શું છે સોનિક હથિયારો ? જેનો ઉપયોગ કરીને ટ્રમ્પે માદુરોના સૈનિકોને 30 મિનિટમાં ધૂળ ચાટતા કરી દીધા?

આધુનિક યુદ્ધો હવે માત્ર બંદૂક, બોમ્બ અને મિસાઇલ સુધી સીમિત રહ્યા નથી. ટેકનોલોજીના વિકાસ સાથે એવા શસ્ત્રો વિકસ્યા છે જે શારીરિક ઇજા કર્યા વિના પણ શત્રુને અશક્ત બનાવી શકે છે. આવા શસ્ત્રોમાં સોનિક અથવા એકોસ્ટિક હથિયારોનો સમાવેશ થાય છે. સોનિક હથિયારો ધ્વનિ તરંગોના ઉપયોગ દ્વારા માનવ શરીર અને મન પર અસર કરે છે.  સોનિક હથિયાર એટલે એવું ઉપકરણ જે અત્યંત તીવ્ર, નિયંત્રિત અને દિશાસૂચક અવાજ ઉત્પન્ન કરે છે. આ અવાજ સામાન્ય સાંભળવાની મર્યાદા કરતા ઘણો વધારે હોઈ શકે છે

ટ્રમ્પે કર્યો મોટો દાવો

અમેરિકાએ 3 જાન્યુઆરીએ વેનેઝુએલામાં એક સિક્રેટ મિશન હાથ ધર્યું હતું. આ ઓપરેશન દરમિયાન, યુએસ સૈનિકોએ વેનેઝુએલાની રાજધાની કારાકાસ પર હુમલો કર્યો અને રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરો અને તેમની પત્નીનું અપહરણ કર્યું. નોંધપાત્ર વાત એ છે કે યુએસ સૈનિકોને વેનેઝુએલા તરફથી કોઈ નોંધપાત્ર પ્રતિકારનો સામનો કરવો પડ્યો નહીં. આ ઘટના બાદ, અમેરિકી રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે અમેરિકાએ માદુરોને પકડવા માટે વેનેઝુએલામાં સોનિક હથિયારોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ત્યારે સ્વાભાવિક પણ સવાલ ઉઠે કે સોનિક હથિયાર શું છે અને તે કેટલું ઘાતક છે.

ટ્રમ્પે સોનિક હથિયારો વિશે શું કહ્યું?

ટ્રમ્પે કહ્યું, “આ એવી વસ્તુ છે જેના વિશે હું વાત કરવા માંગતો નથી. એ બીજા કોઈ પાસે નથી.” “પરંતુ અમારી પાસે એવા શસ્ત્રો છે જેના વિશે બીજું કોઈ જાણતું નથી. અને મને લાગે છે કે તેના વિશે વાત ન કરવી શ્રેષ્ઠ છે, પરંતુ અમારી પાસે કેટલાક અદ્ભુત શસ્ત્રો છે.” ટ્રમ્પે આગળ કહ્યું, “તે એક અદ્ભુત હુમલો હતો.”

સોનિક શસ્ત્રો શું છે?

સોનિક શસ્ત્રો ટાર્ગેટને ધ્વસ્ત કરવા, તેમને સ્તબ્ધ કરી દેવા અથવા વિખેરવા માટે હાઈ-પિચ ધ્વનિ તરંગોનો ઉપયોગ કરે છે. આ શ્રાવ્ય અને અશ્રાવ્ય બંને હોઈ શકે છે. આ શસ્ત્રો પીડા, મૂંઝવણ, ઉબકા અથવા શ્રાવ્ય નુકશાનનું કારણ બનીને બિન-ઘાતક ભીડ નિયંત્રણ અથવા ડાયરેક્ટેડ એનર્જી ટુલ તરીકે કાર્ય કરે છે. આ શસ્ત્રો કેન્દ્રિત ધ્વનિ બીમ અથવા ક્ષેત્રો બનાવે છે જે શક્તિશાળી એકોસ્ટિક ઊર્જા પહોંચાડે છે. આ ઊર્જા ઉચ્ચ-આવર્તનથી ઓછી-આવર્તન ઇન્ફ્રાસાઉન્ડ સુધીની હોઈ શકે છે, જે આંતરિક ખલેલ પહોંચાડી શકે છે.

સોનિક શસ્ત્રો કેવી રીતે કાર્ય કરે છે

સોનિક શસ્ત્રો લોંગ રેન્જ એકોસ્ટિક ઉપકરણો (LRADs) અથવા અલ્ટ્રાસોનિક ઉત્સર્જકો જેવા ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરે છે. આ ઉપકરણો લોકોને અક્ષમ કરવા માટે ખૂબ જ મોટા અવાજો અથવા ઉચ્ચ-આવર્તન અવાજો જેવા ધ્વનિ તરંગો ઉત્સર્જિત કરે છે. સામાન્ય ધ્વનિ તરંગો કોઈ વસ્તુથી અંતર વધતાં નબળા પડે છે, પરંતુ આ સાથે આવું થતું નથી. અમેરિકન લોંગ રેન્જ એકોસ્ટિક ઉપકરણ એક કિલોમીટર દૂર સુધી સિગ્નલોને ‘ફાયર’ કરવામાં સક્ષમ હોવાનું માનવામાં આવે છે.

સોનિક શસ્ત્રો કેટલા ખતરનાક છે?

