શું પેટ્રોલના મોંઘા ભાવથી મળશે ‘રાહત’ ? સરકાર લાવી રહી છે ‘સસ્તું ઇકો-ફ્રેન્ડલી ઇંધણ’

ભારતમાં ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોના યુગની શરૂઆત ટૂંક સમયમાં થઈ શકે છે. કેન્દ્ર સરકાર E100 ફ્યુઅલની છૂટક કિંમત નક્કી કરવાની અંતિમ તૈયારીઓમાં વ્યસ્ત છે. એવું માનવામાં આવી રહ્યું છે કે, E100 ફ્યુઅલને સામાન્ય પેટ્રોલની સરખામણીમાં 15 થી 20 ટકા સુધી સસ્તું રાખવામાં આવી શકે છે.

આ નિર્ણય એવા સમયે સામે આવ્યો છે, જ્યારે દેશની સૌથી મોટી કાર ઉત્પાદક કંપની Maruti Suzuki અને અગ્રણી ટુ-વ્હીલર કંપની Hero MotoCorp પોતાના ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોને બજારમાં ઉતારવાની તૈયારી કરી રહી છે.

કેટલી હોઈ શકે છે ‘કિંમત’

મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, E100 ફ્યુઅલની કિંમત 82 થી 87 રૂપિયા પ્રતિ લીટરની વચ્ચે નક્કી કરવામાં આવી શકે છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય ઇથેનોલ આધારિત બળતણને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને આયાતી ક્રૂડ ઓઇલ પર દેશની નિર્ભરતાને ઓછી કરવાનો છે.

શું હોય છે ‘E100 ફ્યુઅલ’?

E100 એ હાઈ-ઇથેનોલ ફ્યુઅલ છે, જેમાં લગભગ 100 ટકા ઇથેનોલ હોય છે. આનો ઉપયોગ માત્ર એવા જ વાહનોમાં કરી શકાય છે, જે ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ ટેક્નોલોજીથી સજ્જ હોય. આવા વાહનો પેટ્રોલ, ઇથેનોલ અથવા બંનેના મિશ્રણ પર ચાલી શકે છે.

તાજેતરમાં જ રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ અને હાઈવે મંત્રાલયે વાહનના નિયમોમાં સુધારો કરીને E85 અને E100 જેવા હાઈ-કોન્સન્ટ્રેશન ઇથેનોલ ફ્યુઅલને કાનૂની માન્યતા આપી છે. આ પછી વાહન કંપનીઓ માટે ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ મોડલ લોન્ચ કરવાનો રસ્તો સાફ થઈ ગયો છે.

બ્રાઝિલથી શું છે તફાવત?

ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ ટેક્નોલોજીની બાબતમાં બ્રાઝિલ વિશ્વનું સૌથી મોટું અને સૌથી પરિપક્વ બજાર માનવામાં આવે છે. ત્યાં ઇથેનોલની કિંમત પેટ્રોલની સરખામણીમાં ઘણી ઓછી છે, જેનાથી વાહન ચાલકોને સ્પષ્ટ આર્થિક લાભ મળે છે.

બ્રાઝિલમાં ઇથેનોલ અને પેટ્રોલની કિંમતનો ગુણોત્તર (રેશિયો) લગભગ 64.5 ટકા છે, જ્યારે ભારતમાં પ્રસ્તાવિત E100 કિંમતના આધારે આ ગુણોત્તર આશરે 80 થી 85 ટકા રહેવાની સંભાવના છે.

વર્ષ 2024માં શરૂ થયો હતો ‘પાયલોટ પ્રોજેક્ટ’

Indian Oil Corporation દ્વારા વર્ષ 2024માં E100 ફ્યુઅલની પાયલોટ શરૂઆત કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતમાં તેને 183 રિટેલ આઉટલેટ્સ પર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ તેનું નેટવર્ક વધારીને લગભગ 400 આઉટલેટ્સ સુધી કરવામાં આવ્યું હતું.

જો કે, ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોની ઉપલબ્ધતા ન હોવાને કારણે અને સ્પષ્ટ કિંમત નિર્ધારણ પદ્ધતિના અભાવે આ આઉટલેટ્સનો ઉપયોગ મર્યાદિત રહ્યો છે. હવે સરકારની નવી કિંમત યોજનાને પગલે આ પરિસ્થિતિમાં ફેરફાર થવાની અપેક્ષા છે.