કાઉન્ટરપોઇન્ટ રિસર્ચના જુલાઈ 2026ના અહેવાલ અનુસાર, ₹15,000 થી ઓછી કિંમત ધરાવતા માસ-માર્કેટ સેગમેન્ટમાં સ્માર્ટફોન શિપમેન્ટ જૂન ક્વાર્ટરમાં વાર્ષિક ધોરણે 45 ટકા ઘટ્યું છે. જેના કારણે કંપનીઓએ આ કેટેગરીમાં પોતાના 4G સ્માર્ટફોન પોર્ટફોલિયોનો વિસ્તાર કરવાનું શરૂ કર્યું છે. એપ્રિલ-જૂન ક્વાર્ટરમાં ભારતમાં એકંદર સ્માર્ટફોન શિપમેન્ટમાં વાર્ષિક 10 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે છેલ્લા છ વર્ષમાં જૂન ક્વાર્ટરનો સૌથી મોટો ઘટાડો છે. આ ઘટાડા માટે રેકોર્ડબ્રેક ઊંચા મેમરી ભાવો જવાબદાર છે, જેના કારણે ફોનની કિંમતો વધી અને ગ્રાહકોની માંગ નબળી પડી.

4G ફોનના શિપમેન્ટમાં મોટો ઉછાળો

કાઉન્ટરપોઇન્ટ ડેટા મુજબ, વર્ષ 2026 ના બીજા ક્વાર્ટરમાં (Q2) 4G સ્માર્ટફોન શિપમેન્ટમાં ક્વાર્ટર-ઓન-ક્વાર્ટર 40 ટકાનો ઉછાળો આવ્યો છે. ક્વાર્ટર દરમિયાન વેચાયેલા કુલ સ્માર્ટફોન્સમાં 4G ફોનનો હિસ્સો વધીને 12 ટકા થઈ ગયો છે, જે 2025 ના ચોથા ક્વાર્ટરમાં માત્ર 7 ટકા હતો. બીજી તરફ, ઇન્ટરનેશનલ ડેટા કોર્પોરેશન (IDC) ના ડેટા અનુસાર, Q2 માં 4G ની બજાર હિસ્સેદારી 11.1 ટકા રહી હતી, જે Q1 માં 5.8 ટકા હતી.

મેમરીના ભાવ વધારાથી ફોન મોંઘા થયા

સપ્ટેમ્બર 2025 થી અત્યાર સુધીમાં સ્માર્ટફોન મેમરીના ભાવ લગભગ 4 ગણા વધી ગયા છે અને આગામી મહિનાઓમાં તે વધીને 5 ગણા સુધી પહોંચવાની શક્યતા છે. સ્માર્ટફોન બનાવવામાં વપરાતી DRAM અને NAND મેમરીના ઊંચા ભાવને કારણે ₹15,000 થી સસ્તા ફોનમાં બિલ ઓફ મટિરિયલ્સ (BOM) માં મેમરીનો હિસ્સો 20 ટકાથી વધીને 45 ટકાથી વધુ થઈ ગયો છે.

લગભગ તમામ અગ્રણી સ્માર્ટફોન નિર્માતાઓએ 2026 દરમિયાન કિંમતોમાં વારંવાર વધારો કર્યો છે. બીજા ક્વાર્ટરના અંત સુધીમાં સરેરાશ સ્માર્ટફોન ભાવ આશરે 15 ટકા મોંઘા થયા છે. ઘટકોના ભાવ આગામી વર્ષ પહેલા સામાન્ય થવાની શક્યતા ઓછી હોવાથી બજેટ ગ્રાહકો માટે પરવડે તેવા ફોન આપવા એ ઉદ્યોગ માટે સૌથી મોટો પડકાર છે.

બજેટ સેગમેન્ટમાં 4G શા માટે આકર્ષક બન્યો?

4G અને 5G વચ્ચેનો ભાવતફાવત તેમના એવરેજ સેલિંગ પ્રાઈસ (ASP) માં સ્પષ્ટ દેખાય છે:

IDC ડેટા અનુસાર, Q2 2026 માં 5G સ્માર્ટફોનની સરેરાશ કિંમત $341 (આશરે ₹28,500) રહી હતી, જ્યારે 4G સ્માર્ટફોનની સરેરાશ કિંમત માત્ર $109 (આશરે ₹9,100) હતી. વાર્ષિક ધોરણે 4G ફોનના સરેરાશ ભાવમાં 47.9 ટકાનો વધારો થયો છે, જ્યારે 5G ફોનમાં 15.2 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. ખર્ચ નિયંત્રણમાં રાખવા માટે બ્રાન્ડ્સ ફરીથી બજેટ સેગમેન્ટમાં 4G મોડલ્સ લાવી રહી છે અને તેમાં જૂની પેઢીના ઘટકો જેવા કે LCD સ્ક્રીન અને LPDDR4x મેમરીનો ઉપયોગ કરી રહી છે.

શું 4G ની વાપસી લાંબા ગાળાનો ટ્રેન્ડ છે?

કાઉન્ટરપોઇન્ટના લાંબા ગાળાના સંશોધન મુજબ, 4G નો આ ઉછાળો કાયમી નહીં હોય. મેમરી ઉત્પાદક કંપનીઓ હવે ધીમે-ધીમે જૂની પેઢીની LPDDR4 મેમરી બંધ કરીને નવી LPDDR5 અને હાઈ-બેન્ડવિડ્થ મેમરી તરફ આગળ વધી રહી છે.

મોટાભાગની 4G ચિપ્સ જૂની મેમરી ઇન્ટરફેસ પર કામ કરે છે અને તેને નવી LPDDR5 સાથે સુસંગત બનાવવા માટે મોંઘી રી-ડિઝાઇનિંગ કરવી પડે. તેથી ચિપમેકર્સ ભવિષ્યમાં 4G ચિપ્સ સંપૂર્ણ બંધ કરીને LPDDR5 આધારિત સસ્તી 5G ચિપ્સ પર જ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. આથી, ભારતમાં 4G ફોનની આ વાપસી માત્ર બજેટ સેગમેન્ટના કામચલાઉ દબાણને કારણે છે, જ્યારે ભવિષ્ય તો 5G નું જ રહેશે.

EPFO ની નવી એમ્નેસ્ટી સ્કીમ જાહેર: માત્ર 6 મહિના માટે મળશે તક, જાણો કયા PF ટ્રસ્ટોને મળશે મોટો ફાયદો