રિપોર્ટ્સ અનુસાર, લોંગ રેન્જ એકોસ્ટિક ઉપકરણો 150 અથવા 160 ડેસિબલના મહત્તમ ધ્વનિ સ્તર સુધી પહોંચી શકે છે. સરખામણી માટે, ઉડાન ભરતી વખતે ફાઇટર જેટ એન્જિનનો અવાજ લગભગ 130 ડેસિબલ હોય છે, સામાન્ય વાતચીત લગભગ 60 ડેસિબલ હોય છે, અને રડતા બાળકનો અવાજ લગભગ 80 ડેસિબલ હોય છે. 100 ડેસિબલથી વધુનો અવાજ માનવ કાનને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. 120 ડેસિબલથી વધુનો અવાજ માનવ કાનના પડદા ફાડી શકે છે, જેના કારણે ગંભીર પીડા થાય છે અને ચેતના પણ ગુમાવી શકાય છે.

સોનિક હથિયારોનો ઉપયોગ

સોનિક હથિયારોનો ઉપયોગ સોમાલી ચાંચીયાઓને ભગાડવા માટે અને ગ્રીસમાં પોલીસ દ્વારા અપ્રવાસીઓના સ્થળાંતરને રોકવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. 2009 માં, યુએસ પોલીસે પિટ્સબર્ગમાં G20 સમિટનો વિરોધ કરી રહેલા ટોળાને વિખેરવા માટે LRAD નો ઉપયોગ કર્યો હતો. 2024 માં, સર્બિયન સરકાર પર રાજધાની બેલગ્રેડમાં વિરોધીઓ સામે સોનિક હથિયારોનો ઉપયોગ કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. 2016 થી 2017 સુધી, ક્યુબામાં તૈનાત યુએસ રાજદ્વારીઓ પર પણ સમાન હથિયારોથી હુમલો કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો.

વાસ્તવમાં, સૌથી વધુ ઓળખાયેલું સોનિક ઉપકરણ LRAD (Long Range Acoustic Device) છે. તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ભીડ નિયંત્રણ, દરિયાઈ સુરક્ષા અને ચેતવણી આપવા માટે કરવામાં આવે છે. આ ઉપકરણનો ઉપયોગ પોલીસ, કોસ્ટ ગાર્ડ અને કેટલીક સેનાઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હોવાના પુરાવા ઉપલબ્ધ છે. પરંતુ મહત્વની વાત એ છે કે LRAD અથવા અન્ય સોનિક ઉપકરણો કોઈ દેશના શાસકનું અપહરણ કરે, સંપૂર્ણ સૈન્યને 30 મિનિટમાં નિષ્ક્રિય કરી દે, અથવા ગુપ્ત રીતે સરકાર પલટાવી દે, એવા દાવાઓને સમર્થન આપતા કોઈ વિશ્વસનીય પુરાવા આજ સુધી ઉપલબ્ધ નથી.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો દાવો પ્રમાણિત નથી

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના સમયમાં અમેરિકા પાસે આધુનિક અને અદ્યતન શસ્ત્રો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોના અપહરણ અથવા કારાકાસ પર સોનિક હથિયારો વડે હુમલો થયો હોવાની વાતને કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સી, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર, કે વિશ્વસનીય મીડિયા સંસ્થાએ પ્રમાણિત કરી નથી. એટલે આ પ્રકારની વાર્તાઓને હકીકત કરતાં વધુ અફવા અથવા ગેરમાહિતી વધુ લાગી રહી છે.

સોનિક હથિયારો અંગે એક વધુ મહત્વપૂર્ણ પાસું એ છે કે તે સંપૂર્ણપણે નૉન-લેથલ હોવા છતાં જોખમ રહિત નથી. અતિશય ઊંચા ડેસિબલનો અવાજ લાંબા સમય સુધી લાગુ પડે તો કાયમી સાંભળવાની ક્ષતિ, માનસિક અસર અને ન્યુરોલોજિકલ સમસ્યાઓ ઊભી કરી શકે છે. આ કારણે અનેક માનવાધિકાર સંગઠનો આવા હથિયારોના અંધાધૂંધ ઉપયોગ સામે ચિંતા વ્યક્ત કરી ચૂક્યા છે.

આથી, સોનિક હથિયારો એક વાસ્તવિક ટેકનોલોજી છે, પરંતુ તેને લઈને ફેલાતી દરેક ચોંકાવનારી કહાણી સત્ય નથી. માહિતી યુદ્ધના આ યુગમાં, કોઈ પણ દાવા પર વિશ્વાસ કરતા પહેલા તેના સ્ત્રોત, પુરાવા અને વૈશ્વિક સ્વીકૃતિને તપાસવી અત્યંત જરૂરી બની ગઈ છે. આ ઉપરાંત, ભવિષ્યમાં આવા હથિયારો પર આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અને નિયંત્રણો લાદવાની ચર્ચા પણ તેજ બની રહી છે. કારણ કે યુદ્ધમાં માનવતા જળવાઈ રહે તે માટે માત્ર શક્તિ નહીં, પરંતુ જવાબદારી અને પારદર્શિતા પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે.

ટ્રમ્પના પગતળેથી જમીન સરકી જશે, જો ભારત- ચીન અને રશિયા સાથે મળીને, કરી લેશે આ કામ