EVM હેક થાય ખરું ? સાયબર એક્સપર્ટે કર્યો સૌથી મોટો ખુલાસો, જુઓ Video

ચૂંટણી આયોગ અને સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતોના મતે, EVM (ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન)ની સુરક્ષા ત્રણ મુખ્ય આધારસ્તંભો પર આધારિત છે, હાર્ડવેરની રચના, પ્રશાસકીય સુરક્ષા પ્રક્રિયા અને ટેક્નિકલ સ્વાયત્તતા. નિષ્ણાત અમિત દુબે જેવા લોકોનું માનવું છે કે EVM હેક થવાની શક્યતા ખૂબ જ ઓછી છે, કારણ કે આ મશીન સંપૂર્ણપણે “Non-Networked” અથવા “Standalone” છે.

એટલે કે, તેમાં Wi-Fi, Bluetooth અથવા Internet સાથે જોડાવા માટે કોઈપણ પ્રકારનો કોમ્યુનિકેશન ઘટક જ નથી, જેના કારણે રીમોટ હેકિંગ ટેક્નિકલી શક્ય નથી.

ટેક્નિકલ રીતે જોવામાં આવે તો EVMમાં ઉપયોગમાં લેવાતી માઇક્રોચિપ “One-Time Programmable” (OTP) હોય છે. તેનો અર્થ એ થાય છે કે એક વખત સોફ્ટવેર ચિપમાં નાખી દેવામાં આવે પછી તેને ફરીથી વાંચી, બદલાવી અથવા ઓવરરાઇટ કરી શકાતું નથી. જો કોઈ બહારનો વ્યક્તિ તેમાં ફેરફાર કરવાનો પ્રયાસ કરે, તો મશીન સંપૂર્ણપણે નિષ્ક્રિય બની જાય છે.

આ ઉપરાંત, મશીનમાં કોઈ પણ પ્રકારના બાહ્ય પોર્ટ્સ નથી, જેથી પેનડ્રાઇવ અથવા મોબાઇલ ડિવાઇસ જોડાવી શકાય નહીં. આ કારણે EVM એક “Closed Loop” સિસ્ટમ તરીકે કામ કરે છે.

પ્રશાસકીય દ્રષ્ટિએ પણ EVMની સુરક્ષા માટે અનેક સ્તરોની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે. ચૂંટણી પહેલા રાજકીય પક્ષોના પ્રતિનિધિઓની હાજરીમાં “First Level Checking (FLC)” કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ રેન્ડમાઇઝેશન પ્રક્રિયા દ્વારા નક્કી થાય છે કે કઈ મશીન કયા મતવિસ્તાર અથવા બૂથ પર જશે.

મતદાનના દિવસે શરૂ થાય તે પહેલા “Mock Poll” યોજવામાં આવે છે, જેથી મશીન યોગ્ય રીતે કાર્ય કરી રહી છે તેની ખાતરી થાય. ત્યારબાદ મશીનોને અલગ-અલગ સ્તરે સીલ કરવામાં આવે છે અને ઉમેદવારોના હસ્તાક્ષર લેવામાં આવે છે, જેથી કોઈપણ પ્રકારની ફિઝિકલ છેડછાડ તરત જ બહાર આવી શકે.

આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં VVPAT (Voter Verifiable Paper Audit Trail) ટેક્નોલોજી પારદર્શિતા વધારવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. જ્યારે મતદાર બટન દબાવે છે, ત્યારે VVPAT મશીનના કાચ પાછળ લગભગ 7 સેકંડ માટે એક પર્ચી દેખાય છે, જે ખાતરી આપે છે કે મત યોગ્ય ઉમેદવારને જ મળ્યો છે. ત્યારબાદ આ પર્ચી સીલબંદ બોક્સમાં પડી જાય છે. કોઈ વિવાદ થાય તો આ પર્ચીઓની ગણતરી કરીને EVMના ડેટા સાથે તેની સરખામણી કરી શકાય છે, જેના કારણે ચૂંટણી પ્રક્રિયા વધુ વિશ્વસનીય અને પારદર્શક બને છે.