સરકારી કાર્યક્રમ, બેઠક, પરિષદમાં સમોસા, વડાપાંઉ, પકોડાને બદલે પૌષ્ટીક નાસ્તો આપવાનો મહારાષ્ટ્રે કર્યો નિર્ણય

મહારાષ્ટ્ર સરકારે, તેમની સત્તાવાર બેઠકો, મીટીગ, પરિષદ અને સંમેલનમાં પિરસવામાં આવતા નાસ્તામાં ફેરફાર કર્યો છે. ન્ટીનના મેનુમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કરીને સરકારી કાર્યક્રમ દરમિયાન ફળો, પૌંવા, બાફેલા ઈંડા અને ઈડલી-સાંભાર જેવા સ્વસ્થપ્રદ નાસ્તાના વિકલ્પો હવે તળેલા નાસ્તાનું સ્થાન લેશે.

Bipin Prajapati | Updated on: Sep 02, 2026 | 5:05 PM

મહારાષ્ટ્ર સરકારે, સત્તાવાર મીટિંગો, બેઠકો અને કાર્યક્રમોમાં પીરસવામાં આવતા નાસ્તા અને ભોજનમાં ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. સરકારી અને અર્ધ-સરકારી સંસ્થાઓમાં યોજાતી મીટિંગો, તાલીમ કાર્યક્રમો, પરિષદ દરમિયાન કેન્ટીનમાં હવે તળેલા અને ઉચ્ચ પ્રક્રિયા કરેલા ખોરાક કરતાં પૌષ્ટિક અને સંતુલિત ખોરાકને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે. મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે આ નીતિને મંજૂરી આપી છે. નવી સિસ્ટમ હેઠળ, મેનુમાં બાફેલા ઈંડા, બાફેલા કઠોળ, પૌંવા અને ઈડલી-સાંભાર, તેમજ મોસમી ફળોનો સમાવેશ થશે. વધુમાં, ખાસ વિનંતી પર ગરમ દૂધ, શુગર ફ્રિ લીલી ચા અને છાશ પણ આપવાનો પ્રસ્તાવ છે.

વડાપાંવ, સમોસા અને પકોડા પર બ્રેક

મહારાષ્ટ્ર્ર સરકારનો હેતુ મીટિંગમાં પીરસવામાં આવતા પરંપરાગત તળેલા નાસ્તાનું પ્રમાણ ઘટાડવાનો છે. તેલમાં વધુ અથવા ખૂબ પ્રોસેસ્ડ વસ્તુઓ, જેમ કે વડાપાંવ, સમોસા, કચોરી, પકોડા, કટલેટ, બ્રેડ પકોડાની જગ્યાએ હવેથી ફળો, સલાડ, ફળગાવેલ કઠોળ અને સ્થાનિક પૌષ્ટિક ખોરાક દ્વારા બદલવામાં આવશે. જો કે, આ વસ્તુઓ પર તાત્કાલિક, સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો નથી, પરંતુ સરકારની કેટરિંગ સિસ્ટમમાં સ્વસ્થ વિકલ્પોને પ્રાથમિકતા આપવાની નીતિ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.

નાચની, જુવાર અને બાજરીનો સમાવેશ

સરકારે મેનુમાં સ્થાનિક અને પરંપરાગત અનાજનો સમાવેશ કરવા ઉપર પણ ભાર મૂક્યો છે. નાચની (રંગી બાજરી), જુવાર, અને બાજરીમાંથી બનાવેલ ભાખરી (ફ્લેટબ્રેડ) જેવા વિકલ્પોનો સમાવેશ કરવા માટે ભલામણો કરવામાં આવી છે, સાથે ઉસળ (ફણગાવેલા કઠોળની કઢી), મસૂર, લીલા શાકભાજી, પાંદડાવાળા લીલા શાકભાજી, સલાડ, છાશ અને અન્ય પૌષ્ટિક ખોરાકનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. નવા કેટરિંગ કોન્ટ્રાક્ટમાં સ્વસ્થ મેનુ ફરજિયાત

આ નિર્ણયની અસર ફક્ત મંત્રાલયની કેન્ટીન પૂરતી મર્યાદિત રહેશે નહીં. સરકારી વિભાગો અને સંસ્થાઓ માટે નવા કેટરિંગ કોન્ટ્રાક્ટમાં સ્વસ્થ અને સંતુલિત મેનુ માટેની જોગવાઈઓનો સમાવેશ કરવો ફરજિયાત રહેશે. કર્મચારીઓમાં સ્વસ્થ ખાવાની આદતો વિશે જાગૃતિ લાવવા અને તેમના સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિને ધ્યાનમાં લેતા મેનુ ડિઝાઇન કરવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. આ મેનુ બનાવતી વખતે ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ-નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ન્યુટ્રિશન (ICMR-NIN) ની માર્ગદર્શિકાનો સંપર્ક કરવામાં આવશે.

મંત્રાલયની કેન્ટીનમાં ફેરફારો

મંત્રાલયની કેન્ટીનમાં આ દિશામાં ઘણા ફેરફારો પહેલાથી જ લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. ફળો, બાફેલા ઈંડા, બાફેલી કઠોળ દાળ, પૌંવા, ઈડલી-સાંભાર, ગરમ દૂધ અને લીલી ચા જેવા વિકલ્પો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહ્યા છે. હવે આ અભિગમને સરકારી અને અર્ધ-સરકારી સંસ્થાઓમાં મીટિંગ્સ, કાર્યક્રમો અને કેન્ટીન સુધી વિસ્તારવાની યોજનાઓ અમલમાં છે.

મુંધેના અભિયાન સાથે જોડાયેલા ફેરફારો

મહારાષ્ટ્રના ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) કમિશનર તુકારામ મુંધેના નેતૃત્વમાં ખાદ્ય સલામતી અને સ્વસ્થ આહાર માટેના કડક અભિયાન વચ્ચે આ સરકારનો નિર્ણય ધ્યાન ખેંચી રહ્યો છે. મુંધે સતત ચરબી, મીઠું અને ખાંડવાળા ખોરાકનો વધુ પડતો વપરાશ ટાળવા અને ખાદ્ય સલામતીના ધોરણોનું કડક પાલન કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકી રહ્યા છે. પરિણામે, સરકારી બેઠકો અને કેન્ટીનમાં મેનુમાં કરવામાં આવી રહેલા ફેરફારોને તેમની વ્યાપક ખાદ્ય સલામતી પહેલની પૃષ્ઠભૂમિ સામે જોવામાં આવી રહ્યા છે.

સરકારનો દલીલ છે કે, સરકારી કર્મચારીઓના દૈનિક આહારમાં પૌષ્ટિક વિકલ્પોનો સમાવેશ કરવાથી સ્વસ્થ જીવનશૈલીને પ્રોત્સાહન મળશે અને તળેલા અને ખૂબ પ્રોસેસ્ડ ખોરાક પર નિર્ભરતા ઓછી થશે. મંત્રાલયમાં શરૂ થયેલી આ સ્વસ્થ મેનુ પહેલ – રાજ્યભરની સરકારી સંસ્થાઓમાં કેટલી અસરકારક રીતે લાગુ કરવામાં આવશે તે જોવાનું બાકી છે.