આજે સોમવારે જાહેર કરાયેલા સરકારી આંકડા મુજબ, ભારતનો છૂટક ફુગાવો ઓગસ્ટના 4.83%થી વધીને સપ્ટેમ્બરમાં 5.54% થયો છે. તેનું મુખ્ય કારણ ખાદ્યપદાર્થો, ખાસ કરીને શાકભાજીના ભાવમાં થયેલો તીવ્ર વધારો હતો. આ સતત ચોથો મહિનો છે, જ્યારે ફુગાવો રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)ના 4%ના મધ્યમ ગાળાના લક્ષ્યાંકથી ઉપર રહ્યો છે. આ બાબત ફુગાવાના સતત દબાણને દર્શાવે છે, ખાસ કરીને એવા સમયે જ્યારે વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ઊંચા ભાવ, નબળો રૂપિયો અને કૃષિ ઉત્પાદન અંગેની ચિંતાઓ ફુગાવાની સ્થિતિને જટિલ બનાવી રહી છે.

છૂટક ફુગાવો સૌપ્રથમ જૂનમાં RBIના 4%ના લક્ષ્યાંકને વટાવી ગયો હતો અને મે મહિનાના 3.93%થી વધીને 4.38% પર પહોંચ્યો હતો. સપ્ટેમ્બરમાં, ગ્રામીણ CPI ફુગાવો ઓગસ્ટના 5.24%થી વધીને 6.08% રહ્યો હતો, જ્યારે શહેરી ફુગાવો અગાઉના મહિનાના 4.31%ની સરખામણીએ 4.88% હતો.

ફુગાવામાં વધારો

5 થી 7 ઓક્ટોબર દરમિયાન 41 અર્થશાસ્ત્રીઓ વચ્ચે હાથ ધરવામાં આવેલા રોઇટર્સના સર્વેક્ષણમાં સપ્ટેમ્બર માટે છૂટક ફુગાવો 5.40% રહેવાનો અંદાજ મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ અંદાજ ઓગસ્ટમાં નોંધાયેલા 4.82%ના દર કરતા વધારે હતો, જેમાં અંદાજો 4.90% થી 5.90% ની વચ્ચે હતા.

સપ્ટેમ્બરના આંકડા RBIની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) દ્વારા 7 ઓક્ટોબરે બેન્ચમાર્ક રેપો રેટમાં 25 બેઝિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને 5.50% કરવામાં આવ્યાના થોડા દિવસો બાદ જ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. ફુગાવાના વધતા જોખમોને કારણે લગભગ ચાર વર્ષમાં વ્યાજ દરમાં આ પ્રથમ વધારો હતો.

India’s CPI inflation rises to 5.54% in September 2026, up from 4.83% in August, according to government data.

Food inflation climbs to 7.74%, from 5.97% in August. https://t.co/uH7bYAU9kF

— ANI (@ANI) October 12, 2026

મધ્યસ્થ બેંકે નાણાકીય વર્ષ 2027 માટે તેના ફુગાવાના અનુમાનને પણ 5.0% થી વધારીને 5.2% કર્યો છે. આ સુધારા માટે જવાબદાર પરિબળોમાં કાચા તેલના ઊંચા ભાવ, ખાદ્યપદાર્થોના વધેલા ભાવ અને આયાતી ફુગાવા પર નબળા રૂપિયાની અસરનો સમાવેશ થાય છે. સપ્ટેમ્બરમાં નોંધાયેલો 5.54%નો ફુગાવાનો દર ભારતની સુધારેલી CPI શ્રેણી (CPI series) હેઠળ વર્ષ 2026માં અત્યાર સુધીનો સૌથી ઊંચો આંકડો છે.

આ શ્રેણી 2024ના નવા આધાર વર્ષનો ઉપયોગ કરે છે અને તેમાં વપરાશની અદ્યતન બાસ્કેટ (consumption basket)નો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ, ઓગસ્ટમાં ગ્રાહક ભાવમાં 4.83% અને જુલાઈમાં 4.45%નો વધારો થયો હતો.

RBI દ્વારા ફુગાવાના અનુમાનમાં વધારો

ફુગાવાના આ તાજેતરના આંકડા RBI દ્વારા 7 ઓક્ટોબરની નાણાકીય નીતિની સમીક્ષા દરમિયાન ફુગાવાના અંદાજો વધારવાના નિર્ણય બાદ આવ્યા છે. તે સતત અને સંભવિત રીતે વધી રહેલા ભાવના દબાણ અંગેની વધતી જતી ચિંતાનો સંકેત આપે છે. મધ્યસ્થ બેંકે નાણાકીય વર્ષ 2027 (FY27) માટે તેના CPI ફુગાવાના અનુમાનને ઓગસ્ટમાં અંદાજિત 5.0%થી વધારીને 5.2% કર્યો છે.

RBI હવે અપેક્ષા રાખે છે કે નાણાકીય વર્ષ 2027ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં ફુગાવો 4.9% રહેશે, જે ડિસેમ્બર ત્રિમાસિક ગાળામાં વધીને 6 % અને માર્ચ ત્રિમાસિક ગાળામાં 5.7% થશે. નાણાકીય વર્ષ 2028 (FY28)ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળા માટે ફુગાવાનો અંદાજ 5.6 % રાખવામાં આવ્યો છે, જેમાં જોખમો સંતુલિત હોવાનું માનવામાં આવે છે.

Breaking News: શેરબજારની વધઘટ વચ્ચે રોકાણકારોનો SIP પર અતૂટ ભરોસો: સપ્ટેમ્બરમાં ₹32,490 કરોડના રોકાણ સાથે બન્યો નવો ઓલ-ટાઇમ હાઇ રેકોર્ડ!