IMF Report: 2027માં ભારત જાપાન અને બ્રિટનને પાછળ છોડશે, $5 ટ્રિલિયનની અર્થવ્યવસ્થાનું લક્ષ્ય હવે 2029માં

ભારતનું અર્થતંત્ર ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે, પરંતુ ડોલર સામે રૂપિયાની નબળાઈને કારણે 5 ટ્રિલિયન ડોલરની અર્થવ્યવસ્થા બનવાનું લક્ષ્ય એક વર્ષ પાછળ ધકેલાઈ શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF)ના ઓક્ટોબરના વર્લ્ડ ઇકોનોમિક આઉટલુક (WEO)ના અહેવાલમાં આપવામાં આવેલા અંદાજ મુજબ, ભારત 2028ને બદલે 2029માં 5 ટ્રિલિયન ડોલરના GDPનો આંકડો પાર કરી શકે છે.

જોકે, આ દરમિયાન ભારતની વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિતિ વધુ મજબૂત બનવાની સંભાવના છે. અંદાજ મુજબ, 2027માં ભારત જાપાન અને બ્રિટનને પાછળ છોડીને વિશ્વનું ચોથું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બની શકે છે. બીજી તરફ, દેશની સ્થાનિક આર્થિક વૃદ્ધિ અંગે IMFનો આશાવાદ યથાવત છે અને નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિનો અંદાજ વધારીને 7 ટકા કરવામાં આવ્યો છે.

રૂપિયાની નબળાઈથી $5 ટ્રિલિયનનું લક્ષ્ય મોડું

ભારતની આર્થિક પ્રગતિનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે રૂપિયામાં થતી વૃદ્ધિ અને ડોલરમાં ગણાતી GDP વચ્ચેનો તફાવત મહત્ત્વનો છે. સ્થાનિક ચલણમાં દેશનું આર્થિક ઉત્પાદન વધે, તેમ છતાં રૂપિયો ડોલર સામે નબળો પડે તો ડોલરમાં ગણાતી GDPનું મૂલ્ય અપેક્ષા કરતાં ઓછું રહી શકે છે. IMFના અગાઉના એપ્રિલના અંદાજમાં ભારત 2028માં 5.1 ટ્રિલિયન ડોલરની અર્થવ્યવસ્થા બનશે તેવી સંભાવના દર્શાવવામાં આવી હતી. જોકે, ઓક્ટોબરના અંદાજમાં 2028ની GDP ઘટાડીને 4.996 ટ્રિલિયન ડોલર કરવામાં આવી છે. આથી 5 ટ્રિલિયન ડોલરની મર્યાદા પાર કરવાનું લક્ષ્ય હવે 2029માં હાંસલ થવાની શક્યતા છે.

2026થી 2029 સુધી ભારતની GDP કેટલી રહેશે?

IMFના અંદાજ પ્રમાણે ભારતની નોમિનલ GDPમાં આગામી વર્ષોમાં સતત વધારો થવાની સંભાવના છે. જોકે, ડોલર સામે રૂપિયાના વિનિમય દરને કારણે આ વૃદ્ધિનું ડોલરમાં દેખાતું મૂલ્ય બદલાઈ શકે છે.

IMFના અંદાજ મુજબ, 2027માં ભારતની GDP આશરે 4.52 ટ્રિલિયન ડોલર થઈ શકે છે. તેની સરખામણીમાં બ્રિટનની GDP 4.49 ટ્રિલિયન ડોલર અને જાપાનની GDP 4.47 ટ્રિલિયન ડોલર રહેવાનો અંદાજ છે. આ આંકડા સાચા સાબિત થાય તો ભારત અમેરિકા, ચીન અને જર્મની પછી વિશ્વનું ચોથું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બનશે. જોકે, ત્રણેય દેશોની GDP વચ્ચેનો તફાવત બહુ ઓછો હોવાથી વિનિમય દરમાં ફેરફાર અંતિમ રેન્કિંગને અસર કરી શકે છે.

અહેવાલ મુજબ, 2028માં ભારતની રૂપિયામાં ગણાતી નોમિનલ GDP ₹477.1 લાખ કરોડ થવાનો અંદાજ છે, જે એપ્રિલના ₹471.9 લાખ કરોડના અંદાજ કરતાં વધારે છે. તેમ છતાં, રૂપિયો નબળો પડવાથી આ રકમનું ડોલરમાં રૂપાંતર કરતી વખતે GDPનું મૂલ્ય ઘટે છે. અહેવાલમાં દર્શાવેલી ગણતરી પ્રમાણે, જો 2028માં ડોલર સામે રૂપિયાનો સરેરાશ વિનિમય દર ₹93.3 રહ્યો હોત, તો ભારતની GDP આશરે 5.11 ટ્રિલિયન ડોલર થઈ શકી હોત. સુધારેલા વિનિમય દરના અંદાજને કારણે આ આંકડો 4.996 ટ્રિલિયન ડોલર રહેવાની સંભાવના છે.

5 ટ્રિલિયન ડોલરની અર્થવ્યવસ્થા બનવામાં વિલંબ થવા છતાં, ભારતની લાંબા ગાળાની આર્થિક સંભાવનાઓ મજબૂત હોવાનું અનુમાન છે. IMFના અંદાજ મુજબ, 2030માં ભારતની GDP 6.13 ટ્રિલિયન ડોલર અને 2031માં 6.74 ટ્રિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે. આ અનુમાન સાકાર થાય તો 2031માં ભારત જર્મનીને પાછળ છોડીને વિશ્વનું ત્રીજું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બની શકે છે. જોકે, આ ભવિષ્યલક્ષી અંદાજ છે અને વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિતિ તથા વિનિમય દરમાં થતા ફેરફારો તેને અસર કરી શકે છે.

ભારત માટે સૌથી સકારાત્મક બાબત એ છે કે IMFએ નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિનો અંદાજ અગાઉના 6.4 ટકાથી વધારીને 7 ટકા કર્યો છે. મજબૂત સ્થાનિક માંગ અને સેવાક્ષેત્રની સાનુકૂળ કામગીરીને આ સુધારા પાછળનાં મુખ્ય કારણો ગણાવવામાં આવ્યાં છે. IMFએ નાણાકીય વર્ષ 2027-28 માટે પણ વૃદ્ધિદર 7 ટકા રહેવાનો અંદાજ આપ્યો છે.