Breaking News: US-Venezuela Tensions: અમેરિકા અને વેનેઝુએલા આ બંને દેશો વચ્ચે શા માટે દુશ્મનાવટ છે? આ યુદ્ધ પાછળના મુખ્ય કારણો કયા?

અમેરિકાએ વેનેઝુએલાની રાજધાની કારાકાસમાં એક મુખ્ય લશ્કરી થાણા પર હુમલો કર્યો છે. શનિવારે વહેલી સવારે સાત વિસ્ફોટ સંભળાયા હતા, જેમાં રક્ષા મંત્રીના ઘરને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હોવાનું કહેવાઈ રહ્યું છે. મીડિયા રિપોર્ટસ અનુસાર, આ વિસ્ફોટો કારાકાસના મુખ્ય લશ્કરી થાણા ફોર્ટુનાની નજીક થયા હતા.

અમેરિકા અને વેનેઝુએલા વચ્ચે દુશ્મનાવટ કેમ છે?

ખાસ વાત એ છે કે, વેનેઝુએલાની રાજધાની કારાકાસમાં થયેલા હુમલા બાદ રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોએ રાષ્ટ્રીય કટોકટી જાહેર કરી છે. કોલંબિયાના રાષ્ટ્રપતિ ગુસ્તાવો પેટ્રોએ હુમલાની પુષ્ટિ કરી અને ઓર્ગેનાઇઝેશન ઓફ ધ અમેરિકાઝ (OAS) તેમજ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની કટોકટી બેઠક બોલાવી છે. એવામાં સવાલ એ છે કે, અમેરિકા અને વેનેઝુએલા વચ્ચે દુશ્મનાવટ કેમ છે? શું આ 5 કારણને લીધે બંને દેશ વચ્ચે જંગ છેડાઈ છે?

1. વેનેઝુએલા અમેરિકન ગુંડાગીરીના દબાણ સામે ઝૂકતું નથી

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દરેક દેશ પર પોતાનો પ્રભાવ જાળવી રાખવા માંગે છે. એશિયાથી યુરોપ અને આફ્રિકા સુધી તેણે દરેક દેશમાં દખલગીરી કરી છે. ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે, અમેરિકાએ તેના આદેશોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ ઘણા દેશોના શાસકોને દૂર કર્યા છે. તેણે ઘણા દેશોમાં સરકારોને ઉથલાવી પાડવાનું આયોજન કર્યું છે.

ઇરાકમાં સદ્દામ હુસૈન અને લિબિયામાં કર્નલ ગદ્દાફીના ઉથલાવી દેવાથી લઈને બાંગ્લાદેશમાં શેખ હસીનાના શાસનના અંત સુધી અમેરિકાએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. રાષ્ટ્રપતિ અસદને સીરિયા છોડવા માટે મજબૂર કરનાર પણ અમેરિકા જ હતું.

આટલું બધું કર્યું હોવા છતાં અમેરિકા વેનેઝુએલાને કોઈ નુકસાન પહોંચાડી શક્યું નથી. ખાસ કરીને હાલના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરો ખુલ્લેઆમ અમેરિકાને પડકાર ફેંકતા અને ચેતવણી આપતા રહે છે. આ જ કારણ છે કે, અમેરિકા અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તેનાથી ખૂબ જ ચિડાયા છે.

2. વેનેઝુએલાએ ક્યારેય મિત્રતા માટે હાથ લંબાવ્યો નહીં

વેનેઝુએલાના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ હ્યુગો ચાવેઝથી લઈને વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરો સુધી દરેક વ્યક્તિ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને એક સામ્રાજ્યવાદી શક્તિ માને છે. નોંધનીય છે કે, જ્યારે અમેરિકા કોઈપણ દેશમાં સીધી રીતે સત્તા કબજે કરતું નથી, ત્યારે તે દખલ કરવાનું અને તેની સરકાર પર સતત દબાણ કરવાનું ચાલુ રાખે છે.

આ જ કારણ છે કે, વેનેઝુએલાએ ક્યારેય અમેરિકા તરફ મિત્રતાનો હાથ લંબાવ્યો નથી અને હંમેશા તેની વિરુદ્ધ મજબૂત રીતે ઊભું રહ્યું છે. આથી, ‘વેનેઝુએલા’ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની નજરમાં કાંટો બની રહ્યું છે.

પોતાના પહેલા કાર્યકાળ દરમિયાન પણ ટ્રમ્પે વેનેઝુએલા પર અનેક આર્થિક પ્રતિબંધ લાદ્યા હતા. વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરો પર દબાણ લાવવા માટે ટ્રમ્પે દેશની રોકડી ગાય ગણાતા તેલ ઉદ્યોગ પર પણ પ્રતિબંધ મૂક્યો, જેથી વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ કાં તો અમેરિકા સાથે વાત કરે અથવા સત્તા છોડી દે.

એવામાં જ્યારે નિકોલસ માદુરો આ દબાણ સામે ઝૂકવામાં નિષ્ફળ ગયા, ત્યારે ટ્રમ્પે વેનેઝુએલામાં સત્તા કબજે કરવાની અને શાસનને ઉથલાવી પાડવાની ધમકી પણ આપી હતી. જો કે, આ ફક્ત ભાષણ સાબિત થયું અને વેનેઝુએલાએ હાર માનવાનો ઇનકાર કર્યો.

3. માદુરો પર જાહેર કરાયેલ ઈનામ બમણું કરવામાં આવ્યું હતું

વેનેઝુએલા પર દબાણ લાવવાની ટ્રમ્પની વ્યૂહરચનાના ભાગરૂપે 8 ઓગસ્ટ, 2025 ના રોજ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે રાષ્ટ્રપતિ માદુરોને વિશ્વનો સૌથી મોટો ડ્રગ ટ્રાફિકર જાહેર કર્યો અને તેની ધરપકડ માટે ઈનામની રકમ પણ વધારી દીધી.

અમેરિકાએ અગાઉ માદુરો પર ₹2.17 બિલિયન (2.17 બિલિયન રૂપિયા)નું ઇનામ રાખ્યું હતું, જે હવે વધારીને ₹4.35 બિલિયન (4.35 બિલિયન રૂપિયા) કરવામાં આવ્યું છે. વાત એમ છે કે, વર્ષ 2020 માં ન્યુ યોર્કની એક કોર્ટમાં માદુરો વિરુદ્ધ કોકેઈનની હેરફેર અને નાર્કો-આતંકવાદનો કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.

ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે આરોપ લગાવ્યો હતો કે, માદુરોએ વેનેઝુએલાના ડ્રગ કાર્ટેલ સાથે મળીને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને કોકેઈન સપ્લાય કર્યું હતું. આમ હોવા છતાં, માદુરો હાર્યા નહીં અને અમેરિકાને પડકાર ફેંક્યો કે, જો તેમની પાસે હિંમત હોય તો તેમને પકડી લે.

4. વેનેઝુએલાના તેલને નિયંત્રિત કરવામાં અસમર્થ

એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો એ પણ છે કે, અમેરિકા પોતે વેનેઝુએલા પાસેથી તેલ ખરીદતું રહ્યું છે, જેના તેલ ઉદ્યોગ પર ટ્રમ્પે પ્રતિબંધો લાદ્યા છે. જો કે, દબાણ બનાવવા માટે ટ્રમ્પે આ વર્ષે માર્ચ (2025) માં જાહેરાત કરી હતી કે, કોઈપણ દેશ જે વેનેઝુએલા પાસેથી ગેસ કે તેલ ખરીદશે તેના પર અમેરિકામાં થતી આયાત પર 25 ટકા ટેરિફ લાગશે.

તેમણે વેનેઝુએલા પર નવા ટેરિફની પણ જાહેરાત કરી હતી. એક રીતે અમેરિકાની નજર વેનેઝુએલાના તેલ પર છે અને ટ્રમ્પ તેને નિયંત્રિત ન કરી શકવાને કારણે ચિડાયેલા રહે છે.

5. અમેરિકા માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે ‘મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક સરહદ’

વેનેઝુએલાની ભૌગોલિક સ્થિતિ તેને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે. કેરેબિયન સમુદ્ર સાથેની વેનેઝુએલાની સરહદ તેના મહત્વને વધુ વધારે છે. વેનેઝુએલાની ઉત્તરીય સરહદ કેરેબિયન સમુદ્ર અને એટલાન્ટિક મહાસાગરને જોડે છે. આમાં ઘણા નાના ટાપુઓ અને મોટા ટાપુઓનો સમાવેશ થાય છે.

આવી સ્થિતિમાં, આ પ્રદેશ વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે, કારણ કે આ તે વિસ્તાર છે જે કેરેબિયન ક્ષેત્રમાં વેપાર માર્ગ અને તેલ નિકાસ માટેના મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોને નિયંત્રિત કરે છે. આ જ કારણ છે કે, અમેરિકા વેનેઝુએલાને તેના નિયંત્રણ હેઠળ ઇચ્છે છે પરંતુ માદુરો હાલમાં આવું કઈ થાય તેવું ઇચ્છતા નથી.