ઈરાને યુદ્ધ રોકવા માટે અમેરિકા સામે રાખી 6 કડક શરતો, સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ખોલવાના ટ્રમ્પના 48 કલાકના અલ્ટમેટમને ઈરાને ફગાવ્યુ- વાંચો
પશ્ચિમ એશિયા હાલમાં એવા વળાંક પર આવીને ઉભું છે જ્યાં એક નાની ભૂલ પણ ત્રીજા વિશ્વ યુદ્ધને આમંત્રણ આપી શકે છે. ઈરાન, ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા આ સંઘર્ષના 24 દિવસ વિતી ચુક્યા છે અને ઈરાન યુદ્ધવિરામ કરવાના મૂડમાં નથી જણાતુ. હાલ સ્થિતિ એવી સર્જાઈ છે કે જે અમેરિકાએ ઈરાન સામે યુદ્ધ છેડ્યુ છે એ જ ઈરાન અમેરિકા સામે સખ્તાઈથી શરતો મુકી રહ્યુ છે. હાલના ઘટનાક્રમને જોતા સમગ્ર વિશ્વમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સી બાદ બીજા નંબરના સૌથી હાસ્યાસ્પદ નેતા બની ગયા છે.

અમેરિકા ઈરાન યુદ્ધ છેલ્લા 24 દિવસથી ચાલી રહ્યુ છે. હાલ પરિસ્થિતિ એવી સર્જાઈ છે કે અમેરિકા યુદ્ધવિરામ કરવા માગે છે પરંતુ ઈરાન મચક નથી આપી રહ્યુ ત્યારે દુનિયાભરમાં અમેરિકાની નાલેશી થઈ રહી છે અને ટ્રમ્પ મજાકનું પાત્ર બની રહ્યા છે. અમેરિકાએ ઈરાન સામે યુદ્ધ છેડ્યુ પરંતુ ઈરાન હવે યુદ્ધને ઓટોમેશનમાં ચાલાવી રહ્યુ છે. અમેરિકાએ યુદ્ધ છેડ્યુ પરંતુ યુદ્ધ રોકવા માટે ઈરાન અમેરિકા સામે શરત રાખી રહ્યુ છે. હાલ આ શરતોને જોતા એવુ લાગે કે યુદ્ધ અમેરિકા કરી રહ્યુ છે કે ઈરાન? હાલ ઈરાન અમેરિકાને મારી રહ્યુ છે. શરત સાંભળીને પણ એવુ લાગે કે ઈરાન અમેરિકાને નમાવવા જ આ શરતો લાવ્યુ છે.
શાંતિ માટેની ઈરાને રાખેલી 6 શરતો
શરત 1: કાયમી યુદ્ધવિરામ
ઈરાને કહ્યુ કે પહેલા તો તમે અમને ગેરન્ટી આપો કે અમારા પર ફરી ક્યારેય એટેક કરવામાં નહીં આવે અને સીઝફાયર ટેમ્પરરી નહીં પરંતુ પરમેનન્ટ થશે
શરત 2 :અમેરિકી સૈન્ય મથકોની વિદાય
પશ્ચિમ એશિયાની (UAE, કતાર, સાઉદી) અંદર અમેરિકાના જેટલા પણ મિલિટરી બેઝ કેમ્પ છે, તે તમામ બંધ કરવા પડશે.
શરત 3 :નુકસાનની ભરપાઈ
યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકાએ જેટલુ પણ ઈરાનને નુકસાન પહોંચાડ્યુ છે તે તમામ આર્થિક અને માળખાગત નુકસાનનું વળતર અમેરિકાએ ચૂકવવું પડશે.
શરત 4 :પ્રાદેશિક યુદ્ધનો અંત
અત્યારે પ્રાદેશિક સ્તરે જે યુદ્ધ ચાલી રહ્યુ છે તેને સંપૂર્ણપણે રોકવામાં આવે. ન માત્ર રોકવામાં આવે પરંતુ ભવિષ્યમાં આવા યુદ્ધ ન થાય તેની ખાતરી આપવામાં આવે.
શરત 5: હોર્મોઝમાં ઈરાનનું વર્ચસ્વ
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મોઝ ચાલુ રાખવા માટે એવું કાયદાકીય માળખું બનાવવામાં આવે જેમાં ઈરાન સર્વોપરી હોય
શરત 6: મીડિયા પર પ્રતિબંધ
ઈરાન વિરોધી પ્રચાર કરતા મીડિયા પર પ્રતિબંધ લગાવવામાં આવે.
સીઝફાયરમાં ક્યાં આવી રહી છે મુશ્કેલી?
