ભારતના 100 વર્ષ જૂના રેલવે સ્ટેશન, ગુજરાતના કયાં અને કેટલા ?
ભારતમાં, રેલવે સિસ્ટમ ફક્ત પરિવહનનું એક માધ્યમ નથી, તે ઇતિહાસનો જીવંત દાખલો છે. દેશના ગૌરવશાળી ગતિશીલ ઇતિહાસ પણ છે. દેશના ઘણા રેલવે સ્ટેશનોએ બ્રિટિશ વસાહતી યુગથી આજના આધુનિક ભારત સુધીની સમગ્ર સફર જોઈ છે. આ સ્ટેશનોની ઇમારતો, પ્લેટફોર્મ અને સ્થાપત્ય, ભૂતકાળના ભવ્ય યુગની યાદોને તાજી કરે છે. 100 વર્ષથી વધુ જૂના હોવા છતાં, હજુ પણ કેટલાય રેલવે સ્ટેશનો અમર્યાદિત ગૌરવ સાથે મુસાફરોથી અને રેલવેની આવનજાવનથી ધમધમે છે.
મુંબઈનું છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ ટર્મિનસ 1853માં બંધાયેલું છે. આ સ્ટેશન ભારતના રેલવે વારસાનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. આ સ્ટેશન પરથી જ દેશની પહેલી પેસેન્જર ટ્રેન દોડી હતી. આ સ્ટેશન આજે પણ મુંબઈનું એક ઓળખનું પ્રતીક બનેલ છે.
જૂના દિલ્હીનું રેલવે સ્ટેશન, 1864માં પૂર્ણ થયેલું, આ સ્ટેશન દિલ્હીના ઇતિહાસમાં એક મહત્વપૂર્ણ પ્રકરણ છે. લાલ કિલ્લાની નજીક સ્થિત, તે જૂની દિલ્હીના સાંસ્કૃતિક વારસાને ભારતીય રેલવેના ઇતિહાસ સાથે જોડતા પુલ તરીકે કામ કરે છે.
આગ્રા ફોર્ટ રેલવે સ્ટેશન 1873માં બનેલ, આ સ્ટેશન મુઘલ યુગના શહેર આગ્રાની ઐતિહાસિક ઓળખ સાથે અસ્પષ્ટ રીતે જોડાયેલું છે. તાજમહેલની મુલાકાત લેતા પ્રવાસીઓ માટે, આ સ્ટેશન લાંબા સમયથી આગ્રા શહેરના મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર તરીકે જાણીતુ છે.
કોલકાતાનુ હાવડા જંકશન 1854માં સ્થપાયેલ. હાવડા સ્ટેશન દેશના સૌથી વ્યસ્ત રેલવે સ્ટેશનોમાં સ્થાન ધરાવે છે. હુગલી નદીના કિનારે, પૂર્વ ભારતની જીવનરેખા માનવામાં આવે છે. દરરોજ લાખો મુસાફરોની અવરજવરનું સાક્ષી છે આ રેલવે સ્ટેશન.
ચેન્નાઈનું રાયપુરમ રેલવે સ્ટેશન, 1856માં સ્થપાયેલ છે. રાયપુરમ સ્ટેશન દક્ષિણ ભારતના સૌથી જૂના રેલવે સ્ટેશનોમાં ગણાય છે. તેની બ્રિટિશ યુગની ડિઝાઇન આજે પણ તેની વ્યાખ્યાયિત લાક્ષણિકતા છે, જે ઇતિહાસના શોખીનો માટે એક ખાસ આકર્ષણ તરીકે સેવા આપે છે.
ચેન્નાઈનું સેન્ટ્રલ રેલવે સ્ટેશન 1873માં બંધાયેલું, આ સ્ટેશન દક્ષિણ ભારતમાં એક પ્રતિષ્ઠિત રેલવે હબ તરીકે ઊભું છે. તેની લાલ ઈંટની સ્થાપત્ય અને પ્રતિષ્ઠિત ઘડિયાળ ટાવર પ્રવાસીઓને ભૂતકાળના યુગની ઝલક આપે છે.
અલાહાબાદ જંકશન (પ્રયાગરાજ) 1859માં બંધાયેલું, આ સ્ટેશન લાંબા સમયથી ઉત્તર ભારતના મુખ્ય રેલવે કેન્દ્રોમાંનું એક રહ્યું છે. 'કુંભ શહેર' (કુંભ નગરી) ના પ્રવેશદ્વાર તરીકે સેવા આપતા, તે દાયકાઓથી યાત્રાળુઓ અને પ્રવાસીઓની અવરજવર માટે એક મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર રહ્યું છે.
કાનપુર સેન્ટ્રલ રેલવે સ્ટેશન ઔદ્યોગિક શહેર કાનપુરમાં સ્થિત, આ સ્ટેશન 1859 ની આસપાસ વિકસાવવામાં આવ્યું હતું. બ્રિટિશ યુગ દરમિયાન, તે વેપાર અને લશ્કરી પરિવહન બંને માટે ખૂબ જ વ્યૂહાત્મક મહત્વનું સ્થળ માનવામાં આવતું હતું.
ઝાંસી જંક્શન રેલવે સ્ટેશન 1881 માં સ્થાપિત, ઝાંસી જંક્શન ઉત્તર ભારતના મહત્વપૂર્ણ રેલવે જંક્શનમાં સ્થાન ધરાવે છે. રાણી લક્ષ્મીબાઈ શહેરની સેવા કરતા, આ સ્ટેશન ઇતિહાસ અને આધુનિક રેલવે નેટવર્કના સુમેળભર્યા મિશ્રણને સુંદર રીતે સમાવે છે.
ગુજરાતના વડોદરાનું રેલવે સ્ટેશન વડોદરા જંક્શન 1861 માં ગાયકવાડના સમયે બંધાયેલું, વડોદરા સ્ટેશન પશ્ચિમ ભારતનું એક ઐતિહાસિક રેલવે હબ છે. સમય જતાં આધુનિક સુવિધાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. પરંતુ તેની ઐતિહાસિક ઓળખ આજે પણ નોંધપાત્ર રીતે અકબંધ રહેવા પામી છે.
