Magh Mela 2026: નામો થોડાંક મળતા આવે છે, પણ પરંપરાઓ અલગ, માઘ મેળા અને કુંભ મેળા વચ્ચે શું તફાવત છે?

ઉત્તર પ્રદેશના પ્રયાગરાજમાં સંગમની રેતી પર ફરી એકવાર શ્રદ્ધાનો ઉત્સવ શરૂ થયો છે. માઘ મેળો 3 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ પોષ પૂર્ણિમાના રોજ શરૂ થયો હતો અને 15 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ મહાશિવરાત્રી સુધી ચાલુ રહેશે. આગામી 44 દિવસ સુધી ચાલનારા આ મેળામાં પવિત્ર સ્નાન કરવા માટે દેશ અને દુનિયાભરમાંથી લાખો ભક્તો આવી રહ્યા છે.

લોકો ઘણીવાર માઘ મેળા અને કુંભ મેળાને એક જ વસ્તુ સમજી લે છે. કારણ કે બંને પ્રયાગરાજમાં યોજાય છે અને બંનેમાં સંગમમાં સ્નાન કરવું મહત્વપૂર્ણ છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે સમાન નામો અને સ્થાનો હોવા છતાં, તેમનું આયોજન અને પરંપરાઓમાં નોંધપાત્ર તફાવત છે? ચાલો આને સરળ શબ્દોમાં સમજીએ.

કાર્યક્રમનો સમય

માઘ મેળો: આ દર વર્ષે યોજાતો વાર્ષિક મેળો છે. હિન્દુ કેલેન્ડર મુજબ તે મહા મહિનામાં યોજાય છે.

કુંભ મેળો: આ દર વર્ષે યોજાતો નથી. પૂર્ણ કુંભ દર 12 વર્ષે યોજાય છે, જ્યારે અર્ધ કુંભ દર 6 વર્ષે યોજાય છે.

કલ્પવાસની પરંપરા

• માઘ મેળો ખાસ કરીને કલ્પવાસ માટે જાણીતો છે.
• માઘ મેળામાં શ્રદ્ધાળુંને કલ્પવાસીઓ કહેવામાં આવે છે. તેઓ એક મહિના સુધી સંગમ નદીના કિનારે તંબુઓમાં રહે છે. તેઓ સાત્વિક ભોજન ખાય છે, જમીન પર સૂવે છે અને દિવસમાં ત્રણ વખત સ્નાન અને ધ્યાન કરે છે.
• કુંભ મેળામાં પણ કલ્પવાસ થાય છે, પરંતુ કુંભનું મુખ્ય આકર્ષણ શાહી સ્નાન અને અખાડાઓમાંથી સાધુ-સંતોનું આગમન છે.

શાહી સ્નાન અને અખાડા

કુંભ મેળો: કુંભ દરમિયાન 13 અખાડાઓના સંતો અને ઋષિઓની એક શાહી શોભાયાત્રા નીકળે છે અને તેઓ ખાસ તિથિઓ પર શાહી સ્નાન કરે છે. આ કુંભની સૌથી મુખ્ય વિશેષતા છે.

માઘ મેળો: આ મેળામાં કુંભ જેવી અખાડાઓની પ્રવૃત્તિ અથવા શાહી સ્નાનની પરંપરા નથી. અહીં મુખ્ય ધ્યાન સામાન્ય ભક્તો અને કલ્પવાસીઓની ભક્તિ પર છે.

ધાર્મિક માન્યતાઓ અને વિસ્તરણ

કુંભ મેળો: ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર સમુદ્ર મંથન દરમિયાન પ્રયાગરાજ સહિત ચાર સ્થળોએ અમૃતના ટીપાં પડ્યા હતા. તેથી કુંભ મેળાનું આયોજન ચોક્કસ ગ્રહોની સ્થિતિના આધારે કરવામાં આવે છે. તેનું સ્વરુપ વૈશ્વિક છે.

માઘ મેળો: તે સૂર્યના મકર રાશિમાં પ્રવેશ અને મહા મહિનાના ધાર્મિક મહત્વ પર આધારિત છે. તેને મીની કુંભ પણ કહેવામાં આવે છે પરંતુ તે મુખ્યત્વે સ્થાનિક અને પ્રાદેશિક શ્રદ્ધાનું કેન્દ્ર છે.

માઘ મેળો 2026: સ્નાનની મહત્વની તારીખો

• પોષ પૂર્ણિમા (પ્રારંભ) 3 જાન્યુઆરી, 2026
• મકરસંક્રાંતિ 14 જાન્યુઆરી, 2026
• મૌની અમાવસ્યા 19 જાન્યુઆરી, 2026
• વસંત પંચમી 23 જાન્યુઆરી, 2026
• માઘી પૂર્ણિમા 2 ફેબ્રુઆરી, 2026
• મહાશિવરાત્રી (સમાપ્તિ) ફેબ્રુઆરી 15, 2026

જ્યારે જ્યારે પરમાત્માના આવિષ્કાર માટે પરમ શ્રદ્ધા અને વિશ્વાસપૂર્વક પ્રયત્નો થાય તોજ યથાર્થ ભક્તિ કહી શકાય. ભક્તિના વધુ ન્યૂઝ વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો.