Breaking News: 2300 કિમી દૂરથી વિનાશક ખેલ! ઈઝરાયેલ-ઈરાન વચ્ચે કેવી રીતે મિસાઈલોથી ખેલાઈ રહ્યો છે ‘લોહિયાળ જંગ’?

ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે જંગ ચાલુ છે. હાલ મિસાઈલો દ્વારા જવાબી કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. બંને દેશો વચ્ચે લગભગ 2300 કિલોમીટરનું અંતર છે, તેથી જમીની જંગ શક્ય નથી.

Ravi Prajapati | Updated on: Feb 28, 2026 | 1:36 PM

ઈઝરાયેલ તરફથી ઈરાનના ઘણા શહેરો પર હુમલો કરવામાં આવ્યો છે. આ હુમલો છેલ્લા એક મહિનાથી ઈરાન પર હુમલો કરવાની અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની ચેતવણી બાદ થયો છે. અહેવાલો મુજબ, ઈરાને પણ વળતો પ્રહાર કર્યો છે.

સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, આ બંને દેશોની સરહદો એકબીજાથી ઘણી દૂર છે. તેમની વચ્ચેનું અંતર 2100 થી 2300 કિમી હોવાનું કહેવાય છે. આવી સ્થિતિમાં તેમની વચ્ચે જમીની જંગ થઈ શકે તેમ નથી. હવાઈ હુમલા વચ્ચે યુદ્ધનું સૌથી મોટું સાધન મિસાઈલો અને લડાકુ વિમાનો છે, જ્યારે અમેરિકાએ પર્સિયન ગલ્ફ અને અરેબિયન સીમાં પોતાના જંગી કાફલા (ફ્લીટ) પણ મોકલી દીધા છે.

ઈરાનની મિસાઈલ તાકાત અને મદદગાર દેશો

ઈરાનમાં ઈસ્લામિક ક્રાંતિ પછી ઈરાને ઉત્તર કોરિયા અને ચીનની મદદથી મિસાઈલો વિકસાવવાનું શરૂ કર્યું. જો કે, હવે આ બાબતમાં તે ઘણું આગળ વધી ગયું છે. ત્યાં સુધી કે, તે હવે રશિયા સહિત અનેક દેશોને પોતાની મિસાઈલો નિકાસ પણ કરે છે. રશિયા જ્યાં ઈરાનને ફાઈટર પ્લેન અને હેલિકોપ્ટર વગેરે પૂરા પાડે છે, ત્યાં ઈરાન તેને મિસાઈલો આપે છે. ઈરાન પાસે એવી ઘણી મિસાઈલો છે કે, જે અત્યંત ઘાતક છે.

આમાંની એક મિસાઈલ છે ‘સેજિલ’ છે, જે 17 હજાર કિમી પ્રતિ કલાકથી પણ વધુ ઝડપે ઉડે છે. આની મારક ક્ષમતા (રેન્જ) પણ 2500 કિમી સુધીની છે. આ સિવાય ઈરાનની ખેબર, શહાબ-3 અને ઈમાદ-1 મિસાઈલોની રેન્જ બે-બે હજાર કિમી સુધીની હોવાનું કહેવાય છે. જોકે, ઈરાને હવે આમાંથી ઘણી મિસાઈલોને અપગ્રેડ કરીને તેમની મારક ક્ષમતા વધારી દીધી છે.

હાઈપરસોનિક મિસાઈલોથી સજ્જ

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં શહાબ-3 અને શહાબ-4 મિસાઈલોની ખૂબ ચર્ચા થઈ છે. શહાબ-3 મિસાઈલ ઈરાનની તમામ આધુનિક મીડિયમ રેન્જની બેલેસ્ટિક મિસાઈલોનો આધાર છે. આમાં લિક્વિડ પ્રોપેલન્ટનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તે 1650 પાઉન્ડ સુધીના પેલોડ (વજન) સાથે ઊડી શકે છે, જ્યારે શહાબ-4 ની રેન્જ 1240 માઈલ હોવાનું કહેવાય છે અને તે 2200 પાઉન્ડ સુધીના પેલોડથી હુમલો કરી શકે છે.

એક રિપોર્ટ અનુસાર, શહાબ-3 મિસાઈલોના નવા વેરિઅન્ટ ગદર અને એમાદ છે. આ સિવાય ઈરાને હવે એક નવી મિસાઈલ ‘ફતહ-1’ નો ઉપયોગ શરૂ કર્યો છે. આને ‘હાઈપરસોનિક મિસાઈલ’ કહેવામાં આવે છે, જેની ઝડપ અવાજની ઝડપ કરતા 5 ગણી વધુ છે. બીજું કે, આની અંદાજિત ઝડપ 3800 થી 6100 કિમી પ્રતિ કલાક છે.

