મોદી સરકાર, 40 વર્ષ જૂના ઇમિગ્રેશન એક્ટને બદલશે, વિદેશમાં ભારતીયોને વધુ સુરક્ષા-સારી વ્યવસ્થા પૂરી પડાશે

ભારત સરકાર હવે વિદેશમાં કામ કરતા ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા, કલ્યાણ અને અધિકારોને મજબૂત કરવા માટે એક નવો કાયદો રજૂ કરી રહી છે. વિદેશ મંત્રાલયે ઓવરસીઝ મોબિલિટી (સુવિધા અને કલ્યાણ) બિલ, 2025નો મુસદ્દો તૈયાર કર્યો છે, જે ટૂંક સમયમાં સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવશે. આ નવું બિલ 40 વર્ષ જૂના ઇમિગ્રેશન એક્ટ, 1983નું સ્થાન લેશે.

સરકાર કહે છે કે આ કાયદો ભારતમાંથી સ્થળાંતરને “સુરક્ષિત, સુવ્યવસ્થિત અને પારદર્શક” બનાવવા માટે એક આધુનિક માળખું બનાવશે. તેનો ઉદ્દેશ્ય વિદેશમાં કામ કરતા લાખો ભારતીયો માટે સુરક્ષા, સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓ અને ફરિયાદ નિવારણ પદ્ધતિઓને મજબૂત બનાવવાનો છે.

નવા કાયદાની જરૂર શા માટે પડી?

1983નો ઇમિગ્રેશન એક્ટ એવા સમયે લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો જ્યારે વિદેશમાં કામ કરતા ભારતીયોની સંખ્યા મર્યાદિત હતી અને ડિજિટલ સિસ્ટમ્સ કે આંતરરાષ્ટ્રીય કરારો ઓછા હતા. જોકે, પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. દર વર્ષે લાખો ભારતીયો રોજગાર માટે ખાડી દેશો, યુરોપ, એશિયા અને આફ્રિકાના ભાગોમાં સ્થળાંતર કરે છે. વૈશ્વિક સ્થળાંતર નીતિઓ અને શ્રમ બજારોમાં નોંધપાત્ર ફેરફારો થયા છે. નવી ટેકનોલોજી અને ઇ-ગવર્નન્સે સ્થળાંતરને ડિજિટલ અને ટ્રેકેબલ બનાવ્યું છે. આ ફેરફારોને ધ્યાનમાં લેતા, સરકાર ઇચ્છે છે કે ભારતની સ્થળાંતર નીતિ “માનવ-કેન્દ્રિત, ડિજિટલ અને ડેટા-આધારિત” હોય.

બિલની મુખ્ય વિશેષતાઓ:

ઓવરસીઝ મોબિલિટી એન્ડ વેલ્ફેર કાઉન્સિલની સ્થાપના

• આ નવી કાઉન્સિલ વિદેશી ભારતીયો સંબંધિત નીતિઓ અને કલ્યાણ યોજનાઓમાં એકરૂપતા લાવવા માટે વિવિધ મંત્રાલયો, રાજ્યો અને એજન્સીઓ વચ્ચે સંકલન કરશે.

સંતુલિત અભિગમ

• બિલનો હેતુ વિદેશી રોજગારની તકોને પ્રોત્સાહન આપતી વખતે સંવેદનશીલ જૂથોના હિતોનું રક્ષણ અને રક્ષણ કરવા માટે અસરકારક નિયમનકારી માળખું સ્થાપિત કરવાનો છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય કરારોનું નિરીક્ષણ

• આ કાયદામાં એવા દેશો સાથે સ્થળાંતર અને શ્રમ કરારોના અમલીકરણ અને દેખરેખની જોગવાઈ છે જેમની સાથે ભારતે કરારો સ્થાપિત કર્યા છે. આનાથી વિદેશી ભારતીયો દ્વારા સામનો કરવામાં આવતી સમસ્યાઓનું નિરાકરણ ઝડપી બનશે.

ડેટા-આધારિત નીતિ નિર્માણ

• નીતિ ઘડતર સ્થળાંતર ડેટા, સર્વેક્ષણો અને શ્રમ અભ્યાસ પર આધારિત હશે. આ પુરાવા-આધારિત નિર્ણયો અને વધુ સારા નીતિ સંકલનને સુનિશ્ચિત કરશે.

વિદેશ મંત્રાલયે જાહેર પરામર્શ માટે આ ડ્રાફ્ટ બિલ બહાર પાડ્યું છે. નાગરિકો, નિષ્ણાતો અને સંસ્થાઓ 7 નવેમ્બર, 2025 સુધીમાં તેમના સલાહ અને સૂચનો રજૂ કરી શકે છે.

ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા સ્થળાંતર સમુદાયોમાંનો એક છે. લગભગ 32 મિલિયન ભારતીયો વિવિધ દેશોમાં કામ કરે છે અથવા વ્યવસાયમાં જોડાય છે. ગલ્ફ દેશોમાં લાખો ભારતીય કામદારો પણ છે. નવું ઓવરસીઝ મોબિલિટી બિલ, 2025, સ્થળાંતર કામદારોના રક્ષણ, વીમા, ફરિયાદ નિવારણ અને પુનર્વસનને કાયદેસર રીતે મજબૂત બનાવશે.

સરકારનો ઉદ્દેશ્ય ભારતને “સુરક્ષિત સ્થળાંતર માટે વૈશ્વિક મોડેલ” તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે. આ બિલ માત્ર એક કાયદો નથી, પરંતુ ભારતની વૈશ્વિક સ્થળાંતર નીતિમાં એક મોટો સુધારો માનવામાં આવે છે. જો સંસદ દ્વારા પસાર કરવામાં આવે તો, આગામી વર્ષોમાં વિદેશમાં કામ કરતા ભારતીયો માટે અધિકારો, સુરક્ષા અને સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓમાં નોંધપાત્ર સુધારો થઈ શકે છે.