Chenab Project: સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત થયા બાદ દાઝેલા પાકિસ્તાનનુ ગળુ વધુ સૂકાશે, ભારતના ચિનાબ પ્રોજેક્ટથી તરસે મરશે

Indus Waters Treaty : સમગ્ર ભારતીય ઉપખંડમાં હાલ ઉનાળો કહેર વરસાવી રહ્યો છે. સ્થાયી મધ્યસ્થતા ન્યાયાલય (COA) ના નિર્ણયને સ્પષ્ટપણે નકારી ભારતે પાકિસ્તાનનો માથાનો દુખાવો વધારી દીધો છે અને બીજુ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ચિનાબ નદી પર બની રહેલા પ્રોજેક્ટસને ઝડપથી આગળ ધપાવી રહ્યુ છે. એવામાં પહેલેથી દાઝેલા પાકિસ્તાનનું ગળુ હવે સુકાવાનું નક્કી છે.

Mina Pandya | Updated on: Jun 08, 2026 | 5:32 PM

ભારતે ઈન્ડસ વોટર ટ્રિટી (IWT) અંગે તૈયારીઓ કરી છે કે આ કાળજાળ ગરમીમાં હવે પાકિસ્તાનનું તરસે મરવાનું નક્કી છે. આ ગરમીની સિઝનમાં જ્યારે આમ લોકોને અને ખેતરોમાં પાકને જ્યારે સૌથી વધુ પાણીની જરૂર હોય છે. ભારત સિંધુ જળ સંધિ મુદ્દે હેગ સ્થિત સ્થાયી મધ્યસ્થતા ન્યાયાલય (COA) ના વ્યાપક નિર્ણયને અસ્વિકાર કર્યો છે. બીજુ ભારતે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ચિનાબ પર બની રહેલા પ્રોજેક્ટને ઝડપી ગતિએ પુરો કરવાનું નક્કી કર્યુ છે. આનાથી સંધિને લઈને ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે મતભેદ વધ્યા છે.

ભારત ચિનાબ નદીના પાણીને ટનલ દ્વારા વાળશે

ભારત એક ટનલ બનાવીને ચિનાબ નદીના પાણીને વાળશે. વધુમાં, નદી માટે કાંપ વ્યવસ્થાપન પ્રણાલી સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ બંને પ્રોજેક્ટનો કુલ ખર્ચ અંદાજે ₹2,600 કરોડ છે.

બંને પ્રોજેક્ટ પર કામ નેશનલ હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પાવર કોર્પોરેશન (NHPC) હેઠળ શરૂ થયું છે. ₹2,352 કરોડના ખર્ચે ચિનાબ-બિયાસ લિંક ટનલ પ્રોજેક્ટ લાહૌલ-સ્પિતિમાં બનાવવામાં આવી રહ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ, ચિનાબ નદીના પાણીને બિયાસ નદીમાં વાળવા માટે 8.7 કિલોમીટર લાંબી ટનલ બનાવવામાં આવી રહી છે.

ભારતે કિરુ અને ક્વાર પ્રોજેક્ટ્સને વેગ આપ્યો

પહલગામ હુમલા અને ત્યારબાદ સિંધુ જળ સંધિ (IWT) ને સ્થગિત કરવાના પગલા પછી, ભારતે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં કિરુથી ક્વાર સુધીના અનેક જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ ઝડપી બનાવ્યું. પર્યાવરણીય મંજૂરીઓ અને ટેન્ડરિંગ પ્રક્રિયાઓ ઝડપી બનાવવામાં આવી હતી, અને નવા જળવિદ્યુત પ્લાન્ટ્સ (HEPs) માટે અભ્યાસ શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા.

તેના થોડા સમય પછી, જૂન 2025 માં, પાકિસ્તાને IWT હેઠળ મહત્તમ પાણી સંગ્રહની ગણતરી કરવા માટે ભારત જે પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરી રહ્યું હતું તેના સંબંધિત ત્રણ તકનીકી પ્રશ્નો અંગે કોર્ટ ઓફ આર્બિટ્રેશન (CoA) ને હસ્તક્ષેપની માંગ કરી.

જૂન 2025 માં, CoA એ આ મુદ્દાને ઉકેલવા માટે પોતાને સક્ષમ જાહેર કર્યું અને જણાવ્યું કે IWT સંધિને ‘એકપક્ષીય’ સ્થગિત કરવાની મંજૂરી આપતું નથી, ભલે ભારત કાર્યવાહીનો બહિષ્કાર કરે.

મધ્યસ્થતા ન્યાયાલયે ભારતના અધિકારો સીમિત કર્યા

મધ્યસ્થતા અદાલતના એક ચુકાદાથી ભારતના જળવિદ્યુત પ્લાન્ટોમાં પાણી સંગ્રહ સ્તર અંગેના અધિકારો પર ભારે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. વધુમાં, ભારત માટે લઘુત્તમ પાણીનો પ્રવાહ જાળવવો ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યો છે. વધુમાં, આયોજન તબક્કાથી જ પાણીના ડેટા અને પ્રોજેક્ટ ડિઝાઇનનું શેરિંગ ફરજિયાત બની ગયું છે. દરમિયાન, સોશિયલ મીડિયા પર ભારતીય વપરાશકર્તાઓ પાકિસ્તાનની મજાક ઉડાવી રહ્યા છે, પૂછી રહ્યા છે: “તે ‘યુદ્ધના કૃત્ય’નું શું થયું?”

આ ઉપરાંત યોજનાના પ્રથમ તબક્કાથી જ પાણીના ડેટા અને પ્રોજેક્ટ ડિઝાઈનનું શેરીંગ ફરજિયાત બની ગયુ છે. દરમિયાન સોશિયલ મીડિયા પર ઈન્ડિયન યુઝર્સ પાકિસ્તાનીઓની ફિરકી લઈ રહ્યા છે અને પૂછ રહ્યા છે “એક્ટ ઓફ વોરનું શું થયુ?”