Breaking News: સંસદમાં ભારે હોબાળા વચ્ચે અડધી રાતે મહિલા અનામત કાયદો 2023 લાગુ, સરકારે જાહેરનામું બહાર પાડ્યું

16 એપ્રિલથી શરૂ થતા કાયદાને લાગુ કરવાની સૂચના શા માટે ચોક્કસ રીતે જાહેર કરવામાં આવી હતી જ્યારે સંસદમાં આ કાયદામાં સુધારા અંગે ચર્ચા ચાલી રહી હતી. સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ અનુસાર, એક અધિકારીએ આ પગલાને "ટેકનિકલ કારણોસર" ગણાવ્યું અને વધુ વિગતવાર માહિતી આપી નહીં.

Women's Reservation Act

Devankashi rana | Updated on: Apr 17, 2026 | 8:23 AM

દેશની સંસદમાં મોડી રાત સુધી મહિલા અનામત અને સીમાંકન બિલ અંગે ગરમાગરમ ચર્ચા ચાલુ રહી હતી. મહિલા અનામત બિલ પર આજે સાંજે 4:00 વાગ્યે મતદાન પણ થવાનું છે. દરમિયાન, મહિલા અનામત કાયદો, 2023 – જે સંસદમાં મહિલાઓને 33 ટકા અનામત આપે છે – ગુરુવારે અમલમાં આવ્યો. કેન્દ્રીય કાયદા મંત્રાલયે આ અંગે એક જાહેરનામું બહાર પાડ્યું છે.

મહિલા અનામત કાયદો લાગુ

જોકે, તે સ્પષ્ટ નથી કે 16 એપ્રિલથી શરૂ થતા કાયદાને લાગુ કરવાની સૂચના શા માટે ચોક્કસ રીતે જાહેર કરવામાં આવી હતી. જ્યારે સંસદમાં આ કાયદામાં સુધારા અંગે ચર્ચા ચાલી રહી હતી. સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ અનુસાર, એક અધિકારીએ આ પગલાને “ટેકનિકલ કારણોસર” ગણાવ્યું અને વધુ વિગતવાર માહિતી આપી નહીં.

કાયદો અમલમાં આવ્યો હોવા છતાં, વર્તમાન લોકસભામાં મહિલાઓને તાત્કાલિક તેના લાભો મળશે નહીં. અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, આગામી વસ્તી ગણતરીના આધારે સીમાંકન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી જ મહિલાઓ માટે અનામત લાગુ કરવામાં આવશે.

મહિલાઓ માટે અનામત બેઠકોનો એક તૃતીયાંશ ભાગ

કેન્દ્રીય કાયદા મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા જાહેરનામામાં જણાવાયું છે કે બંધારણ (106મો સુધારો) અધિનિયમ, 2023 ની જોગવાઈઓ 16 એપ્રિલ, 2026 થી અમલમાં આવશે. સપ્ટેમ્બર 2-23 માં, સંસદે ‘નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ’ (મહિલા સશક્તિકરણ અધિનિયમ) પસાર કર્યો, જેને સામાન્ય રીતે મહિલા અનામત અધિનિયમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

આ કાયદા હેઠળ, લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે એક તૃતીયાંશ બેઠકો અનામત રાખવાની જોગવાઈ છે. કાયદામાં સ્પષ્ટપણે સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું કે 2027 ની વસ્તી ગણતરી પછી સીમાંકન કવાયત પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી આ અનામત લાગુ કરી શકાતી નથી. લોકસભામાં હાલમાં ચર્ચા હેઠળ રહેલા ત્રણ બિલનો હેતુ 2029 થી શરૂ થતા આ અનામતને લાગુ કરવાનો છે.

સરકાર શ્રેય મેળવવા માંગતી નથી

અગાઉ, કેન્દ્રીય સંસદીય બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુએ જણાવ્યું હતું કે મહિલા અનામત બિલ પર મતદાન શુક્રવારે સાંજે 4:00 વાગ્યે ગૃહમાં થશે. મહિલા અનામત અને સીમાંકન અંગે ચાલી રહેલી સંસદીય ચર્ચા પર બોલતા, રિજિજુએ નોંધ્યું હતું કે વડા પ્રધાન મોદીએ દરેકને આ પહેલને સમર્થન આપવા અપીલ કરી છે. આ પછી, કોઈપણ પ્રકારની મૂંઝવણ માટે કોઈ જગ્યા નથી.

ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે પણ નક્કર આંકડા રજૂ કરીને દક્ષિણ ભારતમાં ફેલાયેલી આશંકાઓ દૂર કરી છે. આમ છતાં, જો કોઈ વિરોધ કરવાનું ચાલુ રાખે છે, તો તેઓ ફક્ત આ મુદ્દા પર રાજકારણ રમી રહ્યા છે. સંસદ અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે 33 ટકા અનામત સુનિશ્ચિત કરવી એ એક સામૂહિક જવાબદારી છે, અને સરકાર તેના માટે એકમાત્ર શ્રેય મેળવવા માંગતી નથી.

વિપક્ષ દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવાઓ પર પ્રશ્ન ઉઠાવતા, રિજિજુએ જણાવ્યું હતું કે સરકારે તમામ રાજકીય પક્ષોના નેતાઓ સાથે પરામર્શ કર્યો છે. કોંગ્રેસ પ્રમુખ ખડગેને ત્રણ અલગ અલગ પ્રસંગોએ પત્રો લખવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે ટીએમસી, ડીએમકે અને સપાના નેતાઓને વ્યક્તિગત રીતે તેમના સમર્થન માટે અપીલ કરવા માટે મળ્યા હતા.

મહિલા અનામત અંગે પીએમ મોદીએ શું કહ્યું

મહિલા અનામત અને સીમાંકન બિલ અંગે સંસદમાં ઉત્સાહપૂર્ણ ચર્ચા થઈ. વિપક્ષને અરીસો બતાવતા, પીએમ મોદીએ ટિપ્પણી કરી: “જે કોઈએ ચૂંટણીમાં મહિલાઓને આપવામાં આવતા આ અધિકારનો વિરોધ કર્યો છે તેનું ભાગ્ય ખરાબ થયું છે. હું અહીં અપીલ કરવા આવ્યો છું: આ મુદ્દાને રાજકારણના ત્રાજવા પર ન તોળો. આજનો પ્રસંગ એક તક રજૂ કરે છે – સાથે બેસીને, એકીકૃત દિશામાં વિચારવાનો, અને ખુલ્લા મનથી, ‘વિકસિત ભારત’ બનાવવાના મિશનને સ્વીકારવાનો. સમગ્ર રાષ્ટ્ર – અને ખાસ કરીને આપણી ‘નારી શક્તિ’ (મહિલાઓ) – ચોક્કસપણે આપણા નિર્ણયોનું અવલોકન કરશે; જો કે, તેનાથી પણ વધુ મહત્વનું, તેઓ આપણા ઇરાદાઓની તપાસ કરશે. તેથી, આ રાષ્ટ્રની મહિલાઓ આપણા ઇરાદાઓમાં કોઈપણ અપ્રામાણિકતા અથવા ખામીને ક્યારેય માફ કરશે નહીં.”