ભારતની સરહદ નજીકના ગામમાં મૃત્યુ પછીની અજીબોગરીબ પ્રથા, જે જાણીને તમે પણ ચોંકી જશો!

દુનિયાના મોટાભાગના દેશોમાં મૃત્યુ બાદ મૃતદેહને અગ્નિદાહ આપવામાં આવે છે અથવા દફનાવવામાં આવે છે. પરંતુ ભારતના પાડોશી વિસ્તાર તિબેટમાં એક એવી અનોખી પરંપરા છે, જે વિશે જાણીને ઘણા લોકો આશ્ચર્યચકિત થઈ જાય છે. અહીં મૃત્યુ બાદ મૃતદેહને ગીધોના હવાલે કરી દેવામાં આવે છે અને તેને આધ્યાત્મિક વિધિનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવે છે.

તિબેટમાં આ પરંપરાને ‘સ્કાય બરિયલ’ એટલે કે ‘આકાશીય અંતિમ સંસ્કાર’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તિબેટી બૌદ્ધ ધર્મમાં સદીઓથી ચાલી આવતી આ પરંપરા આજે પણ અનેક વિસ્તારોમાં અનુસરવામાં આવે છે.

શા માટે કરવામાં આવે છે સ્કાય બરિયલ?

તિબેટી માન્યતાઓ અનુસાર મૃત્યુ બાદ શરીર માત્ર એક ખાલી આવરણ બની જાય છે, કારણ કે આત્મા શરીર છોડી ચૂકી હોય છે. તેથી શરીરને પ્રકૃતિને પરત આપવું સૌથી મોટું દાન માનવામાં આવે છે. તેમના મતે આ પ્રક્રિયા આત્માને આગામી જન્મની યાત્રા માટે મુક્તિ આપવામાં મદદરૂપ બને છે.

મૃત્યુ બાદ શું થાય છે?

વ્યક્તિના મૃત્યુ પછી તેના મૃતદેહને સફેદ કપડામાં લપેટીને ઘરના એક ખૂણામાં રાખવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે ત્રણથી પાંચ દિવસ સુધી મૃતદેહ ત્યાં જ રહે છે. આ દરમિયાન બૌદ્ધ ભિક્ષુઓ અને લામાઓ દ્વારા વિશેષ મંત્રોચ્ચાર કરવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે તેનાથી આત્માને શાંતિ મળે છે અને સ્વર્ગ તરફ જવાનો માર્ગ સરળ બને છે. શુભ દિવસ નક્કી થયા બાદ મૃતદેહને વિશેષ સ્કાય બરિયલ સ્થળે લઈ જવામાં આવે છે. આ સ્થળો સામાન્ય રીતે વસાહતોથી દૂર પહાડી વિસ્તારોમાં હોય છે. અંતિમ વિધિ પહેલાં મૃતદેહને એવી સ્થિતિમાં વાળવામાં આવે છે, જે ગર્ભમાં રહેલા બાળક જેવી હોય છે. ત્યારબાદ વહેલી સવારે તેને પહાડની ટોચ પર લઈ જવામાં આવે છે.

શા માટે મૃતદેહના ટુકડા કરવામાં આવે છે?

સ્કાય બરિયલનો સૌથી ચોંકાવનારો ભાગ અહીંથી શરૂ થાય છે. વિશેષ તાલીમ પ્રાપ્ત લોકો મૃતદેહને નાના ટુકડાઓમાં વહેંચે છે જેથી ગીધો તેને સરળતાથી ખાઈ શકે. થોડા જ સમયમાં આસપાસના ગીધો ત્યાં ભેગા થાય છે અને મૃતદેહનું ભક્ષણ કરે છે. બાદમાં બચેલા હાડકાઓને પીસીને જવના લોટ સાથે મિશ્રિત કરવામાં આવે છે અને તે પણ ગીધોને ખવડાવવામાં આવે છે.

તિબેટી બૌદ્ધ ધર્મમાં ગીધોને પવિત્ર પક્ષી માનવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે જો ગીધો મૃતદેહને સંપૂર્ણ રીતે સ્વીકારી લે, તો તેનો અર્થ એ થાય છે કે મૃત વ્યક્તિએ સારું જીવન જીવ્યું હતું અને તેની આત્માને શાંતિ મળી છે. સ્થાનિક લોકો ગીધોને પૃથ્વી અને સ્વર્ગ વચ્ચેના સંદેશવાહક તરીકે પણ જુએ છે.

પરંપરા પાછળ ભૌગોલિક કારણો પણ જવાબદાર

ધાર્મિક માન્યતાઓ ઉપરાંત તિબેટની ભૂગોળ પણ આ પરંપરાના વિકાસનું એક મોટું કારણ માનવામાં આવે છે. તિબેટનો મોટો વિસ્તાર પથ્થરાળ અને ઊંચા પહાડોથી ઘેરાયેલો છે, જ્યાં કબર ખોદવી મુશ્કેલ છે. સાથે જ લાકડાની અછતને કારણે અગ્નિદાહ કરવો પણ સરળ નથી. તેથી સદીઓ પહેલાં વિકસેલી આ પ્રથા સમય જતાં ધાર્મિક પરંપરાનો ભાગ બની ગઈ.

બાહ્ય લોકોને નથી મળતી મંજૂરી

સ્કાય બરિયલને અત્યંત પવિત્ર વિધિ માનવામાં આવે છે. આ કારણે પ્રવાસીઓ અને બાહ્ય લોકોને આ વિધિ જોવાની મંજૂરી આપવામાં આવતી નથી. ઘણા કિસ્સાઓમાં મૃતકના પરિવારજનો પણ અંતિમ પ્રક્રિયા દરમિયાન હાજર રહેતા નથી. એવી માન્યતા છે કે બહારના લોકોની હાજરી આત્માની યાત્રામાં અવરોધ બની શકે છે.

જીવન અને મૃત્યુને જોવાનો અનોખો દૃષ્ટિકોણ

દુનિયામાં અનેક પ્રકારની અંતિમવિધિઓ જોવા મળે છે, પરંતુ તિબેટની સ્કાય બરિયલ પરંપરા આજે પણ સૌથી અનોખી અને રહસ્યમય ગણાય છે. જ્યાં મોટાભાગના સમાજોમાં મૃતદેહને અગ્નિ અથવા જમીનને સમર્પિત કરવામાં આવે છે, ત્યાં તિબેટમાં તેને આકાશના જીવ એટલે કે ગીધોને અર્પણ કરવામાં આવે છે. સ્થાનિક લોકો માટે આ માત્ર અંતિમ સંસ્કાર નહીં પરંતુ જીવન, મૃત્યુ અને પુનર્જન્મના ચક્રને સ્વીકારવાનો આધ્યાત્મિક માર્ગ છે.

શું તમે જાણો છો? નેશનલ હાઇવેના આખા રસ્તા પર કેમ નથી હોતી લાઇટ્સ! NHAIએ જણાવ્યું અસલી કારણ