શિવલિંગ અને જ્યોતિર્લિંગમાં શું તફાવત છે ? જાણો બંને વચ્ચેનો મોટો ફરક

શ્રાવણ મહિનો ભગવાન શિવની પૂજા માટે સૌથી પવિત્ર માનવામાં આવે છે. આ મહિના દરમિયાન ભક્તો મંદિરોમાં જાય છે. શિવલિંગ પર જળ, દૂધ, બીલીપત્ર અને ધતુરાને અર્પણ કરે છે.

શિવલિંગ અને જ્યોતિર્લિંગ બંને ભગવાન શિવના પૂજનીય સ્વરૂપો છે. પરંતુ તેમની ઉત્પત્તિ અને ધાર્મિક માન્યતાઓ અલગ છે. સામાન્ય શિવલિંગો મનુષ્યો દ્વારા બનાવવામાં આવે છે અને પ્રાણ-પ્રતિષ્ઠા સાથે સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. જ્યારે જ્યોતિર્લિંગોને સ્વયંપ્રકાશિત માનવામાં આવે છે અને ભગવાન શિવજીની દૈવી હાજરી શાશ્વત માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક ગ્રંથો અનુસાર, સામાન્ય શિવલિંગોમાં પૂજા દ્વારા દૈવી ઉર્જાનો આહવાન કરવામાં આવે છે જ્યારે જ્યોતિર્લિંગની ઉર્જા શાશ્વત, અનંત અને સ્વ-જાગ્રત માનવામાં આવે છે.

જ્યોતિર્લિંગ શું છે?

પુરાણો અનુસાર, એક વખત ભગવાન બ્રહ્મા અને ભગવાન વિષ્ણુ વચ્ચે કોણ શ્રેષ્ઠ તે અંગે વિવાદ થયો હતો. તે સમયે ભગવાન શિવ અનંત પ્રકાશના સ્તંભ (જ્યોતિ) સ્વરૂપે પ્રગટ થયા હતા. તેમણે બંને દેવોને આ પ્રકાશસ્તંભનો આદિ અને અંત શોધવાનું કહ્યું હતું. પરંતુ ભગવાન બ્રહ્મા અને ભગવાન વિષ્ણુ તેની સીમા સુધી પહોંચી શક્યા નહીં. ત્યારબાદ બંનેએ ભગવાન શિવની મહિમાનો સ્વીકાર કર્યો. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ, આ દિવ્ય પ્રકાશસ્તંભના અંશો પૃથ્વી પર 12 સ્થળોએ પ્રગટ થયા હતા. જેને આજે 12 જ્યોતિર્લિંગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમને ભગવાન શિવના સ્વયંભૂ અને સાક્ષાત્ સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે.

શિવલિંગ શું છે?

મોટાભાગના મંદિરો અને ઘરોમાં સામાન્ય રીતે શિવલિંગની સ્થાપના કરવામાં આવે છે. તે પથ્થર, ધાતુ, માટી, આરસ, સ્ફટિક અથવા અન્ય સામગ્રીમાંથી બનાવવામાં આવે છે. સ્થાપના સમયે, વૈદિક મંત્રો અને પ્રાણ-પ્રતિષ્ઠા દ્વારા ભગવાન શિવનું આહ્વાન કરવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા એવી છે કે નિયમિત પૂજા, અભિષેક અને મંત્રોનો જાપ તેમની દિવ્યતા જાળવી રાખે છે. તેથી ઘર અથવા મંદિરમાં સ્થાપિત શિવલિંગની દૈનિક પૂજા વિશેષ માનવામાં આવે છે.

જ્યોતિર્લિંગને શા માટે ખાસ માનવામાં આવે છે?

માન્યતા અનુસાર, બધા 12 જ્યોતિર્લિંગ માનવસર્જિત નથી. તેમને ભગવાન શિવના સ્વયંપ્રકાશિત એટલે કે સ્વયંભુ સ્વરૂપો માનવામાં આવે છે. એવું કહેવાય છે કે ભગવાન શિવની દિવ્ય ચેતના અને બ્રહ્માંડિક ઉર્જા હંમેશા તેમાં હાજર રહે છે. આ કારણોસર, જ્યોતિર્લિંગોને ખૂબ જ જાગૃત અને ચમત્કારિક માનવામાં આવે છે. ભક્તો માને છે કે આ સ્થાનો પર દર્શન અને જળાભિષેક કરવાથી વિશેષ આશીર્વાદ મળે છે અને જીવનમાં અનેક અવરોધો દૂર થાય છે.

ભારતમાં 12 જ્યોતિર્લિંગ કયા છે?

ભારતમાં ભગવાન શિવજીના 12 જ્યોતિર્લિંગ છે. જે શિવજીના ખૂબ જ પવિત્ર અને સ્વયં પ્રગટ સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. જેમાં સોમનાથ (ગુજરાત), મલ્લિકાર્જુન (આંધ્ર પ્રદેશ), મહાકાલેશ્વર (મધ્ય પ્રદેશ), ઓંકારેશ્વર (મધ્ય પ્રદેશ), કેદારનાથ (ઉત્તરાખંડ), ભીમાશંકર (મહારાષ્ટ્ર), વિશ્વનાથ (ઉત્તર પ્રદેશ), ત્ર્યંબકેશ્વર (મહારાષ્ટ્ર), બાબા વૈદ્યનાથ (ઝારખંડ), નાગેશ્વર (ગુજરાત), રામેશ્વરમ (તમિલનાડુ), ઘૃષ્ણેશ્વર (મહારાષ્ટ્ર)

ધાર્મિક માન્યતા મુજબ, આ તમામ જ્યોતિર્લિંગોના દર્શન અને શ્રદ્ધાપૂર્વક જળાભિષેક કરવાથી ભગવાન શિવની વિશેષ કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે અને જીવનના અનેક દુઃખો તથા અવરોધો દૂર થાય છે.

નોંધ: ઉપરોક્ત માહિતી મુખ્યત્વે હિંદુ ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પુરાણોમાં વર્ણવાયેલી કથાઓ પર આધારિત છે. TV9 ગુજરાતી કોઈપણ પ્રકારની માહિતીને સમર્થન આપતું નથી.

આ પણ વાંચો, ઉપવાસ દરમિયાન ફરાળી ભોજનમાં સિંધવ મીઠું જ કેમ ઉમેરવામાં આવે છે, જાણો તેનું શું છે ધાર્મિક કારણ ?