Heat Wave : ગરમીનો પારો વધશે ! 2060 સુધીમાં દેશનો મોટો હિસ્સો હીટવેવના ‘ડેન્જર ઝોન’માં હશે – IMD રિપોર્ટ
IMD એ તેના અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે ઉષ્ણકટિબંધીય ચક્રવાતને બાદ કરતાં અન્ય કુદરતી જોખમો કરતાં ભારતમાં હીટવેવ્સથી વધુ મૃત્યુ થાય છે. IMD એ હીટ વેવ ક્લાઇમેટોલોજી અને ઘટનાને સમજવા માટે 1961-2020 સુધીના ડેટાનો ઉપયોગ કર્યો છે.
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી દેશના ઘણા ભાગોમાં તીવ્ર ગરમી અને હીટવેવની અસર જોવા મળી રહી છે. જો કે વાદળછાયા વાતાવરણના કારણે હાલ ગરમીમાં થોડી રાહત લાગી રહી છે. આ દરમિયાન, હવામાન વિભાગ (IMD) એ મંગળવારે એક નવો રિપોર્ટ જાહેર કર્યો છે. આ હિસાબે ભારતના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં 2060 સુધીમાં હીટવેવની અવધિ 12 થી 18 દિવસ સુધી વધી જશે.
IMD એ તેના અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે, ઉષ્ણકટિબંધીય ચક્રવાતને બાદ કરતાં અન્ય કુદરતી જોખમો કરતાં ભારતમાં હીટવેવ્સથી વધુ મૃત્યુ થાય છે. IMD એ હીટ વેવ ક્લાઇમેટોલોજી અને ઘટનાને સમજવા માટે 1961-2020 સુધીના ડેટાનો ઉપયોગ કર્યો છે. IMD દ્વારા હીટવેવ જાહેર કરવામાં આવે છે જ્યારે મહત્તમ તાપમાન 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ અને સામાન્ય કરતાં 4.5 ડિગ્રી વધારે હોય છે. જ્યારે મહત્તમ તાપમાન 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ હોય અને સામાન્ય કરતાં 6.5 ડિગ્રી વધારે હોય ત્યારે તીવ્ર ગરમીનું મોજું જાહેર કરવામાં આવે છે.
હીટવેવ ક્લાઇમેટોલોજી શું છે?
IMD એ તેના અહેવાલમાં ઉષ્ણકટિબંધીય ચક્રવાતોના અપવાદ સિવાય અન્ય જોખમો કરતાં વધુ હીટવેવનો દાવો કર્યો છે. તેણે હીટવેવ ક્લાઇમેટોલોજી જાણવા માટે વર્ષ 1961 થી 2020 સુધીના ડેટાનો ઉપયોગ કર્યો છે.
હીટવેવ એલર્ટ ક્યારે જારી કરવામાં આવે છે?
વાસ્તવમાં, જ્યારે મહત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતા 4.5 ડિગ્રી અને 40 ડિગ્રીથી વધુ હોય ત્યારે IMD હીટવેવ એલર્ટ જારી કરે છે. તે જ સમયે, જ્યારે તાપમાન સામાન્ય કરતા 6.5 ડિગ્રી અને 40 ડિગ્રીથી વધુ હોય ત્યારે તીવ્ર ગરમીની ચેતવણી જારી કરવામાં આવે છે. તમને જણાવી દઈએ કે સામાન્ય રીતે હીટવેવ મધ્ય અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં (હીટવેવ ઝોન) અને આંધ્ર પ્રદેશ અને ઓરિસ્સાના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં માર્ચથી જૂન દરમિયાન થાય છે.
30 વર્ષમાં ત્રણ દિવસ હીટવેવ વધ્યું
દેશના ઉત્તરીય પ્રદેશ, દરિયાકાંઠાના આંધ્રપ્રદેશ અને ઓરિસ્સામાં સરેરાશ બે કરતાં વધુ હીટવેવ નોંધાય છે. સાથે જ કેટલાક વિસ્તારોમાં હીટવેવ ચારથી વધુ બની જાય છે. એક વર્ષમાં સરેરાશ બે થી ત્રણ હીટવેવ જોવા મળે છે. છેલ્લા 30 વર્ષમાં હીટવેવની અવધિમાં ત્રણ દિવસનો વધારો થયો છે.
ઘણા વિસ્તારોમાં 18 દિવસ સુધી હીટવેવ વધશે
રિપોર્ટ અનુસાર, ભવિષ્યમાં દર વર્ષે હીટવેવનો સમય બે દિવસ વધશે. મતલબ કે 2060 સુધીમાં હીટવેવની અવધિમાં 12 થી 18 દિવસનો વધારો થશે. સૌથી લાંબી ગરમીની લહેર મધ્ય અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારત અને આંધ્ર પ્રદેશના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં 10 દિવસથી વધુ ચાલે છે. તે જ સમયે, ભારતના ઉત્તર-પશ્ચિમમાં સૌથી લાંબો સમય 15 દિવસથી વધુ રહ્યો છે. અહેવાલમાં જાણવા મળ્યું છે કે સૌથી લાંબી તીવ્ર ગરમીનું મોજું સામાન્ય રીતે મધ્ય અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં પાંચ દિવસ સુધી ચાલે છે. રિપોર્ટ અનુસાર 21મી સદીના અંત સુધીમાં હાલના વાતાવરણ કરતા ગરમી 30 ગણી વધી જશે.
