પ્રદૂષણ માત્ર ફેફસાં જ નહીં, હાડકાંને પણ કરે છે ખોખલા અને વધારે છે ડાયાબિટીસનું જોખમ

પ્રદૂષિત હવામાં શ્વાસ લેવાથી માત્ર શ્વાસ સંબંધિત રોગો જ નથી થતા, પરંતુ અનેક ગંભીર બીમારીઓ શરીરને ઘેરી શકે છે. એક નવા અભ્યાસ અનુસાર, જો કોઈ વ્યક્તિ લાંબા સમય સુધી પ્રદૂષિત હવામાં રહે તો તેને ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસ થવાની શક્યતા નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે.

દક્ષિણ કોરિયામાં થયેલા એક સંશોધનમાં આ પાછળનું વૈજ્ઞાનિક કારણ પણ સામે આવ્યું છે. ઉંદરો પર કરવામાં આવેલા પ્રયોગમાં જોવા મળ્યું કે પ્રદૂષિત હવા અને ડાયાબિટીસે સાથે મળીને બોન મેરોના સ્ટેમ સેલ્સને નબળા પાડી દીધા. બોન મેરો શરીરનો એ મહત્વનો ભાગ છે, જે લોહી બનાવવાનું અને શરીરના આંતરિક સમારકામનું કાર્ય કરે છે.

ભારતમાં પ્રદૂષણ અને ડાયાબિટીસ બંને મોટો પડકાર

આ સંશોધન ભારત માટે અત્યંત ચિંતાજનક છે, કારણ કે ભારતમાં ડાયાબિટીસ અને વાયુ પ્રદૂષણ બંને વિકરાળ સમસ્યા છે. દેશમાં પહેલેથી જ 10 કરોડથી વધુ લોકો ડાયાબિટીસથી પીડિત છે. શિયાળાની શરૂઆત સાથે જ ઉત્તર ભારતના શહેરોમાં ઝીણા રજકણો ધરાવતો સ્મોગ જામવા લાગ્યો છે.

ભારતના નેતૃત્વમાં થયેલા આ વ્યાપક અભ્યાસમાં વિશ્વભરના 20 કરોડથી વધુ લોકો પર થયેલા 13 જૂના મોટા સંશોધનોનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે. 27 ઑક્ટોબરના રોજ ‘જર્નલ ઓફ વેસ્ક્યુલર ડિસીઝ’માં આ અમ્બ્રેલા રિવ્યુ પ્રકાશિત થયો છે, જે એક મજબૂત તારણ રજૂ કરે છે.

હાડકાંને પણ નબળા પાડે છે પ્રદૂષણ

દક્ષિણ કોરિયાની જિઓનબુક નેશનલ યુનિવર્સિટી દ્વારા ‘જર્નલ ઓફ હેઝાર્ડસ મટિરિયલ્સ’માં પ્રકાશિત એક અલગ અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું કે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ પર પ્રદૂષણની અસર કેમ વધુ થાય છે. સંશોધકોએ સ્વસ્થ અને ડાયાબિટીસવાળા ઉંદરોને કૃત્રિમ PM2.5 ના સંપર્કમાં રાખ્યા હતા. ડાયાબિટીસથી પીડિત ઉંદરોમાં પ્રદૂષણને કારણે બોન મેરો સ્ટેમ સેલ્સ ઝડપથી નબળા પડવા લાગ્યા અને યોગ્ય રીતે કામ કરી શક્યા નહીં. આ સેલ્સ રક્ત નિર્માણ અને હાડકાંના સમારકામ માટે અનિવાર્ય છે. આ નુકસાન પાછળ ફેફસાંમાં ઉદ્ભવતો સોજો મુખ્ય કારણ હતો.

જેટલા વધુ ઝીણા રજકણો, તેટલું વધુ ડાયાબિટીસનું જોખમ

હવામાં રહેલા અતિ સૂક્ષ્મ અને ખતરનાક PM2.5 રજકણોનું પ્રમાણ જેટલું વધે છે, તેટલું જ ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસનું જોખમ પણ વધે છે. દહેરાદૂન, મેરઠ અને દિલ્હીની સંસ્થાઓના તબીબી નિષ્ણાતો દ્વારા આ સંશોધન હાથ ધરાયું હતું.

પ્રદૂષણને કારણે ડાયાબિટીસ વધવાનું જોખમ એશિયા અને પશ્ચિમી દેશો બંનેમાં એકસમાન જોવા મળ્યું છે. હવામાં PM2.5 ની માત્રામાં માત્ર 10 યુનિટનો વધારો થતાં જ ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસનું જોખમ 10% થી 16% સુધી વધી જાય છે. આ ઝેરી પ્રદૂષણના કારણે લોકોનું ફાસ્ટિંગ બ્લડ સુગર વધે છે અને ડાયાબિટીસ સંબંધિત મૃત્યુના આંકડામાં પણ વધારો જોવા મળે છે.

Disclaimer:

આ સમાચાર સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. વધુ માહિતી માટે તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લો.

શું લેબમાં બનેલું સોનું વાસ્તવિક ગોલ્ડ જેટલું શુદ્ધ હોય છે? સમજો સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા