Breaking News : ગુજરાતી બિઝનેસમેન મુકેશ અંબાણીની નવી ચાલ, વેનેઝુએલાનું તેલ બનશે ભારતનું વ્યૂહાત્મક હથિયાર!

રશિયા નહીં, હવે વેનેઝુએલાનું તેલ ભારત માટે એક નવી વ્યૂહાત્મક શક્તિ બની રહ્યું છે. દેશના સૌથી મોટા ઉદ્યોગપતિ મુકેશ અંબાણીની આગેવાની હેઠળ રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે વેનેઝુએલા સાથે ફરી એક મોટો તેલ કરાર કર્યો છે. લગભગ દોઢ વર્ષના વિરામ બાદ રિલાયન્સે ત્યાંથી ક્રૂડ તેલની આયાત ફરી શરૂ કરી છે અને બે મિલિયન બેરલ તેલ વહન કરતું વિશાળ જહાજ ખરીદ્યું છે.

યુએસ દ્વારા વેનેઝુએલાના તેલ ઉદ્યોગ પરના કેટલાક પ્રતિબંધો હળવા

આ નિર્ણય એવા સમયે લેવાયો છે જ્યારે રશિયાથી ભારતની તેલ આયાતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ અને ચુકવણી સંબંધિત પડકારોને કારણે ભારત હવે ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે નવા વિકલ્પો શોધી રહ્યું છે. યુએસ દ્વારા વેનેઝુએલાના તેલ ઉદ્યોગ પરના કેટલાક પ્રતિબંધો હળવા થતાં, વેનેઝુએલાનું તેલ ફરી વૈશ્વિક બજારમાં પ્રવેશી રહ્યું છે, જેનો સીધો લાભ ભારતીય કંપનીઓને મળી રહ્યો છે.

ભારતની અગ્રણી કંપની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં પોતાની વ્યૂહરચના બદલીને ફરી સાબિત કર્યું છે કે તે માત્ર એક કે બે દેશો પર નિર્ભર રહેવા માગતી નથી. વેનેઝુએલા પાસેથી બે મિલિયન બેરલ ક્રૂડ તેલનો આ ઓર્ડર માત્ર એક વ્યવસાયિક સોદો નથી, પરંતુ ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત કરવાની લાંબા ગાળાની યોજના નો ભાગ છે.

ગયા વર્ષના મધ્યમાં આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો અને રાજદ્વારી દબાણને કારણે રિલાયન્સે વેનેઝુએલાથી તેલ ખરીદવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ કર્યું હતું. હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. દક્ષિણ અમેરિકન દેશ સાથેના જૂના વેપાર સંબંધોને ફરી સક્રિય કરીને રિલાયન્સે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે ભારત વૈશ્વિક રાજકારણ વચ્ચે પણ પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે સંતુલિત રસ્તો અપનાવી રહ્યું છે.

નવેમ્બર 2022 બાદનું સૌથી નીચું સ્તર

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમની બીજી બાજુ રશિયા સાથે જોડાયેલી છે. કૅપ્લર ડેટા મુજબ, ગયા વર્ષે જૂન સુધી ભારત દરરોજ લગભગ 2 મિલિયન બેરલ રશિયન તેલ આયાત કરતું હતું. જોકે, આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં આ આંકડો ઘટીને લગભગ 1.1 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ થયો છે, જે નવેમ્બર 2022 બાદનું સૌથી નીચું સ્તર છે.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે રશિયન તેલ પર લાગેલા પ્રતિબંધો અને ચુકવણી સંબંધિત મુશ્કેલીઓએ ભારતને વિકલ્પો શોધવા માટે મજબૂર કર્યું છે. આ વચ્ચે અમેરિકાએ વેનેઝુએલાના તેલ ઉદ્યોગ અંગે પોતાની નીતિઓમાં ફેરફાર કર્યો છે, જેના કારણે વેનેઝુએલાનું તેલ ફરી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઉપલબ્ધ બન્યું છે.

ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે થયેલા તાજેતરના વેપાર કરાર પણ આ બદલાવમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ કરારથી ભારતીય નિકાસ પરના કરમાં રાહત મળી છે. બજાર સંકેતો સૂચવે છે કે રશિયાથી ઘટતી આયાત અને વેનેઝુએલાથી ફરી શરૂ થયેલી ખરીદી આ રાજદ્વારી સમીકરણનો ભાગ હોઈ શકે છે, જોકે સરકાર તરફથી સત્તાવાર વિગતો જાહેર કરવામાં આવી નથી.

રશિયાથી આયાત ઘટી રહી

વેનેઝુએલા ભારત માટે કોઈ નવું નામ નથી. 2019માં વેનેઝુએલાનો હિસ્સો ભારતની કુલ તેલ આયાતમાં આશરે 25 ટકા જેટલો હતો. યુએસ પ્રતિબંધોમાં રાહતના સમયગાળા દરમિયાન પણ રિલાયન્સે ત્યાંથી તેલ આયાત કર્યું હતું. હવે જ્યારે રશિયાથી આયાત ઘટી રહી છે, ત્યારે વેનેઝુએલા સાથેનો આ નવો કરાર ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.