નિષ્ણાતોના મતે, ફતહ-1 મિસાઈલમાં એવા વોરહેડનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે જેનાથી તે કોઈપણ ડિફેન્સ સિસ્ટમથી પોતાનો બચાવ કરી શકે છે. ઈન્ટરનેશનલ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર સ્ટ્રેટેજિક સ્ટડીઝનો રિપોર્ટ જણાવે છે કે, ફતહ-1 નું વોરહેડ પોતે જ હવામાં દાવપેચ (maneuvering) કરવામાં સક્ષમ છે.

પરમાણુ વોરહેડ પણ છે

વર્ષ 2023માં અમેરિકી એરફોર્સના જનરલ કે. મેકેન્ઝી દ્વારા અમેરિકી કોંગ્રેસને જાણ કરવામાં આવી હતી કે, ઈરાન પાસે 3000 થી વધુ બેલેસ્ટિક મિસાઈલો છે. ઈરાન હજ કાસિમ મિસાઈલ, ફતહ-110, ફતહ-360 અને ઝોલ્ફઘર સિસ્ટમથી પણ સજ્જ છે. ફતહ મિસાઈલ 500 કિલો સુધીનો પેલોડ લઈ જવામાં સક્ષમ છે, જ્યારે ઝોલ્ફઘર 700 કિમી સુધી ભારે હથિયારો લઈ જવા માટે બનાવવામાં આવી છે. ઈરાન પાસે Kh-55 જેવી ક્રૂઝ મિસાઈલો પણ છે, જે 3,000 કિમીની રેન્જ સુધી પ્રહાર કરી શકે છે અને પરમાણુ વોરહેડ લઈ જવામાં પણ સક્ષમ છે.

ઈરાની મિસાઈલ કાફલામાં એડવાન્સ એન્ટી-શિપ મિસાઈલ ‘ખાલિદ ફરજ’ પણ છે. ઈરાન દ્વારા ઈઝરાયેલ પર કરવામાં આવેલા મિસાઈલ હુમલા બાદ બર્લિનની ઇન્ટરનેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર સ્ટ્રેટેજિક સ્ટડીઝના નિષ્ણાત ફાબિયન હિન્ઝે જણાવ્યું છે કે, ઈરાને કદાચ હજ કાસિમ, ખેબર શેકન અને ફતહ-1 થી હુમલો કર્યો હશે. આ ઉપરાંત, લિક્વિડ પ્રોપેલન્ટ મિસાઈલોમાં ઈમાદ, બદ્ર અને ખોર્રમશહરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોઈ શકે છે.

ઈઝરાયેલ પાસે શું છે?

ઈઝરાયેલની વાત કરીએ તો, તેની પાસે અમેરિકામાં ડિઝાઈન કરાયેલી ‘હાર્પૂન’ એન્ટી-શિપ ક્રૂઝ મિસાઈલ છે, જે વર્ષ 1977થી સેવામાં છે. તેના હવે અનેક વેરિઅન્ટ્સ સામે આવી ચૂક્યા છે. ઈઝરાયેલે લોંગ રેન્જ આર્ટિલરી (LORA) નામે ટૂંકા અંતરની મિસાઈલ વિકસાવી છે, જેની રેન્જ માત્ર 280 કિમી છે. આ ઉપરાંત ગેબ્રિયલ, જેરિકો-1, જેરિકો-2, જેરિકો-3 અને ડેલીલાહ જેવી મિસાઈલો પણ ઈઝરાયેલના કાફલામાં સામેલ છે. જોકે, ઈરાન પરના હુમલામાં જે ઈઝરાયેલી મિસાઈલ ‘પોપાઈ’નું નામ સૌથી વધુ ચર્ચાઈ રહ્યું છે.

મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ઈઝરાયેલી વાયુસેનાએ પોતાના F-16D લડાકુ વિમાનમાંથી આ મિસાઈલ લોન્ચ કરીને ઈરાની રડાર સિસ્ટમને ધ્વસ્ત કરી દીધી હતી. આ મિસાઈલ ઈઝરાયેલે પોતે જ વિકસાવી છે. તે એક શક્તિશાળી એર-ટુ-સરફેસ (હવામાંથી જમીન પર પ્રહાર કરતી) મિસાઈલ છે.

એન્ટી-મિસાઈલ સિસ્ટમ માટે જાણીતું છે ‘ઈઝરાયેલ’

આ તેની સચોટતા, લાંબી રેન્જ અને ભારે વોરહેડ લઈ જવાની ક્ષમતા માટે જાણીતી છે. આ મિસાઈલ 340-450 કિલો સુધીનું ઉચ્ચ વિસ્ફોટક (High Explosive) લઈ જઈ શકે છે. આનાથી કોઈપણ બંકર, શેલ્ટર્ડ હેંગર, એરબેઝ, કમાન્ડ સેન્ટર અને રડાર સિસ્ટમને ઉડાવી શકાય છે.

વધુમાં, ઈઝરાયેલ તેની મજબૂત એન્ટી-મિસાઈલ સિસ્ટમ માટે પણ જાણીતું છે. તેની આયર્ન ડોમ (Iron Dome) અને એરો (Arrow) મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ સમગ્ર વિશ્વમાં પ્રખ્યાત છે.