શરદીય નવરાત્રિનો પવિત્ર તહેવાર આશ્વિન મહિનાના શુક્લ પક્ષની પ્રતિપદા તિથિ (પ્રથમ દિવસ) થી શરૂ થાય છે. વર્ષ 2026માં, શારદીય નવરાત્રિ રવિવાર, 11 ઓક્ટોબરના રોજ શરૂ થશે. નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે ઘરોમાં ‘ઘટસ્થાપના’ (પવિત્ર કળશની વિધિવત સ્થાપના) કરવામાં આવે છે અને દેવી દુર્ગાનું આહ્વાન કરવામાં આવે છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, જ્યારે યોગ્ય સમયે કળશની સ્થાપના કરવામાં આવે ત્યારે જ પૂજાનું સંપૂર્ણ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. જો તમે પ્રથમ દિવસે દેવીની પૂજા માટેનો શ્રેષ્ઠ સમય જાણવા માંગતા હો, તો કળશ સ્થાપના માટે દિવસ દરમિયાન બે અત્યંત શુભ મુહૂર્ત ઉપલબ્ધ છે. યોગ્ય સમયે અને યોગ્ય વિધિથી કરવામાં આવતી પૂજા ઘરમાં શાંતિ અને સુખ લાવે છે. ચાલો આ પવિત્ર અવસર પર કળશ સ્થાપના માટેના શુભ સમય વિશે જાણીએ.

સવારનું કે બપોરનું.. કયું શ્રેષ્ઠ મુહૂર્ત?

નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે કળશ સ્થાપના અથવા ઘટસ્થાપના કરવા માટે સૂર્યોદય પછીનો તરતનો સમય સૌથી શુભ માનવામાં આવે છે. સવારનું વાતાવરણ પવિત્રતા અને શાંતિથી ભરેલું હોય છે, જે દેવીની પૂજા માટે આદર્શ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે ઘટસ્થાપના માટેનું શ્રેષ્ઠ મુહૂર્ત સવારે 6:00 થી 10:00 વાગ્યાની વચ્ચે છે. આ સમય દરમિયાન વિધિની તૈયારી કરવી અને કળશની સ્થાપના કરવી અત્યંત શુભ પરિણામો આપે છે. જેઓ ઘરમાં સુખ અને સમૃદ્ધિ ઈચ્છે છે તેમણે દેવી દુર્ગાનું ધ્યાન ધરતા સવારના આ શુભ સમયગાળા દરમિયાન કળશની સ્થાપના કરવી જોઈએ. યોગ્ય સમયે વિધિ શરૂ કરવાથી ઘરમાં સકારાત્મકતા આવે છે અને નવ દિવસીય પૂજાના સમયગાળાની અદ્ભુત શરૂઆત સુનિશ્ચિત થાય છે.

બપોરનું ‘અભિજિત મુહૂર્ત’ અને મહત્વપૂર્ણ વિગતો

જો કોઈ કારણસર તમે સવારે ‘કલશ સ્થાપના’ ન કરી શકો, તો ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. બપોરનું ‘અભિજિત મુહૂર્ત’ આ વિધિ માટે બીજો અત્યંત શુભ સમય પૂરો પાડે છે. બપોરે અભિજિત મુહૂર્ત દરમિયાન કલશની સ્થાપના કરવી અત્યંત શુભ અને અવશ્ય ફળદાયી માનવામાં આવે છે. આ સમયગાળો સામાન્ય રીતે સવારે 11:45 થી બપોરે 12:30 ની વચ્ચે હોય છે. આ સમય દરમિયાન તમે સંપૂર્ણ વિધિ-વિધાન સાથે ‘ઘટસ્થાપના’ (પવિત્ર કલશની સ્થાપના) કરી શકો છો. એ નોંધવું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે કે કલશની સ્થાપના હંમેશા શુભ ‘ચોઘડિયા’ અથવા ‘અભિજિત મુહૂર્ત’ દરમિયાન જ થવી જોઈએ. ‘રાહુ કાલ’ દરમિયાન ઘટસ્થાપના કરવી સખત રીતે વર્જિત છે; તેથી, રાહુ કાલને ટાળો અને ખાતરી કરો કે વિધિ યોગ્ય અને શુભ સમયે પૂર્ણ થાય.

પંડિતજી વગર ઘરે ઘટસ્થાપનની સંપૂર્ણ વિધિ

• સ્થળની સફાઈ અને ગંગાજળથી પવિત્રીકરણ: ઘરના ‘ઈશાન ખૂણા’ (ઉત્તર-પૂર્વ દિશા) અથવા પૂજા માટે નક્કી કરેલી જગ્યાને સાફ કરો અને ગંગાજળ છાંટીને તેને પવિત્ર કરો.
• સપ્તધાન્ય અથવા માટીની વેદી: પૂજાના સ્થળે સ્વચ્છ માટી પાથરો, અથવા લાકડાના પાટલા પર લાલ વસ્ત્ર બિછાવો અને તેના પર જવના બીજ (‘સપ્તધાન્ય’) વાવો.
• કળશની તૈયારી: તાંબા, પિત્તળ અથવા માટીના કલશ પર ‘સ્વસ્તિક’નું ચિહ્ન બનાવો અને તેના ગળાના ભાગે પવિત્ર દોરો (‘કલાવા’ અથવા મૌલી) બાંધો. કલશને શુદ્ધ પાણી, ગંગાજળ, દૂર્વા ઘાસ, અક્ષત (આખા ચોખાના દાણા), સોપારી અને સિક્કાથી ભરો.
• આંબાનાં પાન ગોઠવવા: કળશના મુખ પર આંબાનાં 5 અથવા 7 પાન (અથવા અશોકનાં પાન) એવી રીતે ગોઠવો કે તેનો અમુક ભાગ બહારની તરફ દેખાય.
• નાળિયેર સ્થાપિત કરવું: સૂકા નાળિયેર પર લાલ કપડું અથવા ચુંદડી વીંટાળો અને તેને પવિત્ર દોરા (કલાવા) વડે બાંધો. ત્યારબાદ, આ નાળિયેરને કળશની ઉપર, આંબાનાં પાનની બરાબર વચ્ચે સ્થાપિત કરો. (ધ્યાન રાખો કે નાળિયેરનો મુખ-ભાગ તમારી તરફ હોય).
• દેવીનું આવાહન અને અખંડ જ્યોત પ્રગટાવવી: માટીની વેદીની મધ્યમાં કળશ સ્થાપિત કરો. ત્યારબાદ, હાથમાં અક્ષત અને ફૂલ લઈને દેવી દુર્ગા અને તમામ દેવી-દેવતાઓનું આવાહન કરો અને અખંડ જ્યોત (સતત પ્રજ્વલિત રહેતો તેલનો દીવો) પ્રગટાવો.

Kitchen Vastu Tips: રાત્રે સૂતા પહેલાં રસોડાની સફાઈ કરવી કેમ જરુરી ? જાણો 8 ખાસ નિયમો, આ સ્ટોરી વાંચવા અહીં ક્લિક કરો