ્કીમનું નામ સામેલ કરવું જરૂરી હતું. નવા માળખામાં સ્કીમના નામમાંથી કેટેગરી કોડ હટાવી દેવામાં આવ્યો છે.

હવે નવું ફોર્મેટ આ મુજબ રહેશે:

પેન્શન ફંડના નામનું સંક્ષિપ્ત રૂપ, ‘NPS’ ઓળખકર્તા, સ્કીમનું એક અલગ નામ. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ સ્કીમનું નામ ‘XYZ NPS રિટાયરમેન્ટ સ્કીમ’ હોઈ શકે છે, જેમાં કેટેગરી કોડ ઉમેરવાની જરૂર નથી. PFRDA એ જણાવ્યું છે કે સ્કીમના નામ “સરળ, વિશિષ્ટ અને સરળતાથી યાદ રહી જાય તેવા” હોવા જોઈએ.

જો કોઈ પેન્શન ફંડ એક જ કેટેગરીમાં અનેક સ્કીમો રજૂ કરે છે, તો દરેક સ્કીમનું નામ અલગ હોવું જોઈએ. આવું એટલા માટે કરવામાં આવ્યું છે જેથી એક જ ફંડની અલગ-અલગ સ્કીમો વચ્ચે કોઈ ગૂંચવણ ઊભી ન થાય. આ ઉપરાંત, ટિયર-I અને ટિયર-II સ્કીમો વચ્ચે પણ તફાવત રાખવામાં આવ્યો છે. ટિયર-I એક ડિફોલ્ટ સ્કીમ છે, તેથી તેના નામમાં કોઈ અલગ પ્રત્યય (સફિક્સ) જોડવાની જરૂર નથી. જોકે, ટિયર-II સ્કીમોના નામના અંતે “ટિયર II” શબ્દ જોડવો ફરજિયાત છે.

શું સબસ્ક્રાઇબર્સને હજુ પણ રિસ્ક કેટેગરી વિશે ખ્યાલ આવશે?

સ્કીમના નામોમાંથી કેટેગરી કોડ હટાવવાનો અર્થ એ નથી કે સબસ્ક્રાઇબર્સને સ્કીમની ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કેટેગરી કે રિસ્ક લેવલની માહિતી નહીં મળે. PFRDA એ પેન્શન ફંડ્સ માટે ફરજિયાત બનાવ્યું છે કે તેઓ લોકો માટે જાહેર કરવામાં આવતી સામગ્રીમાં સ્કીમના નામ સાથે તેની સંપૂર્ણ કેટેગરી અથવા ગ્રોથ કેટેગરીનો ઉલ્લેખ કરે.

જાહેરાતો, મીડિયા, જાહેર જનતા માટે પ્રસારિત કરાતા દસ્તાવેજો અને જાગૃતિ સામગ્રીમાં, સ્કીમના નામની બરાબર નીચે અથવા બાજુમાં, નાના ફોન્ટમાં આ કેટેગરી દેખાવી જોઈએ. ઉદાહરણ તરીકે, “XYZ NPS રિટાયરમેન્ટ સ્કીમ” નામના કોઈ સ્કીમના નામની નીચે “એગ્રેસિવ ગ્રોથ – ખૂબ ઊંચું જોખમ” લખેલું હોઈ શકે છે.

રેગ્યુલેટરે પેન્શન ફંડ્સને એવો પણ નિર્દેશ આપ્યો છે કે તેઓ ‘NPS સ્કીમ એસેન્શિયલ્સ ડોક્યુમેન્ટ’ અને સ્કીમ બ્રોશરમાં, જ્યાં પણ લાગુ પડતું હોય, સ્કીમની કેટેગરીને સ્પષ્ટપણે જણાવે. આ તફાવત મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે સબસ્ક્રાઇબર્સે કોઈપણ સ્કીમના ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિસ્કને સમજવા માટે માત્ર તેના નામ પર નિર્ભર રહેવું જોઈએ નહીં. રોકાણ કરતા પહેલાં, તેમણે સ્કીમની કેટેગરી અને તેની સાથે સંકળાયેલી અન્ય વિગતો ચોક્કસ જોઈ લેવી જોઈએ.

PoP પ્લેટફોર્મ પર NPS સ્કીમો કેવી રીતે દેખાશે?

બીજો એક મોટો ફેરફાર એ બાબત સાથે જોડાયેલો છે કે PoP પ્લેટફોર્મ પર પેન્શન સ્કીમો કેવી રીતે દર્શાવવામાં આવે છે. PoP એક મધ્યસ્થી તરીકે કામ કરે છે, જેના દ્વારા સબસ્ક્રાઇબર્સ NPS સેવાઓનો લાભ મેળવી શકે છે અને ઓનબોર્ડિંગ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી શકે છે. નવા નિયમો હેઠળ, જે PoP પોતાનું પ્લેટફોર્મ ચલાવે છે, તેમણે સબસ્ક્રાઇબર દ્વારા પસંદ કરાયેલ કેટેગરીમાં ઉપલબ્ધ તમામ પેન્શન ફંડની સ્કીમો દર્શાવવી પડશે.

ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ સબસ્ક્રાઇબર “બેલેન્સ્ડ ગ્રોથ – મધ્યમ જોખમ” પસંદ કરે છે, તો પ્લેટફોર્મે તે કેટેગરીમાં ઉપલબ્ધ તમામ પેન્શન ફંડની સ્કીમો બતાવવી પડશે. આનાથી સબસ્ક્રાઇબર કોઈપણ વિકલ્પ પસંદ કરતા પહેલાં ઉપલબ્ધ તમામ વિકલ્પોની તુલના કરી શકશે. જોકે, PoP હજુ પણ કોઈ ચોક્કસ પેન્શન ફંડને પ્રાથમિકતા આપી શકે છે.

તેઓ તેની સ્કીમોને યાદીમાં સૌથી ઉપર રાખી શકે છે અને કોઈ એક સ્કીમને પહેલેથી જ પસંદ કરેલી (પ્રી-સિલેક્ટેડ) દર્શાવી શકે છે, પરંતુ શરત એ છે કે પસંદ કરાયેલી કેટેગરીમાં હાજર અન્ય તમામ પેન્શન ફંડની સ્કીમો પણ દેખાતી રહેવી જોઈએ. તે પેન્શન ફંડ્સ માટે વિશેષ છૂટ છે જેમના પાસે PoP નું લાયસન્સ પણ છે. જો કોઈ સબસ્ક્રાઇબર પોતે આવા કોઈ પેન્શન ફંડની વેબસાઇટ કે એપ્લિકેશન પર જવાનું પસંદ કરે છે, અને તે પેન્શન ફંડ પોતે જ ઓનબોર્ડિંગ પ્રક્રિયા ચલાવે છે, તો પ્લેટફોર્મ પર માત્ર તે જ પેન્શન ફંડની સ્કીમો દર્શાવી શકાય છે.

NPS સેન્ટ્રલ અને CRA પ્લેટફોર્મ વિશે શું?

સુધારેલા ફ્રેમવર્કમાં NPS સેન્ટ્રલ અને સેન્ટ્રલ રેકોર્ડકીપિંગ એજન્સી (CRA) પ્લેટફોર્મ માટેની જરૂરી શરતોને પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે. તેમની સ્ટાન્ડર્ડ નેવિગેશન પ્રક્રિયામાં, સબસ્ક્રાઇબર દ્વારા પસંદ કરાયેલ કેટેગરી હેઠળના તમામ પેન્શન ફંડની સ્કીમો દેખાવી જોઈએ. આનો હેતુ એ છે કે સબસ્ક્રાઇબર ઉપલબ્ધ વિકલ્પોમાંથી પોતાની પસંદગીની સ્કીમ પસંદ કરી શકે.

PFRDA એ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પેન્શન ફંડ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા ‘સ્ટાર NPS’ પ્લેટફોર્મ પર, તેમના દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલા પેન્શન એજન્ટોને તેમની સ્કીમો બતાવી શકાય છે. મહત્વની બાબત એ છે કે સબસ્ક્રાઇબર માટે ઉપલબ્ધ પ્રક્રિયામાં, સ્કીમ દર્શાવતા પહેલાં સબસ્ક્રાઇબરની પસંદગી નોંધવી જરૂરી છે. જો પસંદ કરેલી કેટેગરી પહેલેથી જ સિલેક્શન સ્ક્રીન પર દેખાઈ રહી હોય, તો સ્કીમના નામમાં તેને અલગથી ફરીથી દર્શાવવાની જરૂર નથી.

નવા નિયમો ક્યારથી લાગુ થશે?

સુધારેલી જોગવાઈઓને 1 ડિસેમ્બર, 2026 સુધીમાં લાગુ કરવાની રહેશે. PFRDA એ સેન્ટ્રલ રેકોર્ડકીપિંગ એજન્સીઓ, પેન્શન ફંડ્સ અને PoPs ને નિર્દેશ આપ્યો છે કે તેઓ આ નિર્ધારિત સમયમર્યાદાની અંદર સ્કીમના નામો, બ્રોશર, ‘NPS સ્કીમ એસેન્શિયલ્સ’ દસ્તાવેજો, પ્રચાર સામગ્રી, વેબસાઇટ્સ, એપ્લિકેશન્સ અને સબસ્ક્રાઇબર ઓનબોર્ડિંગ પ્રક્રિયાઓમાં જરૂરી ફેરફારો કરે.

હાલના અને ભવિષ્યના NPS સબસ્ક્રાઇબર્સ માટે, આ ફેરફારોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રોકાણ વિકલ્પોની રજૂઆતને વધુ બહેતર બનાવવાનો છે. તેમ છતાં, સબસ્ક્રાઇબર્સે માત્ર કોઈ પેન્શન ફંડનું નામ જોઈને કે પ્લેટફોર્મ પર તેના સ્થાનના આધારે તેને પસંદ કરવાને બદલે, સ્કીમની ગ્રોથ કેટેગરી, રિસ્ક લેવલ અને રોકાણ સંબંધિત તમામ વિગતોની જાતે તપાસ કરતા રહેવું જોઈએ.

શું ભારત બનશે સોલાર મેન્યુફેક્ચરિંગનું મોટું કેન્દ્ર ? 2047 સુધીમાં 32 લાખ રોજગારી અને 89 અબજ ડૉલરના રોકાણની શક્યતા