Breaking News : QUAD સમિટમાં આજે PM મોદી અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની મુલાકાત, ચીનને ઘેરવા માટે બનશે ખાસ રણનીતિ ?
ફિલિપાઈન્સની રાજધાની મનીલામાં QUAD સમિટનું આયોજન થઈ રહ્યું છે. આ બેઠકમાં ભારત, અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને જાપાનના નેતાઓ ભાગ લેશે. ચીનની વધતી સૈન્ય અને આર્થિક દાદાગીરીનો સામનો કરવા માટે ચારેય દેશો નવી રણનીતિ પર ચર્ચા કરી શકે છે.

QUAD એટલે કે ચતુર્ભુજ સુરક્ષા સંવાદના સભ્ય દેશો. ભારત, અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને જાપાનના નેતાઓ આજે મનીલામાં બેઠક કરશે. આ બેઠક દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાઈ દેશોના સંગઠન (ASEAN)ની સમિટ દરમિયાન યોજાશે. અમેરિકાના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ આ અંગે માહિતી આપી છે. આ બેઠકમાં ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, ઓસ્ટ્રેલિયાના વડાપ્રધાન એન્થની અલ્બનીઝ અને જાપાનનાં વડાપ્રધાન સાને તાકાઇચી ભાગ લેશે. આ બેઠક પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે. ખાસ કરીને ચીનની વધતી વૈશ્વિક દખલગીરી અને તેની વિસ્તારવાદી નીતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને ચારેય દેશો વચ્ચે વ્યૂહાત્મક સહયોગ વધારવા અંગે ચર્ચા થઈ શકે છે.
ચીનની વધતી દાદાગીરી સામે QUAD દેશો એકજૂથ
ચીનની આર્થિક, રાજદ્વારી અને સૈન્ય શક્તિમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. ખાસ કરીને હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં ચીનની વધતી સક્રિયતાને કારણે ભારત સહિત અનેક દેશોની ચિંતામાં વધારો થયો છે. આવી સ્થિતિમાં ભારત, અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને જાપાન વચ્ચેનું QUAD સંગઠન મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. વર્ષ 2007માં આ ચાર દેશોએ સાથે મળીને આ જૂથની રચના કરી હતી. જોકે, ચીનની નારાજગીની આશંકા અને અન્ય કારણોસર એક વર્ષ બાદ તેની પ્રવૃત્તિઓ ધીમી પડી ગઈ હતી.
QUAD નો મુખ્ય હેતુ શું છે ?
વર્ષ 2017 માં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રથમ કાર્યકાળ દરમિયાન QUAD ને ફરી સક્રિય કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારથી ચારેય દેશો વચ્ચે હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રની સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને મજબૂત બનાવવા માટે પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. હવે મનીલામાં યોજાનારી બેઠક ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળ દરમિયાન ચારેય દેશોના નેતાઓની પ્રથમ શિખર બેઠક હશે. વર્ષ 2025 માં ટ્રમ્પ બીજી વખત અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા બાદ QUAD દેશોના વિદેશ મંત્રીઓ વચ્ચે પાંચ બેઠકો થઈ ચૂકી છે.
ગયા મહિને અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ પણ મનીલામાં ASEAN સમિટ દરમિયાન ચારેય દેશોના નેતાઓની બેઠક યોજાવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી હતી. QUADનો મુખ્ય હેતુ હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં દરિયાઈ સુરક્ષા, વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી અને પરસ્પર સહયોગને મજબૂત બનાવવાનો છે. આ માધ્યમથી ચીનના વધતા પ્રભાવ સામે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ પણ થઈ શકે છે.
QUAD સમિટમાં મોદી અને ટ્રમ્પ વચ્ચે કયા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થશે ?
મનીલામાં યોજાનારી આ બેઠકમાં ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધો પણ મહત્વનો મુદ્દો બની શકે છે. ખાસ કરીને વેપાર, ટેરિફ અને આર્થિક સહયોગ અંગે ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. આ ઉપરાંત સેમિકન્ડક્ટર અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ની સપ્લાય ચેઇનને મજબૂત બનાવવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવી શકે છે. બંને દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવા અને હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રની સુરક્ષા અંગે પણ વાતચીત થઈ શકે છે.
ચીનની આક્રમક નીતિઓ, દરિયાઈ સુરક્ષા અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની જેવા મુદ્દાઓ પણ ચર્ચાના એજન્ડામાં સામેલ થઈ શકે છે. અમેરિકામાં મિડટર્મ ચૂંટણી બાદ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે આ પ્રથમ મુલાકાત હશે. ચૂંટણીમાં ટ્રમ્પ અને તેમની પાર્ટીને મોટો રાજકીય ફટકો પડ્યો હોવાના અહેવાલો વચ્ચે આ બેઠક રાજદ્વારી દૃષ્ટિએ પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
આ સંજોગોમાં ટ્રમ્પ પોતાના સહયોગી દેશો સાથે મળીને નવી નીતિ અને વ્યૂહરચના રજૂ કરી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે મનીલાની આ QUAD બેઠકમાંથી હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રની સુરક્ષા અને ચીનના વધતા પ્રભાવને લઈને કયા મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો સામે આવે છે.
