ભારતની અર્થવ્યવસ્થાએ 2025-26 નાણાકીય વર્ષ (FY26) માં મજબૂત પ્રદર્શન કર્યું. શુક્રવારે, આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલયે ચોથા ક્વાર્ટર અને સંપૂર્ણ નાણાકીય વર્ષ 2026 માટે GDP આંકડા જાહેર કર્યા. સરકારી ડેટા દર્શાવે છે કે દેશનો GDP (કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન) 7.7 ટકા વધ્યો છે, જે અગાઉના નાણાકીય વર્ષ (2024-25) માં 7.1 ટકા હતો.

GDP અંગે તાજેતરના આંકડા થોડી રાહત આપે છે, પંરતુ નિષ્ણાતો માને છે કે વૈશ્વિક અને સ્થાનિક પડકારોને જોતાં આ ગતિ ટકાવી રાખવી થોડી મુશ્કેલ રહેશે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવ, ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ, ફુગાવો અને હવામાન સંબંધિત અનિશ્ચિતતાઓ ભારતીય અર્થતંત્ર પર દબાણ લાવી શકે છે.

ચોથા ક્વાર્ટરમાં અપેક્ષા કરતાં વધુ સારું પ્રદર્શન

જાન્યુઆરીથી માર્ચ 2026 સુધીના નાણાકીય વર્ષ 2025-2026 ના ચોથા ક્વાર્ટર (Q4) દરમિયાન ભારતીય અર્થતંત્ર 7.8 ટકાના દરે વૃદ્ધિ પામ્યું. આ આંકડો અર્થશાસ્ત્રીઓના અંદાજોને વટાવી ગયો છે. બ્લૂમબર્ગ સર્વેમાં 7.3 ટકા વૃદ્ધિનો અંદાજ હતો. જોકે પાછલા ક્વાર્ટર (Q3) માં વૃદ્ધિ દર 8 ટકા હતો, ચોથા ક્વાર્ટરમાં પ્રદર્શન હજુ પણ મજબૂત માનવામાં આવે છે.

GDP બેઝ યર કેમ બદલાયું

ભારત હવે નવી GDP શ્રેણીના આધારે આર્થિક ડેટા જાહેર કરી રહ્યું છે, જેમાં 2022-23 ને નવા બેઝ યર તરીકે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે. સરકાર જણાવે છે કે, આ પરિવર્તન COVID-19 રોગચાળા પછી વપરાશ પેટર્નમાં ફેરફાર, ડિજિટલ અર્થતંત્રના ઝડપી વિસ્તરણ અને નવા આર્થિક સ્ત્રોતોના વધુ સારા સંકલનને અનુરૂપ થવા માટે લાગુ કરવામાં આવ્યું હતું.

કયા ક્ષેત્રોએ અર્થતંત્રને સૌથી વધુ પ્રોત્સાહન આપ્યું?

નિષ્ણાતોના મતે, 2025-26 નાણાકીય વર્ષ (FY26) માં ભારતનો આર્થિક વિકાસ મુખ્યત્વે ઉત્પાદન અને સેવા ક્ષેત્રો દ્વારા પ્રેરિત હતો. આ ક્ષેત્રોના મજબૂત પ્રદર્શને આર્થિક પ્રવૃત્તિને વેગ આપ્યો અને ઉચ્ચ વિકાસ દર ટકાવી રાખવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી. EY ઇન્ડિયાના મુખ્ય નીતિ સલાહકાર ડી.કે. શ્રીવાસ્તવે મજબૂત વૃદ્ધિના આંકડા નોંધ્યા છે. ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં 10.7%, વેપાર, પરિવહન અને સંલગ્ન સેવાઓમાં 11%, અને નાણાકીય સેવાઓ અને રિયલ એસ્ટેટમાં 10.4%. આ ક્ષેત્રોમાં વધતી પ્રવૃત્તિથી રોજગાર, આવક અને વ્યવસાયિક કામગીરીમાં વધારો થયો, જેનાથી એકંદર અર્થતંત્ર મજબૂત બન્યું.

વપરાશ અને રોકાણે પણ વૃદ્ધિ એન્જિનને વેગ આપ્યો

ભારતના મજબૂત આર્થિક વિકાસમાં સ્થાનિક માંગે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી. નાણાકીય વર્ષ 26 માં ખાનગી વપરાશમાં 7.7% નો વધારો થયો, જે ગ્રાહક ખર્ચમાં વધારો અને સતત બજાર માંગ દર્શાવે છે. દરમિયાન, રોકાણમાં 8.2% નો વધારો થયો, જે સંકેત આપે છે કે કંપનીઓ સક્રિયપણે ઉત્પાદન ક્ષમતાનો વિસ્તાર કરી રહી છે અને નવા પ્રોજેક્ટ્સમાં રોકાણ કરી રહી છે. મજબૂત વપરાશ અને રોકાણ કોઈપણ અર્થતંત્રના સ્વાસ્થ્ય માટે સકારાત્મક સૂચક માનવામાં આવે છે. જોકે આયાત નિકાસ કરતાં વધુ રહી, પરંતુ પાછલા સમયગાળાની તુલનામાં બંને વચ્ચેનો તફાવત ઘટ્યો.

હવે આગળ મોટા પડકારો છે

મજબૂત વૃદ્ધિ દર હોવા છતાં, ભારતીય અર્થતંત્ર અનેક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. મુખ્ય ચિંતા પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવથી ઉદ્ભવી છે. ઈરાનને લગતી કટોકટી અને અમેરિકા સાથે વધતા તણાવ વૈશ્વિક વેપાર અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવને અસર કરી શકે છે. ભારત તેની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે ક્રૂડ ઓઇલની આયાત પર ભારે આધાર રાખે છે, તેથી તેલના ભાવમાં લાંબા સમય સુધી વધારો ફુગાવા, વેપાર ખાધ અને આર્થિક વિકાસ પર દબાણ લાવી શકે છે. વધુમાં, ફુગાવાનું જોખમ, નબળા ચોમાસાની શક્યતા, વૈશ્વિક વેપારમાં અનિશ્ચિતતા અને વિશ્વભરમાં નાણાકીય પરિસ્થિતિઓ કડક થવા જેવા પરિબળો નજીકના ભવિષ્યમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિની ગતિને અસર કરી શકે છે.

કોણ છે નીલકંઠ મિશ્રા ? જેમને વર્લ્ડ બેન્કમાં મળી મોટી જવાબદારી.. જાણો, IIT ટોપરથી લઈ PM ના સલાહકાર બનવા સુધીની સફર