ઈરાનની આ શરતોને જોતા એવુ લાગી રહ્યુ છે ઈરાન વિશ્વની મહાસત્તા સામે શરતો રાખીને પોતાની વાત માનવા દબાણ લાવી રહ્યુ છે અને આમાં ઈરાને ક્યાંય પણ એવુ તો કહ્યુ જ નથી કે તે પણ અમેરિકાની કોઈ વાત માનવા તૈયાર છે.
આ શરતો કોઈ ઓફિશિયલ પેઝ દ્વારા નથી આવી. ઈરાની સરકારે જાહેર જનતા સામે આવુ નથી કહ્યુ. જેમ અમેરિકાની શરતો વિટકોફ અને કુશનરના માધ્યમથી કે મીડિયાના માધ્યમથી બહાર આવે છે તેમ જ આ શરતો લેબનનમાં બેસેલા હિઝબુલ્લાના માધ્યમથી બહાર આવી છે.
અમેરિકાએ ઈરાનની મોટાભાગની ટોપ લીડરશીપનો ખાત્મો કરી દીધો છે. ત્યારે ઈરાનમાં હવે કોઈપણ વ્યક્તિ ડિસાઈડીંગ ફેક્ટરની ભૂમિકામાં આવી ગયો છે. હવે અમેરિકા માટે મુશ્કેલી એ ઊભી થઈ છે કે એ ઈરાનની આ શરતો કદાચ માની પણ લે તો સાઈન કોની સમક્ષ કરાવે ? ટોપ લીડરશીપને તો અમેરિકાએ પહેલા જ ખતમ કરી નાખી છે.
વિશ્વ સમક્ષ સૌથી વધુ હાંસીપાત્ર બન્યા ટ્રમ્પ
હાલ વિશ્વમાં ટ્રમ્પની બહુ નાલેશી થઈ રહી છે. જે રશિયા પર અમેરિકાએ પ્રતિબંધ લગાવ્યો હતો કે તમારે તેલ નથી વેચવાનું, તેના પરથી પ્રતિબંધ ઉઠાવી લીધો અને વિશ્વમાં તેનુ તેલ વેચાવાનું પણ શરૂ કરાવવુ પડ્યુ. ખરેખરી હદ તો અમેરિકા માટે એ થઈ કે જે ઈરાન સામે અમેરિકા યુદ્ધ લડી રહ્યુ છે એ ઈરાનનું તેલ પણ દુનિયામાં વેચાવવાનું અમેરિકાએ શરૂ કરી દીધુ. ખુદ ટ્રમ્પે ગાઈ વગાડીને ઈરાન પરથી તેલ પ્રતિબંધ હટાવવાની ઘોષણા કરી. આટલી હદે અમેરિકાની નાલેશી બીજી શું હોઈ શકે કે જે દેશ સામે અમેરિકાએ યુદ્ધ છેડ્યુ છે, જેની વિરુદ્ધ લડી રહ્યુ છે તેના જ વિશે કહ્યુ કે દુનિયાના જે દેશો ઈરાન પાસેથી તેલ ખરીદવા માગે તે ખરીદી શકશે. જેથી વિશ્વમાં તેલની કિંમતો સ્થિર રહે. આ જ દર્શાવે છે કે ટ્રમ્પ અમેરિકાના સૌથી વધુ હાંસીનું પાત્ર બનનારા બીજા રાષ્ટ્રપતિ હશે. પહેલા નંબરે યુક્રેની રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સી છે.
અમેરિકાએ ઈરાનને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ખોલવા આપ્યુ અલ્ટીમેટમ
ઈન્ટરનેશનલ મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું પ્રશાસન હાલમાં ઈરાન સાથે શાંતિ વાટાઘાટોના રસ્તા શોધી રહ્યું છે, જેના માટે તેમણે તેમના ખાસ દૂતો સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનરને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. જોકે, આ શાંતિ પ્રક્રિયા એટલી સરળ નથી જેટલી દેખાય છે, કારણ કે બંને પક્ષોએ એકબીજા સામે એવી શરતો મૂકી છે જે યુદ્ધવિરામ કરતા યુદ્ધના ભણકારા વધુ વગાડે છે.
ટ્રમ્પનું 48 કલાકનું અલ્ટીમેટમ અને પાવર પ્લાન્ટ્સ પર ખતરો
તાજેતરમાં જ ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા ઈરાનને 48 કલાકનું કડક અલ્ટીમેટમ આપવામાં આવ્યું છે. આ અલ્ટીમેટમમાં સ્પષ્ટ કહેવામાં આવ્યું છે કે જો ઈરાન નિર્ધારિત સમયમાં ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મોઝ’ (Strait of Hormuz) ને જહાજોની અવરજવર માટે સંપૂર્ણપણે ખુલ્લું નહીં કરે, તો અમેરિકા ઈરાનના પાવર પ્લાન્ટ્સ પર હુમલો કરશે. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર જાહેરાત કરી છે કે તેઓ સૌથી મોટા પાવર પ્લાન્ટથી શરૂઆત કરીને ઈરાનના ઉર્જા માળખાને નેસ્તનાબૂદ કરી દેશે. આ ધમકી બાદ ઈરાને વળતો જવાબ આપતા કહ્યું છે કે હોર્મોઝની ખાડી બંધ નથી, પરંતુ અમેરિકાના હુમલાના ડર અને ઊંચા ઈન્સ્યોરન્સ પ્રીમિયમને કારણે જહાજો ત્યાંથી પસાર થતા ગભરાય છે.
