G20 summit : G20માં આફ્રિકન યુનિયનનો સમાવેશ, જાણો ભારતને કેટલો થશે ફાયદો
G-20માં આફ્રિકન યુનિયનનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આફ્રિકન યુનિયનમાં કુલ 55 દેશો છે. આ મંડળની સ્થાપના ક્યારે થઈ હતી અને તેના પ્રમુખ કોણ છે? ચાલો જાણીએ કે G20માં સામેલ થવાથી ભારતને શું ફાયદો થશે. આને લગતા પ્રશ્નો સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં પણ પૂછી શકાય છે. આફ્રિકન યુનિયનના આ જૂથમાં ભારતના સમાવેશને રાજદ્વારી સફળતા માનવામાં આવી રહી છે કારણ કે ભારતના ઘણા આફ્રિકન દેશો સાથે વ્યક્તિગત રીતે ઘણા સારા સંબંધો છે.
G20 summit : નવી દિલ્હીમાં આયોજિત G-20ની 18મી સમિટમાં આફ્રિકન યુનિયન હવે આ મહત્વપૂર્ણ સમૂહનું કાયમી સભ્ય બની ગયું છે. જી-20ની અધ્યક્ષતા કરી રહેલા પીએમ નરેન્દ્ર મોદીના આ પ્રસ્તાવને તમામ સભ્યોએ મંજૂરી આપી દીધી છે. પ્રસ્તાવ મંજૂર થતાં જ આફ્રિકન યુનિયનના પ્રમુખ અઝાલી અસોમાની પીએમ મોદી તરફ આગળ વધ્યા અને તેમને ગળે લગાવ્યા હતા. એ હૂંફ જોવા જેવી હતી. ત્યારબાદ G-20 પ્રમુખ તરીકે મોદીએ તેમને કાર્યવાહીમાં ભાગ લેવા માટે પણ આમંત્રણ આપ્યું હતું. ભારત પ્રથમ વખત G-20 સમિટનું આયોજન કરી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં, સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં પણ આને લગતા પ્રશ્નો પૂછી શકાય છે. ચાલો જાણીએ આફ્રિકન યુનિયન શું છે? તેની સ્થાપના ક્યારે થઈ?
આ પણ વાંચો: G20 summit : G20 સમાપ્ત થતાની સાથે જ બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિએ પુતિન પર કરી મોટી જાહેરાત
આફ્રિકન યુનિયનના આ જૂથમાં ભારતના સમાવેશને રાજદ્વારી સફળતા માનવામાં આવી રહી છે કારણ કે ભારતના ઘણા આફ્રિકન દેશો સાથે વ્યક્તિગત રીતે ઘણા સારા સંબંધો છે. ભારત આફ્રિકન ખંડમાં પણ ઘણી સંભાવનાઓ જુએ છે. પીએમ નરેન્દ્ર મોદીએ પોતે ઓછામાં ઓછા દસ દેશોની મુલાકાત લીધી છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર અને તેમના ઘણા કેબિનેટ સાથીદારો પણ આફ્રિકન દેશોની યાત્રા કરી ચુક્યા છે. માનવામાં આવે છે કે આ તાજેતરનો નિર્ણય ચીનની ચિંતા વધારી શકે છે. આ બહાને ભારતે 55 દેશો પર એક તીર વડે નિશાન લગાવ્યું છે.
- આફ્રિકન યુનિયનની સ્થાપના 9 જુલાઈ 2002ના રોજ દક્ષિણ આફ્રિકાના ડરબનમાં ઔપચારિક રીતે કરવામાં આવી હતી.
- તેનું મુખ્ય મથક એડિસ અબાબા, ઇથોપિયામાં છે.
- આફ્રિકન યુનિયનના વર્તમાન અધ્યક્ષ અજલી અસોમાની છે, જે કોમોરોસના પ્રમુખ પણ છે.
- પહેલા તેનું નામ ઓર્ગેનાઈઝેશન ઓફ આફ્રિકન યુનિટી હતું, જેની સ્થાપના વર્ષ 1963માં થઈ હતી.
- આફ્રિકન યુનિયનના સભ્ય દેશોની સંખ્યા હાલમાં 55 છે.
- સંઘના મહત્વના નિર્ણયો એસેમ્બલી દ્વારા લેવામાં આવે છે, જેમાં તમામ સભ્ય દેશોના પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ થાય છે.
- આ વિધાનસભાની બેઠક સામાન્ય રીતે વર્ષમાં બે વાર એટલે કે સામાન્ય રીતે અર્ધવાર્ષિક ધોરણે મળે છે.
- આફ્રિકન યુનિયનનો ધ્વજ પણ છે, જેની પસંદગી યુનિયન દ્વારા એક સ્પર્ધા બાદ કરવામાં આવી હતી.
- યુનિયન પાસે શાંતિ અને સુરક્ષા પરિષદ અને આફ્રિકન સંસદ જેવી સત્તાવાર સંસ્થાઓ છે.
- એસોસિએશનનો ઉદ્દેશ્ય સભ્ય દેશોના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને દરેકને પ્રગતિના માર્ગ પર લઈ જવાનો છે.
- મોરોક્કો એકમાત્ર આફ્રિકન દેશ છે જે સંઘનો સભ્ય નથી. મોરોક્કોએ 1985માં પોતાને અલગ કરી લીધો હતો.
- કેન્યા-સોમાલિયા, અલ્જેરિયા-મોરોક્કો, સોમાલિયા-ઇથોપિયા જેવા દેશોમાં વિવાદોના સમાધાન માટે આ સંગઠન મહત્ત્વપૂર્ણ રહ્યું છે.
- આ સંઘે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં આફ્રિકન ગ્રૂપની પણ રચના કરી છે.
- પાન-આફ્રિકન સંસદ તેની સર્વોચ્ચ કાયદાકીય સંસ્થા છે. તેમાં સભ્ય દેશોના 265 ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ થાય છે.
- વિવાદોના નિકાલ માટે 2009થી આફ્રિકન યુનિયનની પોતાની કોર્ટ પણ છે.
- સંઘે 2006માં આફ્રિકન માનવ નાગરિક અધિકાર અદાલતની સ્થાપના કરી હતી.
- આફ્રિકન યુનિયન પાસે લશ્કરી હસ્તક્ષેપની શક્તિ પણ છે. તે સભ્ય દેશોમાંથી સૈન્ય ટુકડીઓ લઈને શાંતિ રક્ષા દળોને તૈનાત કરે છે. આના અનેક ઉદાહરણો પણ જોવા મળે છે.
