India Healthcare Crisis: યુદ્ધના કારણે ‘જીવન રક્ષક’ ગેસની અવગણના, શું ભારત પર મંડરાઈ રહ્યું છે મેડિકલ ઈમરજન્સીનું મોટું જોખમ?

આજે વૈશ્વિક ચર્ચાઓ માત્ર તેલના ટેન્કરો અને ગેસ પાઈપલાઈન સુધી સીમિત છે. પરંતુ કતાર અને પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલી અસ્થિરતાએ હિલિયમની સપ્લાય ચેઈનને એવો ફટકો માર્યો છે કે તેની સીધી અસર હોસ્પિટલોના MRI (મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ) રૂમ સુધી પહોંચી છે.

MRI અને ડાયગ્નોસ્ટિક્સ: જીવલેણ તપાસ જોખમમાં

ભારત તેની MRI મશીનોના સુપરકન્ડક્ટિંગ મેગ્નેટને ઠંડા રાખવા માટે સંપૂર્ણપણે આયાતી હિલિયમ (મુખ્યત્વે કતાર) પર નિર્ભર છે:

• ખર્ચમાં વધારો: હિલિયમની અછતને કારણે તેની કિંમત 80 ડોલર પ્રતિ ઘન મીટર સુધી પહોંચી ગઈ છે, જેનો સીધો બોજ દર્દીઓના ખિસ્સા પર પડશે.
• સેવામાં વિલંબ: સ્ટોક ઓછો હોવાને કારણે હોસ્પિટલોએ સ્કેનિંગ મર્યાદિત કરવું પડી શકે છે, જેનાથી ગંભીર દર્દીઓની સારવારમાં મોડું થશે.
• તબીબી સાધનોની અછત: યુદ્ધ અને તણાવને કારણે માત્ર હિલિયમ જ નહીં, પણ IV બેગ, કેન્યુલા અને સિરીંજ જેવા જરૂરી સાધનોનો સ્ટોક પણ માત્ર 15-20 દિવસનો જ બચ્યો છે.

સાણંદ સેમીકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ: પડકારો અને આશાઓ

તાજેતરમાં જ પીએમ મોદી દ્વારા ગુજરાતના સાણંદમાં ટાટા અને માઈક્રોન જેવા અત્યાધુનિક સેમીકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ્સનો શિલાન્યાસ કરવામાં આવ્યો છે. પરંતુ અહીં એક ગંભીર સવાલ છે: શું હિલિયમની અછત આ મહત્વકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ્સ પર બ્રેક લગાવશે?

ચિપ નિર્માણ દરમિયાન વેફર કૂલિંગ અને લીક ડિટેક્શન માટે હિલિયમ અનિવાર્ય છે. જો કતારથી સપ્લાય ખોરવાશે, તો સાણંદના આ પ્લાન્ટ્સમાં ઉત્પાદન શરૂ થાય તે પહેલા જ ખર્ચ વધવાનું અને વિલંબ થવાનું જોખમ ઉભું થશે.

શું છે ઉપાય?

આ ભયાનક સ્થિતિને જોતા હવે ટેકનોલોજીકલ ફેરફાર પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે:

• હિલિયમ-મુક્ત ટેકનોલોજી: સીમેન્સ હેલ્થકેર અને બેંગલુરુના સ્ટાર્ટઅપ ‘વોક્સેલગ્રીડ્સ’ એવા MRI મશીનો બનાવી રહ્યા છે જેમાં હિલિયમની જરૂર ન પડે.
• રિસાયકલિંગ: સેમીકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ્સ હવે હિલિયમને ફરીથી વાપરવાની ટેકનિક અપનાવી રહ્યા છે.
• વૈકલ્પિક સ્ત્રોત: કતાર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અન્ય દેશો સાથે વાતચીત શરૂ કરવામાં આવી છે.

સત્ય એ છે કે આપણે ગેસના બાટલા અને પેટ્રોલની લાઈનોમાં ગૂંચવાયેલા છીએ, જ્યારે અસલી ‘સાયલન્ટ કિલર’ હિલિયમની અછત છે. જો સરકારે સમયસર હિલિયમનો વ્યૂહાત્મક ભંડાર (Strategic Reserves) ન બનાવ્યો, તો ભવિષ્યમાં કોઈપણ મેડિકલ ઈમરજન્સીમાં ભારતની સ્વાસ્થ્ય વ્યવસ્થા જોતજોતામાં ધરાશાયી થઈ શકે છે.

શું તમારી બાલ્કનીમાં પણ કબૂતરોએ મચાવ્યો છે આતંક ? આ 9 સિક્રેટ ટિપ્સ અપનાવો એક પણ કબૂતર ફરકશે નહીં