વીજળી સામે પાણીનો સપ્લાય કાપવાની ઈરાનની ધમકી
અમેરિકા જો ઈરાનના પાવર પ્લાન્ટ્સ (વીજળી) કાપવાની વાત કરે છે, તો ઈરાને પશ્ચિમ એશિયાના દેશોનું પાણી કાપવાની ધમકી આપી છે. સાઉદી અરેબિયા અને UAE જેવા દેશો રણ વિસ્તારમાં હોવાથી પીવાના પાણી માટે સમુદ્રના પાણીને ફિલ્ટર (Desalination) કરવા પર નિર્ભર છે. આ દેશો વાર્ષિક અબજો લિટર પાણી શુદ્ધ કરીને પીવે છે. ઈરાને ચેતવણી આપી છે કે જો તેમના પર હુમલો થશે, તો તેઓ આ ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ્સને નિશાન બનાવશે. જો આવુ થાય તો મીડલ ઈસ્ટના દેશો માટે સૌથી મોટુ જળસંકટ ઉભુ થાય. એક સમયે વીજળી વગર તો જીવી શકાય પરંતુ પાણીના પ્લાન્ટ્સને નુકસાન પહોંચાડ્યુ તો પાણી વગર આખેઆખા મિડલ ઈસ્ટમાં હાહાકાર મચી જશે.
ઈરાનમાં નેતૃત્વનો અભાવ અને ‘ઓટોમેશન’ પર ચાલતું યુદ્ધ
ઈરાન માટે અત્યારે સૌથી મોટું સંકટ તેના નેતૃત્વનું છે. અહેવાલો મુજબ, સર્વોચ્ચ નેતા ખામેનેઈ અને તેમના પછીના બીજા સૌથી શક્તિશાળી નેતા લારીજાનીની હત્યા કરી દેવાઈ છે. ત્યારે ઈઝરાયેલ પર એવો આરોપ પણ લાગી રહ્યો છે કે ઈઝરાયેલ શાંતિ વાર્તા ઈચ્છતુ જ નથી. આથી જ અમેરિકાને જાણ કર્યા વિના જ જાણી જોઈને લારીજાનીની હત્યા કરી નાખી. જેથી ઈરાનમાં શાંતિ વાટાઘાટો માટે કોઈ જવાબદાર વ્યક્તિ જ ન બચે. જો કે સૌથી વધુ રસપ્રદ વાત એ છે કે ઈરાને પહેલેથી જ એક એવી સિસ્ટમ બનાવી રાખી છે કે નેતા ન હોય તો પણ યુદ્ધ કેવી રીતે આગળ વધારવું અને ઈરાની સેના કોઈના પણ માર્ગદર્શન વગર ‘ઓટોમેશન’ મોડમાં વળતો પ્રહાર કરતી રહે.
હાલ દુનિયાભરમાં ટ્રમ્પની નાલેશી થઈ રહી છે. અમેરિકામાં પણ રિપબ્લિકન પાર્ટીના જ નેતાઓ સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે કે કોઈના કહેવાથી ઈરાન સામે યુદ્ધ છેડી દેવુ કેટલુ યોગ્ય હતુ? જેના કારણે અમેરિકી સૈનિકોના જીવ જોખમમાં મુકાયા છે. અમેરિકા ઈઝરાયેલના હુમલાની સાથે આ યુદ્ધમાં કૂદી પડ્યુ છે અને યુદ્ધ વિરામ ઈચ્છે છે પરંતુ ઈરાન કોઈ મચક આપી રહ્યુ નથી. ત્યારે એક રીતે નાટો (NATO) દેશોએ પણ આ યુદ્ધમાં સીધા જોડાવાનો ટ્રમ્પને સ્પષ્ટ નનૈયો ભણી દીધો છે. ત્યારે આ સમગ્ર લડાઈમાં ટ્રમ્પ હવે એકલા પડતા દેખાઈ રહ્યા છે. જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે આ સંઘર્ષ શાંતિપૂર્ણ રીતે નહીં ઉકેલાય, તો તેની અસર માત્ર પશ્ચિમ એશિયા પૂરતી સીમિત નહીં રહે. વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનમાં આવેલો આ વિક્ષેપ આખી દુનિયાને આર્થિક મંદી તરફ ધકેલી દેશે.
