કામની વાત: પ્રેશર કુકર કે તપેલી ! શેમા રાંધેલા ચોખા તમારા શરીર માટે છે ‘સ્લો પોઈઝન’ અને કયા છે અમૃત?

શું તમે પણ અજાણતામાં તમારા ભોજનમાંથી પોષણની ચોરી કરી રહ્યા છો? ચોખા રાંધવાની બે સૌથી સામાન્ય રીતો—પ્રેશર કુકર અને તપેલી જે તમારા સ્વાસ્થ્ય સાથે અજીબ રમત રમે છે. સત્ય જાણીને તમે ચોંકી જશો.

Image Credit source: AI

Sachin Agrawal | Updated on: Mar 12, 2026 | 6:51 PM

ભારતમાં બિહારથી લઈને બંગાળ અને ગુજરાત સુધી ચોખા વગરની થાળીની કલ્પના કરવી મુશ્કેલ છે. પરંતુ મોટાભાગના લોકો એ મુંઝવણમાં હોય છે કે ચોખા પ્રેશર કુકરમાં રાંધવા જોઈએ કે તપેલીમાં પાણી ઉકાળીને (ઓસામણ કાઢીને)? વિજ્ઞાન શું કહે છે અને તમારા શરીર માટે શું શ્રેષ્ઠ છે, ચાલો જાણીએ.

પ્રેશર કુકર: પોષણનો ખજાનો કે કેલરીનો બોમ્બ?

પ્રેશર કુકરમાં જ્યારે ચોખા રાંધવામાં આવે છે, ત્યારે પાણી તેની અંદર જ શોષાઈ જાય છે.

પોષણ (Nutrition): કુકરમાં રાંધેલા ચોખામાં વિટામિન B કોમ્પ્લેક્સ અને મિનરલ્સ જળવાઈ રહે છે કારણ કે પાણી બહાર ફેંકાતું નથી.
જોખમ: આમાં સ્ટાર્ચ (Starch) નું પ્રમાણ ઘણું વધારે હોય છે, જેનાથી કેલરી વધે છે. જો તમે વજન ઘટાડવા માંગતા હોવ કે ડાયાબિટીસ હોય, તો આ પદ્ધતિ તમારા બ્લડ સુગરને ઝડપથી વધારી શકે છે.

તપેલીમાં ઉકાળેલા ચોખા: હળવા પણ શું પોષણ વગરના?

જૂની પદ્ધતિ મુજબ જ્યારે ચોખાને તપેલીમાં ઉકાળીને તેનું ઓસામણ (વધારાનું પાણી) કાઢી નાખવામાં આવે છે, ત્યારે તેના ગુણધર્મો બદલાઈ જાય છે.

ફાયદો: આ પદ્ધતિમાં વધારાનો સ્ટાર્ચ અને આર્સેનિક જેવી અશુદ્ધિઓ નીકળી જાય છે. આ ચોખા પચવામાં ખૂબ જ હળવા હોય છે અને કેલરી પણ ઓછી હોય છે.
નુકસાન: પાણીની સાથે ઘણા મહત્વના વિટામિન્સ પણ વહી જાય છે, જેના કારણે પોષણનું સ્તર કુકરની સરખામણીએ ઘટી જાય છે.

તમારા માટે શું શ્રેષ્ઠ છે?

તમારી પસંદગી તમારી હેલ્થ કન્ડિશન પર નિર્ભર હોવી જોઈએ:

વજન વધારવા માટે: જો તમે દુબળા છો અને પૂરેપૂરું પોષણ મેળવવા માંગો છો, તો પ્રેશર કુકર શ્રેષ્ઠ છે.
ડાયાબિટીસ અને વેઈટ લોસ માટે: જો તમે સુગર કંટ્રોલ કરવા માંગો છો અથવા પેટની ચરબી ઘટાડવી છે, તો તપેલીમાં ઉકાળીને ઓસામણ કાઢી નાખેલા ચોખા ખાવા જોઈએ.
એક્સપર્ટ ટિપ: ચોખા રાંધતા પહેલા તેને 20-30 મિનિટ પલાળી રાખવાથી તે જલ્દી ચઢે છે અને પાચનમાં સરળ રહે છે.