RDX ને RDX જ કેમ કહેવામાં આવે છે? કેમેસ્ટ્રીમાં તેને કંઈક બીજું કહેવામાં આવે છે, તો પછી તેનું નામ કેવી રીતે પડ્યું?

હરિયાણાના ફરીદાબાદમાં તાજેતરમાં જ 350 કિલો વિસ્ફોટકો અને બે AK-47 રાઈફલ્સ જપ્ત થયા બાદ દેશની સુરક્ષા એજન્સીઓ હચમચી ગઈ છે. પોલીસના પ્રારંભિક અહેવાલો સૂચવે છે કે જપ્ત કરાયેલ સામગ્રી RDX હતી, પરંતુ પોલીસે હવે આ વાતનો ઇનકાર કર્યો છે.

પરંતુ શું તમે જાણો છો કે RDX નામ ફક્ત એક ટૂંકું નામ નથી; તેમાં બ્રિટિશ વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા કરવામાં આવેલા સંશોધન અને યુદ્ધ સમયનું રહસ્ય પણ છે? ચાલો જાણીએ કે તેનું નામ RDX કેમ રાખવામાં આવ્યું.

RDX શબ્દ બોમ્બ, વિસ્ફોટ અને યુદ્ધ જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરે છે, પરંતુ આ નામ ક્યાંથી આવ્યું? અને કેમેસ્ટ્રીના પાઠ્યપુસ્તકોમાં તેનું નામ અલગ છે. ત્યારે તેને RDX કેમ કહેવામાં આવે છે?

RDX નું રાસાયણિક નામ

RDX નું પૂરું રાસાયણિક નામ હેક્સાહાઇડ્રો-1,3,5-ટ્રિનિટ્રો-1,3,5-ટ્રાયઝિન છે (Hexahydro-1,3,5-trinitro-1,3,5-triazine). તે એક સફેદ, ગંધહીન અને અત્યંત શક્તિશાળી વિસ્ફોટક છે. જેનો ઉપયોગ વિવિધ લશ્કરી અને ઔદ્યોગિક હેતુઓ માટે થાય છે. જો કે, તેનું ટૂંકું અને લોકપ્રિય નામ, RDX, બ્રિટિશ આર્મીના ઇતિહાસ પરથી લેવામાં આવ્યું છે.

RDX નામ ક્યારે અને કેવી રીતે પડ્યું?: ખરેખર તેને 1930 ના દાયકામાં બ્રિટિશ વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા Research Department Explosive તરીકે વિકસાવવામાં આવ્યું હતું. તે સમયે તેનું કોડનેમ R.D.X હતું, જેનો અર્થ Research Department X થાય છે, જ્યાં X નો અર્થ વિસ્ફોટક થાય છે. આ નામ પાછળથી એટલું લોકપ્રિય બન્યું કે તેનું મૂળ રાસાયણિક નામ ઢંકાઈ ગયું.

ડિમોલિશન ઓપરેશનમાં અપનાવ્યું

કેટલાક અહેવાલોમાં તેને Royal Demolition Explosive તરીકે પણ ઓળખવામાં આવ્યો હતો. જે બ્રિટિશ નૌકાદળ દ્વારા તેના ઉપયોગનો ઉલ્લેખ કરે છે. “રોયલ” શબ્દ બ્રિટિશ રોયલ નેવીના યોગદાનનો ઉલ્લેખ કરે છે, જેણે તેને તેના ડિમોલિશન ઓપરેશનમાં અપનાવ્યું હતું. “ડિમોલિશન” (વિનાશક) અને “વિસ્ફોટક” (વિસ્ફોટક) શબ્દો ભેગા થવાથી તેને RDX નામ મળ્યું.

RDX કેટલું ખતરનાક છે?

RDX ને વૈજ્ઞાનિક રીતે સાયક્લોનાઈટ અને હેક્સોજેન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન જર્મનીએ તેના શસ્ત્રોમાં આ પદાર્થનો ઉપયોગ કર્યો હતો અને તે હેક્સોજેન તરીકે ઓળખાતું હતું. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને બ્રિટનમાં તેને સાયક્લોનાઈટ કહેવામાં આવતું હતું. આ વિસ્ફોટક એટલો શક્તિશાળી છે કે તેનો એકલા ઉપયોગ કરવો જોખમી છે, તેથી તેને ઘણીવાર C-4 જેવા પ્લાસ્ટિક વિસ્ફોટકો સાથે ભેળવવામાં આવે છે.

RDX અત્યંત સંવેદનશીલ છે

આજે પણ RDX ને વિશ્વના સૌથી ઘાતક અને સ્થિર વિસ્ફોટકોમાંનું એક માનવામાં આવે છે. આતંકવાદથી લઈને સરહદો પર સુરક્ષા દળો દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા પડકારો સુધી, તેનો ઉપયોગ દરેક બાબતમાં જોવા મળે છે. ફરીદાબાદ જપ્તી પણ ચિંતાજનક છે કારણ કે આટલી મોટી માત્રા કોઈપણ સામાન્ય ઉપયોગ માટે ન હોઈ શકે.

RDX ની સૌથી નોંધપાત્ર લાક્ષણિકતા એ છે કે તે અત્યંત ગરમી અને દબાણ પ્રત્યે સંવેદનશીલ નથી. જે તેને સંગ્રહિત કરવાનું સરળ બનાવે છે. જો કે જ્યારે ડેટોનેટર દ્વારા ટ્રિગર કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેનો વિસ્ફોટ અત્યંત વિનાશક હોય છે. આ જ કારણ છે કે તે લશ્કર અને આતંકવાદીઓ બંને માટે પ્રિય વિસ્ફોટક રહે છે.

જનરલ નોલેજમાં ઇતિહાસ, ભૂગોળ, વિજ્ઞાન, સાહિત્ય, વર્તમાન બાબતો સહિતના વિષયોનો સમાવેશ થાય છે. જનરલ નોલેજની સારી સમજ હોવી જરૂરી છે, કારણ કે તે તમને વિશ્વની ઘટનાઓથી અપડેટ રાખે છે. અહીંયા દરરોજ અવનવી બાબતોની સ્ટોરી તમને જાણવા મળશે. તમારૂ નોલેજ વધારવા માટે જનરલ નોલેજના ટોપિકને ફોલો કરતા રહો.