Heart Attack Symptoms : હૃદય પર ખરાબ ઓરલ હેલ્થની શું અસર થાય, જીભ અને હૃદય વચ્ચે શું છે સંબંધ? જાણો

ડૉક્ટરો જીભની તપાસ કરીને શરીરની અંદર રહેલી અનેક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓના સંકેતો જાણી શકે છે. પરંતુ શું જીભનો હૃદય સાથે પણ કોઈ સંબંધ છે? ખરાબ Oral health હૃદયને કેટલું નુકસાન પહોંચાડી શકે છે? જાણો નિષ્ણાત પાસેથી.

હૃદય સંબંધિત બીમારીઓ હવે માત્ર વૃદ્ધાવસ્થાની સમસ્યા રહી નથી. યુવાનો પણ હૃદયની સમસ્યાઓનો ભોગ બની રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલા દરેક પાસા પર ધ્યાન આપવું ખૂબ જ જરૂરી છે. ખરાબ Oral health માત્ર દાંત અને પેઢાંને જ નુકસાન પહોંચાડતું નથી, પરંતુ હૃદય માટે પણ ગંભીર જોખમ ઊભું કરી શકે છે. મોઢામાં રહેલા બેક્ટેરિયા લોહીના પ્રવાહ દ્વારા હૃદય સુધી પહોંચી શકે છે. આ લેખમાં જાણીએ કે જીભ અને હૃદય વચ્ચે શું સંબંધ છે અને મૌખિક ચેપ હૃદય માટે કેટલો જોખમી બની શકે છે.

વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન (WHO) અનુસાર, કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર ડિસીઝ (CVD) વિશ્વભરમાં મૃત્યુનાં મુખ્ય કારણોમાંનું એક છે. વર્ષ 2025માં પ્રકાશિત થયેલા એક લેખ અનુસાર, વર્ષ 2022માં હૃદય સંબંધિત રોગોને કારણે વિશ્વભરમાં અંદાજે 1.98 કરોડ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. આ આંકડો વિશ્વભરમાં થયેલાં કુલ મૃત્યુના લગભગ 32 ટકા જેટલો હતો. આમાંથી આશરે 85 ટકા મૃત્યુ હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોકને કારણે થયાં હતાં. ચાલો જાણીએ કે Oral healthની હૃદય પર કેવી અસર થઈ શકે છે.

જીભ અને હૃદય વચ્ચે શું સંબંધ છે?

હાર્ટ એટેકનાં લક્ષણો દેખાય ત્યારે કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં જીભની નીચે દવા મૂકવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જોકે, આનો અર્થ એ નથી કે જીભની ચેતાઓનો હૃદય સાથે સીધો સંબંધ છે.

હકીકતમાં, જીભ અને ગળાના કેટલાક સ્નાયુઓ તથા ચેતાઓ શરીરની વિવિધ ક્રિયાઓમાં ભૂમિકા ભજવે છે. વેગસ નર્વ મગજમાંથી નીકળીને ગરદન થઈ છાતી અને પેટ સુધી પહોંચે છે. આ ચેતા હૃદયના ધબકારા અને પાચનતંત્ર સહિતની અનેક શારીરિક ક્રિયાઓને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.જોકે, મોઢામાંથી હૃદય સુધી ચેપ પહોંચવાનું મુખ્ય જોખમ બેક્ટેરિયા સાથે સંકળાયેલું છે. મોઢામાં રહેલા કેટલાક બેક્ટેરિયા લોહીના પ્રવાહમાં પ્રવેશીને હૃદયના આંતરિક અસ્તર અથવા હૃદયના વાલ્વમાં ચેપનું કારણ બની શકે છે.

નબળું Oral health હૃદયને કેવી રીતે અસર કરે છે?

નવજીવન હોસ્પિટલના ડિરેક્ટર ડૉ. પ્રવીણ કુમારના જણાવ્યા અનુસાર, Oral health જાળવવું ખૂબ જ જરૂરી છે. જો મોઢામાં ચેપ હોય, તો તેના કેટલાક બેક્ટેરિયા લોહીના પ્રવાહ દ્વારા હૃદય સુધી પહોંચી શકે છે અને હૃદયના વાલ્વને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. તેથી દાંત, પેઢાં અને જીભની સ્વચ્છતા જાળવવી જરૂરી છે.

Oral healthની હૃદય પર કેવી અસર થાય છે?

