Breaking News : નદી કિનારે કેમ બનાવવામાં આવે છે સ્મશાન ઘાટ ? જાણો

Cremation Near Rivers : હિંદુ ધર્મમાં જન્મથી લઈ મૃત્યું સુધી અનેક સંસ્કારો વિશે જણાવવામાં આવ્યું છે. જેને 16 સંસ્કારોના રુપમાં ઓળખવામાં આવે છે. જેમાં અંતિમ સંસ્કારને જીવનના અંતિમ સંસ્કાર માનવામાં આવે છે. મૃત્યુ પછી શરીરના દેહનું સંસ્કાર ક્યાં સ્થાન પર કરવામાં આવશે. તેને લઈને હિંદુ પરંપરામાં અનેક ધાર્મિક માન્યતાઓ પ્રચલિત છે. ભારતમાં તમે જોયું હશે કે, મોટા અને પ્રાચીન સ્મશાન ઘાટ કોઈ નદી કિનારે બનાવવામાં આવે છે. વારણસી, હરિદ્વાર અને પ્રયાગરાજ જેવા ધાર્મિક શહેરોમાં નદી કિનારે અંતિમ સંસ્કારની પરંપરા વર્ષો જુની માનવામાં આવે છે. ત્યારે સવાલ એક થાય છે કે, આખરે નદી કિનારે જ કેમ અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવે છે.

પંચત્તવ થી બનેલું છે માનવ શરીર

હિંદુ દર્શનમાં માનવામાં આવે છે કે, માનવ શરીર પાંચ તત્વોથી મળીને બનેલું છે. જેમાં પૃથ્વી, જળ , અગ્નિ, વાયુ અને આકાશ કહેવામાં આવે છે. મૃત્યું પછી શરીર ફરી પંચતત્વોમાં વિલીન થઈ જાય છે. અગ્નિસંસ્કારમાં અગ્નિ દ્વારા શરીરને પ્રકૃતિમાં પરત કરવાની પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે. ધાર્મિક રીતે, અગ્નિ શરીરના ભૌતિક સ્વરૂપનો નાશ કરે છે, જ્યારે અન્ય તત્વો પણ ધીમે ધીમે પ્રકૃતિમાં ભળી જાય છે. નદી દ્વારા અગ્નિસંસ્કાર કરવાની પરંપરાને આ કુદરતી અને ધાર્મિક વિચારણા સાથે જોડાયેલી માનવામાં આવે છે. નદીઓને પાણીના તત્વનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે, અને પવિત્ર નદીઓનું પાણી હિન્દુ ધર્મમાં વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ ધરાવે છે.

પવિત્ર નદીના કિનારે અંતિમ સંસ્કારને કેમ ખાસ માનવામાં આવે?

હિંદુ ધાર્મિક માન્યતાઓમાં ગંગા, યમુના, સરસ્વતી જેવી નદીઓને પવિત્ર માનવામાં આવી છે. વિશેષ રુપથી ગંગાને મોક્ષદાયિની નદીની માન્યતા મળી છે. આ કારણે અનેક પરિવાર મૃત્યું પછી અંતિમસંસ્કાર અથવા અસ્થિ વિસર્જન માટે પવિત્ર નદીના ઘાટ તરફ વળે છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ પવિત્ર નદીના પાણીને સ્પર્શ કરીને તેમાં રાખનું વિસર્જન કરવું એ મૃતકના આત્મા માટે મુક્તિ અને મુક્તિની ઇચ્છા સાથે જોડાયેલું છે.

શું નદી કિનારે અંતિમ સંસ્કાર કરવા જરુરી છે?

આ સવાલ અનેક લોકોના મનમાં આવે છે કે, જો કોઈ વ્યક્તિનું મૃત્યું આવા સ્થાન પર થઈ જાય જેની આસપાસ કોઈ નદી કે પવિત્ર ધાટ ન હોય. તો શું અંતિમ સંસ્કાર અધુરા માનવામાં આવે, ધાર્મિક પરંપરામાં આવા કોઈ સામાન્ય નિયમ નથી કે, નદીના કિનારે અંતિમ સંસ્કાર ન થવા પર સંસ્કાર માન્ય નહી થાય. નદીના કિનારે અંતિમ સંસ્કારની પરંપરાને ધાર્મિક રુપથી શુભ અને પવિત્ર તો માનવામાં આવી છે પરંતુ દર વખત પરિસ્થિતિમાં જરુરી નિયમ માનવામાં આવ્યો નથી.

આ સ્થળોએ અસ્થિ વિસર્જન માટે ખાસ મહત્વ

નિયમો અનુસાર, જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાના પ્રિયજનોને નદી કે પવિત્ર ઘાટ પાસે અગ્નિસંસ્કાર ન કરી શકે, તો તેઓ નજીકની કોઈપણ પવિત્ર નદીમાં અસ્થિનું વિસર્જન કરી શકે છે, કારણ કે અગ્નિસંસ્કાર પછી અસ્થિને પવિત્ર નદીમાં વિસર્જન કરવાની પરંપરા લાંબા સમયથી હિન્દુ ધર્મમાં પ્રચલિત છે.

Puja Rituals : પૂજા શરૂ થતાં જ પૂજારી યજમાન પર પાણી કેમ છાંટી દે છે, પરંપરા વિશે જાણો અહી ક્લિક કરો