શું ટ્રમ્પે ટ્રેડ ડીલમાં ભારત સાથે કરી નાખી ગેમ? જો શર્ત તોડશે તો લાગી જશે એકસ્ટ્રા 25% ટેરિફ, એક્સપર્ટે કરી આગાહી?
Trump Tariff Rollback: વચગાળાના વેપાર કરારના ભાગ રૂપે, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયન તેલ ખરીદવા માટે ભારત પર લાદવામાં આવેલ 25% વધારાનો ટેરિફ હટાવી દીધો છે. આદેશમાં જણાવાયું છે કે નવી દિલ્હીએ મહત્વપૂર્ણ પગલાં લીધા છે અને મોસ્કોથી સીધી કે આડકતરી રીતે તેલની આયાત બંધ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. ટ્રમ્પના આદેશમાં એક મહત્વપૂર્ણ શર્ત પણ છુપાયેલી છે.

રશિયન તેલ ખરીદવા માટે ભારત પર લાદવામાં આવેલ 25% વધારાનો ટેરિફ હટાવી લેવામાં આવ્યો છે. વચગાળાના વેપાર કરાર હેઠળ, યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર જારી કર્યો, જે ભારતને તાત્કાલિક રાહત આપે છે. જો કે, નિષ્ણાતો કહે છે કે આ રાહત કરતાં વધુ મહત્વપૂર્ણ તેની સાથે આવતી કડક દેખરેખ પદ્ધતિ છે. જિયો સ્ટ્રેટેજિસ્ટ બ્રહ્મા ચેલ્લાનીએ આ અવલોકન કર્યું. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર એક પોસ્ટમાં, ચેલ્લાનીએ જણાવ્યું હતું કે આ આદેશ યુએસ વાણિજ્ય સચિવને ભારતના તેલ સ્ત્રોતો પર નજર રાખવાનું કામ આપે છે, જે કાર્યવાહી માટે સ્પષ્ટ ટ્રિગર બનાવે છે. ટ્રમ્પનો આદેશ શરતી છે. આનો અર્થ એ છે કે જો શરત તૂટી જાય તો 25% ટેરિફ ફરીથી લાગુ કરી શકાય છે.
એક્સપર્ટે લખ્યું, “રશિયન તેલ પર ટ્રમ્પના એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડરમાં અસલી ડંખ તેના દેખરેખ આદેશમાં રહેલો છે. તે ઔપચારિક રીતે વાણિજ્ય મંત્રીને ભારતીય તેલ આયાત પર દેખરેખ રાખવાનું કાર્ય સોંપે છે, જે સ્પષ્ટ ટ્રિગર બનાવે છે. જો એવું જાણવા મળે કે ભારતે પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે રશિયન તેલની આયાત ફરી શરૂ કરી છે, તો વધારાના 25% (દંડાત્મક) ટેરિફ ફરીથી લાદવામાં આવી શકે છે.”
એક્સપર્ટે ચેતવ્યા
ચેલાનીએ ચેતવ્યા છે કે “પરોક્ષ રીતે” શબ્દનો સમાવેશ અમલીકરણનો વ્યાપ નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તૃત કરે છે. તેમણે કહ્યું, “‘પરોક્ષ રીતે’ શબ્દ એક વેઈટેજ ધરાવતો શબ્દ છે. જો વોશિંગ્ટન માને છે કે તે રશિયન ક્રૂડ તેલમાંથી ઉતરી આવ્યું છે, તો તે EU અથવા યુએસને વેચાતા ભારતીય રિફાઇન્ડ ઇંધણ – ડીઝલ, જેટ ઇંધણ અને અન્ય ઉત્પાદનો – પર દંડ લાદવાનો દરવાજો ખોલે છે.”
The real sting in Trump’s executive order on Russian oil lies in its monitoring mandate. It formally tasks the commerce secretary with tracking Indian oil imports and creates a clear trigger: a finding that India has resumed “directly or indirectly” importing Russian oil could…
— Dr. Brahma Chellaney (@Chellaney) February 7, 2026
બ્રહ્મા ચેલાનીએ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે ડિસ્કાઉન્ટેડ રશિયન યુરલ ક્રૂડને બજાર-કિંમતવાળા યુએસ તેલથી બદલવાથી ભારતના તેલ આયાત બિલમાં વાર્ષિક $4 બિલિયન સુધીનો વધારો થઈ શકે છે. લાંબા પરિવહન અંતરને કારણે આ વધુ ખરાબ થાય છે. તેમણે કહ્યું, “વોશિંગ્ટનનો ઈરાદો સ્પષ્ટ છે: ભારતની ઉર્જા સુરક્ષાને વધુ મોંઘા અને ભૌગોલિક રીતે દૂરના સપ્લાયર, યુએસ સાથે જોડવાનો.”
યુએસએ જણાવ્યું છે કે ભારતે રશિયન તેલની આયાત સીધી કે આડકતરી રીતે રોકવા માટે પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે. આ પગલાથી ગયા ઓગસ્ટમાં વોશિંગ્ટન દ્વારા ભારતીય માલ પર લાદવામાં આવેલા વધારાના 25 ટકા ટેરિફને દૂર કરવામાં આવ્યો છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા જારી કરાયેલા એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર અનુસાર, ભારતે આગામી 10 વર્ષોમાં સંરક્ષણ સહયોગને વિસ્તૃત કરવા માટે યુએસ સાથે એક માળખા માટે પણ પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે. જો કે, ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ટેરિફ રોલબેક શરતી છે.
ઓર્ડરનો અર્થ સમજો
ચેલાનીએ સમજાવ્યું કે એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર ભારતના તેલ સ્ત્રોતો પર નજીકથી નજર રાખશે. તેમણે કહ્યું, “વાણિજ્ય સચિવ, રાજ્ય સચિવ, નાણાં સચિવ અને વાણિજ્ય સચિવ યોગ્ય માને છે તે કોઈપણ અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારી સાથે સંકલનમાં, એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર 14329 ની કલમ 7 માં વ્યાખ્યાયિત કર્યા મુજબ, ભારતે રશિયન ફેડરેશન તેલની સીધી કે આડકતરી રીતે આયાત ફરી શરૂ કરી છે કે નહીં તેનું નિરીક્ષણ કરશે.”
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે યુએસ અધિકારીઓ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલા નિર્ણયથી આગળની કાર્યવાહી શરૂ થઈ શકે છે. તેમણે ઉમેર્યું, “જો વાણિજ્ય સચિવ નક્કી કરે કે ભારતે પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે રશિયન ફેડરેશનના તેલની આયાત ફરી શરૂ કરી છે, તો રાજ્ય સચિવ, નાણા સચિવ, વાણિજ્ય સચિવ, ગૃહ સચિવ, યુએસ વેપાર પ્રતિનિધિ, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા બાબતો માટે રાષ્ટ્રપતિના સહાયક, આર્થિક નીતિ માટે રાષ્ટ્રપતિના સહાયક અને વેપાર અને ઉત્પાદન માટે રાષ્ટ્રપતિના સહાયક અને વરિષ્ઠ સલાહકાર સાથે પરામર્શ કરીને ભલામણ કરશે કે શું અને કેટલી હદ સુધી ભારત સામે વધારાની કાર્યવાહી કરવી જોઈએ.”