હેલ્થલાઇનમાં પ્રકાશિત એક લેખ અનુસાર, વર્ષ 2022ના એક અભ્યાસમાં જીભ પર રહેલા સૂક્ષ્મજીવો અને હૃદયના સ્વાસ્થ્ય વચ્ચેના સંબંધનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો.

અન્ય એક અભ્યાસમાં કન્જેસ્ટિવ હાર્ટ ફેલ્યોર (CHF) ધરાવતા લોકોની જીભ પર રહેલા સૂક્ષ્મજીવોની તુલના આ સ્થિતિ ન ધરાવતા લોકોની જીભ પર રહેલા સૂક્ષ્મજીવો સાથે કરવામાં આવી હતી. સંશોધકોને જાણવા મળ્યું કે હાર્ટ ફેલ્યોર ધરાવતા લોકોની જીભ પર રહેલા સૂક્ષ્મજીવો સ્વસ્થ લોકોની જીભ પર રહેલા સૂક્ષ્મજીવોથી અલગ હતા.

જોકે, આવા અભ્યાસો Oral health અને હૃદયની સ્થિતિ વચ્ચેના સંભવિત સંબંધો દર્શાવે છે. તેનાથી માત્ર જીભ પરના સૂક્ષ્મજીવોના આધારે હૃદયરોગનું નિદાન કરી શકાય છે એવું સાબિત થતું નથી.

Oral healthની કાળજી કેવી રીતે રાખવી?

• દાંત, પેઢાં અને જીભને સ્વસ્થ રાખવા માટે નીચેની બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.
• દિવસમાં બે વાર બ્રશ કરો: દર વખતે લગભગ બે મિનિટ સુધી ફ્લોરાઇડયુક્ત ટૂથપેસ્ટથી દાંત સાફ કરો.
• જીભની સફાઈ કરો: જીભ પર જમા થતા બેક્ટેરિયા અને ગંદકી દૂર કરવા માટે જીભને હળવેથી સાફ કરો.
• દરરોજ ફ્લોસ કરો: બ્રશથી દાંતની વચ્ચે ફસાયેલા ખોરાકના કણો સંપૂર્ણપણે દૂર થતા નથી. તેથી દાંતની વચ્ચેની સફાઈ માટે ફ્લોસનો ઉપયોગ કરો.
• માઉથવોશનો ઉપયોગ કરો: જરૂરિયાત મુજબ ડેન્ટિસ્ટની સલાહથી યોગ્ય માઉથવોશનો ઉપયોગ કરી શકો છો.
• ટૂથબ્રશ સમયસર બદલો: સામાન્ય રીતે દર ત્રણથી ચાર મહિને અથવા બ્રશના રેસા ઘસાઈ જાય ત્યારે તેને બદલો.
• નિયમિત ડેન્ટલ ચેકઅપ કરાવો: દાંત અને પેઢાંની સ્થિતિ તપાસાવવા માટે ડેન્ટિસ્ટની સલાહ મુજબ નિયમિત મુલાકાત લો.

જો તમને શ્વાસમાં દુર્ગંધ આવવી, દાંત પર તકતી જમા થવી, દાંતમાં સડો, પેઢાંમાં દુખાવો કે સોજો અથવા દાંતમાં દુખાવા જેવી સમસ્યાઓ થાય, તો નિષ્ણાતની સલાહ લો. જો પેઢાંમાંથી વારંવાર લોહી નીકળતું હોય અથવા મોઢામાં થયેલા ચાંદા, ફોલ્લા કે અન્ય ઘા બે અઠવાડિયામાં મટતા ન હોય, તો ડૉક્ટર અથવા ડેન્ટિસ્ટનો સંપર્ક કરવો જરૂરી છે.

નોંધ: Oral healthની યોગ્ય કાળજી માત્ર દાંત અને પેઢાંને જ સ્વસ્થ રાખતી નથી, પરંતુ શરીરના એકંદર સ્વાસ્થ્ય માટે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. હૃદયને સ્વસ્થ રાખવા માટે સંતુલિત આહાર, નિયમિત કસરત અને સમયાંતરે તબીબી તપાસની સાથે મોઢાની સ્વચ્છતા જાળવવી પણ જરૂરી છે.

શું તરસ લાગે ત્યારે જ પાણી પીવું જોઈએ ? જાણો પાણી પીવાની સાચી રીત