કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસ (Export) સાથે જોડાયેલા શુલ્કમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. 1 સપ્ટેમ્બરથી અમલમાં આવેલા નવા આદેશ હેઠળ ડીઝલની નિકાસ પર લાગતી એક્સપોર્ટ લેવીને ₹3 પ્રતિ લિટરથી ઘટાડીને માત્ર ₹1 પ્રતિ લિટર કરી દેવામાં આવી છે. આ સાથે જ ડીઝલ નિકાસ પર લાગતા વિન્ડફોલ ટેક્સમાં પણ ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે, જેને ₹24 પ્રતિ લિટરથી ઘટાડીને ₹19 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવ્યો છે. સરકારના આ નિર્ણયથી પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસ કરતી કંપનીઓને મોટી રાહત મળશે. ટેક્સનો બોજ ઘટવાથી કંપનીઓનો ખર્ચ ઘટશે અને પ્રોફિટ માર્જિન પર હકારાત્મક અસર પડશે.

એક્સપોર્ટ લેવી અને વિન્ડફોલ ટેક્સમાં કેટલો ઘટાડો થયો?

સરકારના સત્તાવાર આદેશ મુજબ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ડ્યુટી સ્ટ્રક્ચરમાં આ ફેરફાર 1 સપ્ટેમ્બરથી લાગુ થઈ ગયો છે:

• ડીઝલ પર એક્સપોર્ટ લેવીમાં ₹2 પ્રતિ લિટર નો ઘટાડો થયો છે.
• વિન્ડફોલ ટેક્સમાં ₹5 પ્રતિ લિટર નો કાપ મુકાયો છે.
• આમ, બંને મળીને ડીઝલ નિકાસ પર કુલ ₹7 પ્રતિ લિટર જેટલો ટેક્સ બોજ ઓછો થયો છે.

નોંધ: આ ઘટાડો માત્ર નિકાસ થતા ડીઝલ માટે છે. તેનો અર્થ એ નથી કે સ્થાનિક બજારમાં સામાન્ય ગ્રાહકો માટે ડીઝલના ભાવ સીધા ₹7 પ્રતિ લિટર ઘટી જશે. સ્થાનિક બજારમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત, રિફાઇનિંગ ખર્ચ, સ્થાનિક ટેક્સ અને અન્ય પરિબળો પર આધાર રાખે છે.

સરકાર ક્યારે લગાવે છે વિન્ડફોલ ટેક્સ?

વિન્ડફોલ ટેક્સ (Windfall Tax) સામાન્ય રીતે ત્યારે લગાવવામાં આવે છે જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની અસાધારણ સ્થિતિઓને કારણે કોઈ ચોક્કસ સેક્ટર કે કંપનીઓને સામાન્ય કરતા ખૂબ જ વધારે (અણધાર્યો) નફો થવાની શક્યતા હોય. ગ્લોબલ માર્કેટમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં મોટી વધઘટ અને રિફાઇનિંગ માર્જિન વધવાના સંજોગોમાં સરકાર વધારાના નફા પર આ પ્રકારનો વિશેષ ટેક્સ વસૂલે છે. ભારતે જુલાઈ 2022 માં પ્રથમ વખત પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો પર વિન્ડફોલ ટેક્સ લાગુ કર્યો હતો. બાદમાં તેને હટાવી લેવાયો હતો, પરંતુ માર્ચ 2026 માં વૈશ્વિક તેલ બજારની વધઘટ બાદ તેને ફરીથી અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો હતો.

ઓઇલ રિફાઇનરી કંપનીઓ પર અસર

ડીઝલ એક્સપોર્ટ લેવીમાં થયેલા આ ઘટાડાથી ભારતીય રિફાઇનરી અને તેલ કંપનીઓ માટે વૈશ્વિક બજારમાં વેપાર કરવો સરળ બનશે. ભારત મોટા પાયે ક્રૂડ ઓઇલની આયાત કરે છે, તેને દેશમાં રિફાઇન કરે છે અને પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સનો એક મોટો હિસ્સો અન્ય દેશોમાં નિકાસ કરે છે. તેથી એક્સપોર્ટ ડ્યુટી ઘટવાનો સીધો ફાયદો રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને નાયરા એનર્જી જેવી મોટી રિફાઇનિંગ કંપનીઓના બિઝનેસ ગ્રોથ અને પ્રોફિટ પર જોવા મળશે.

સરકાર વૈશ્વિક બજારની પરિસ્થિતિઓ મુજબ સમયાંતરે આ ટેક્સ દરોની સમીક્ષા કરતી રહે છે. રોકાણકારો માટે આ નિર્ણય તેલ અને રિફાઇનિંગ કંપનીઓની દ્રષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ શેરબજારમાં રોકાણ કરતા પહેલાં માત્ર એક્સપોર્ટ લેવી નહીં પણ કાચા તેલના ભાવ, રિફાઇનિંગ માર્જિન, કંપનીનું દેવું અને ત્રિમાસિક પરિણામો જેવા તમામ પરિબળો ધ્યાનમાં રાખવા જરૂરી છે.

જન્માષ્ટમી પ્રસાદ માટે આ રીતે બનાવો પંજરી, લડ્ડુ ગોપાલનો પ્રિય ભોગ, સ્વાદ અને સ્વાસ્થ્યનો અદ્ભુત ખજાનો